TPITH AΠOΨH H συνταγή Kαραμανλή

Από πού προέρχεται η ισχυρότερη επιρροή στην πορεία της οικονομίας; Από την
παγκοσμιοποίηση ή από τη διαπλοκή; H παγκοσμιοποίηση μας αρέσει όταν σημαίνει
αεροπορικά ταξίδια, επιστημονική γνώση, νέα τεχνολογία και συνάντηση
πολιτισμών. H παγκοσμιοποίηση όμως δεν είναι μόνο αυτά. Παγκοσμιοποίηση
σημαίνει κυρίως ότι κάθε νόμισμα είναι ένα προϊόν. H αξία του αυξομειώνεται
καθημερινά γιατί πωλείται και αγοράζεται στις διεθνείς χρηματαγορές. H
δημοσιονομική πειθαρχία προβάλλει ως η ελάχιστη θωράκιση απέναντι στον κίνδυνο
κατάρρευσης του προϊόντος, με το οποίο αγοράζονται όλα τα άλλα προϊόντα.
Παγκοσμιοποίηση σημαίνει ότι οι μεγάλες εταιρείες μοιάζουν με θηρία, που
μεταναστεύουν σε εξωτικές και εξαθλιωμένες γειτονιές της Γης σε μια διαρκή
αναζήτηση φτηνού εργατικού δυναμικού. Παγκοσμιοποίηση σημαίνει ακόμα ότι το
φτηνό εργατικό δυναμικό μεταναστεύει και αυτό σε οικονομίες, που το
χρειάζονται για να αντέξουν στον διεθνή ανταγωνισμό και να πετύχουν την
ισχυρότερη ανάπτυξη με τα χαμηλότερα ημερομίσθια και τον ελάχιστο δυνατό
πληθωρισμό. H φρενήρης μετανάστευση ανθρώπων, κεφαλαίων και επιχειρήσεων
εξασφαλίζει οικονομική ανάπτυξη, αλλά με τίμημα τη μεγάλη ανεργία και την
προοδευτική διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο
και σε πολλές αμερικανικές πολιτείες. Δηλαδή, η παγκοσμιοποίηση είναι η αιτία
της χειροτέρευσης όλων αυτών που συμπυκνώνει η λέξη «καθημερινότητα». Σε όλες
τις χώρες, οι πολίτες αναζητούν αγωνιωδώς μία πολιτική πρόταση που να λύνει τα
πραγματικά προβλήματα.

Την αγωνία εκμεταλλεύεται η ακροδεξιά, που έρχεται να προτείνει ως «νέες
λύσεις» τον ρατσισμό, τον απομονωτισμό, τον εθνικισμό και τη θρησκοληψία. Σε
ορισμένες χώρες, όπως στην Αυστρία και την Ιταλία, η ακροδεξιά έφθασε να
συμμετέχει στην κυβέρνηση. Στην Ελλάδα η ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας αποφεύγει
να υιοθετήσει την ακροδεξιά ατζέντα. Προσφέρει όμως μια «εναλλακτική λύση»:
τον «πόλεμο ενάντια στη διαπλοκή και τη διαφθορά». Ο κ. Καραμανλής μίλησε στη
Βουλή για «καθαρούς Έλληνες» ήδη από το 1999. Όταν ο Πρωθυπουργός επιτίθεται
σε «διεφθαρμένους» και «διαπλεκόμενους» γίνεται ευχάριστος σ’ ένα πολύ μεγάλο
διακομματικό ακροατήριο. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 μέχρι σήμερα στο
ερώτημα αν υπάρχει διαφθορά και διαπλοκή απαντά θετικά σχεδόν το 90% των
πολιτών. Ταυτόχρονα, όμως, όλη αυτήν την περίοδο λιγότερο από το 5% πιστεύει
ότι η διαπλοκή και η διαφθορά βρίσκονται μέσα στα τρία κορυφαία προβλήματα της
χώρας. Οι πολίτες θεωρούν αντίθετα πως τα τρία μεγαλύτερα προβλήματα της χώρας
είναι η ανεργία, η ακρίβεια και τα χαμηλά εισοδήματα. H επίλυση αυτών των
προβλημάτων είναι η εντολή του «κοινωνικού κέντρου» στον Πρωθυπουργό. Όμως, η
επιτυχία του κ. Καραμανλή είναι ότι έχει κατορθώσει να συνδέσει τη διαπλοκή με
την ανεργία, τη διαφθορά με την ακρίβεια και τους «διεφθαρμένους» με τα χαμηλά
εισοδήματα. Αυτή είναι η πολιτική αφήγηση που τον οδήγησε στην εξουσία. Μπορεί
όμως αυτή η αφήγηση να επιβεβαιωθεί στην πράξη, να αντιμετωπίσει τα πραγματικά
προβλήματα και να στέψει με επιτυχία το τρίτο πέρασμα της Νέας Δημοκρατίας από
την κυβέρνηση;

H απάντηση είναι αρνητική. H ανάληψη των δημοσίων έργων, των εξοπλισμών και
των προμηθειών του κράτους από διαφορετικούς επιχειρηματίες είναι προφανές ότι
δεν θα συρρικνώσει την ανεργία, δεν θα εξαφανίσει την ακρίβεια και δεν θα
εκτοξεύσει τα πραγματικά εισοδήματα. Μέσα σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης
χρειάζεται ολοκληρωμένο πολιτικό και οικονομικό σχέδιο και διάθεση για πολυετή
σκληρή δουλειά για να επιτευχθούν τα μισά από τα παραπάνω. H κυβέρνηση δεν
έχει δείξει ότι διαθέτει τέτοιο σχέδιο. Μέσα στη φουρτούνα της
παγκοσμιοποίησης, ο κ. Σημίτης κράτησε το πλοίο στην επιφάνεια, εκσυγχρόνισε
τις μηχανές και έχτισε διπλά τοιχώματα. H κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας
φαίνεται να εξακολουθεί να πιστεύει στον αυτόματο πιλότο. Το πρόβλημα είναι
ότι αυτόματος πιλότος υπάρχει. Δεν είναι όμως οι Βρυξέλλες, αλλά η ταραγμένη
θάλασσα της παγκοσμιοποίησης, που κλυδωνίζει ακόμα και τις Βρυξέλλες, το
Βερολίνο, το Τόκιο ή την Ουάσιγκτον. Όλες οι κυβερνήσεις είναι υποχρεωμένες να
εργάζονται σκληρά για να «κρατούν» το πηδάλιο και να μην «οδηγούν» το πλοίο τα
τεράστια κύματα, που χτυπούν πάνω του. Για παράδειγμα, το γαλλικό υπουργείο
Οικονομίας κάνει ό,τι μπορεί για να αποτρέψει τη μετανάστευση μεγάλων
βιομηχανιών στην Κίνα. Οι Αμερικανοί εργαζόμενοι στην κλωστοϋφαντουργία
απαιτούν από τον Λευκό Οίκο να διατηρήσει τους περιορισμούς στις εισαγωγές από
την Κίνα, παρά το γεγονός ότι με απόφαση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου
καταργούνται από 1.1.2005. Στην Ελλάδα εκατοντάδες εταιρείες σκέπτονται να
«μεταναστεύσουν» στα Βαλκάνια. Κατά συνέπεια, για όλους τους παραπάνω λόγους ο
«πόλεμος ενάντια στη διαπλοκή» είναι μια παραφωνία, ένα επικοινωνιακό
τέχνασμα, μια προσπάθεια απόδρασης της πολιτικής από την πραγματικότητα. Δεν
μπορεί να έχει καμία θετική επίδραση στα πραγματικά προβλήματα και γι’ αυτό
είναι σίγουρο ότι θα εξαντλήσει τη δυναμική της ως πολιτική πρόταση για το
μέλλον της χώρας. Υπάρχουν μάλιστα στοιχεία που υποδεικνύουν ότι αυτή η
διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει. Σύμφωνα με την Metron Analysis από τον Μάιο
μέχρι τον Οκτώβριο μειώθηκαν από 46,7% σε 34,2% εκείνοι που δηλώνουν
αισιοδοξία για το μέλλον της χώρας, ενώ ταυτόχρονα αυξήθηκαν από 32,4% σε
47,9% εκείνοι που πιστεύουν ότι η οικονομία της χώρας είναι χειρότερη σε σχέση
με έναν χρόνο πριν. Είναι προφανές ότι το «κοινωνικό κέντρο» αρχίζει να κάνει
δεύτερες σκέψεις.

Ο Παύλος Παπαδόπουλος είναι επικοινωνιολόγος.