Σοκ και δέος στα σχολεία

Ένας στους πέντε μαθητές του Λυκείου και το 12% των μαθητών του Γυμνασίου
φοβούνται να πάνε στο σχολείο εξαιτίας των επιθέσεων και των απειλών που έχουν
δεχθεί από συμμαθητές τους.

Οι μαθητές αυτοί επιλέγουν ακόμη και να σταματήσουν για κάποιο διάστημα την
παρακολούθηση των μαθημάτων τους προκειμένου να «γλιτώσουν» από τους
συμμαθητές τους.

«Στο ελληνικό δημόσιο σχολείο η βία αποτελεί πλέον μέρος της πραγματικότητας
και αυτό είναι κάτι που πρέπει να το λάβουν σοβαρά υπόψη η πολιτική ηγεσία, οι
εκπαιδευτικοί και οι γονείς», λέει η κ. Ιωάννα Τσίγκανου, ερευνήτρια του
Ινστιτούτου Πολιτικής Κοινωνιολογίας και επιστημονική υπεύθυνος της έρευνας
που πραγματοποίησε το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (EKKE) για τη βία στον
σχολικό χώρο.

Τα αποτελέσματα της έρευνας σόκαραν τους ερευνητές: ένας στους δύο μαθητές
έχει πέσει θύμα επίθεσης (λεκτικής ή σωματικής) από συμμαθητές του, ενώ παρέες
αναλαμβάνουν να τιμωρήσουν παραδειγματικά όποιον πρόσβαλε κάποιο μέλος τους.
Στις περιπτώσεις αυτές επιλέγουν ακόμη και να καταστρέψουν τα ρούχα του
«ενόχου» ή να τον ληστέψουν. Για πρώτη φορά όμως στην έρευνα καταγράφονται και
περιστατικά ένοπλης βίας των μαθητών εναντίον συμμαθητών τους με σκοπό τη
ληστεία ή τον έλεγχο του εμπορίου ναρκωτικών μέσα στο σχολείο.

«Πουλάνε προστασία»

«Διαπιστώσαμε ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων βίας στα σχολεία. Το πιο
ανησυχητικό είναι ότι τα περιστατικά είναι πιο βίαια τώρα, αλλά και η βία έχει
μετεξελιχθεί. Για παράδειγμα μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα ήταν αδιανόητο να
μιλάμε για μαθητές που πουλάνε προστασία σε συμμαθητές τους, συμπλέκονται για
υποθέσεις ναρκωτικών ή επιτίθενται εναντίον εκπαιδευτικών», επισημαίνει η κ.
Τσίγκανου, η οποία διευκρινίζει πως η βία στο σχολείο, στην πιο εξελιγμένη της
μορφή, είναι χαρακτηριστικό του αστικού σχολείου και πως το σχολείο λειτουργεί
αλληλένδετα με ό,τι συμβαίνει στην κοινωνία.

Σε υποβαθμισμένες περιοχές

«Οι μορφές βίας καθορίζονται σε σημαντικό βαθμό από την περιοχή που βρίσκεται
το σχολείο. Όσο πιο υποβαθμισμένη είναι η περιοχή που βρίσκεται το σχολείο ή
αν πρόκειται για πολυφυλετικό σχολείο, τόσο περισσότερα και πιο βίαια είναι τα
περιστατικά που καταγράφονται», καταλήγει η κ. Τσίγκανου. Ωστόσο, η κατάσταση
στα ελληνικά σχολεία δεν χαρακτηρίζεται, από την ομάδα των ερευνητών του EKKE,
ως «εξαιρετικά κρίσιμη», καθώς απουσιάζουν ή δεν έχουν εκδηλωθεί ακόμη
φαινόμενα οργανωμένων οπλισμένων ομάδων μαθητών στα πρότυπα των αμερικανικών
σχολείων.

Προτάσεις

Προκειμένου να μη φθάσουν τα ελληνικά σχολεία σε κατάσταση που δεν θα είναι
πλέον αναστρέψιμη, οι ερευνητές του EKKE κατέθεσαν στο υπουργείο Παιδείας
σειρά προτάσεων, όπως για παράδειγμα τη θέσπιση θέσης ψυχολόγου για την
παρακολούθηση των παιδιών ή την αύξηση της ασφάλειας μέσα και έξω από σχολεία
που θεωρούνται «δύσκολα». «Δυστυχώς, διαπιστώσαμε την ελάχιστη προσοχή σε ένα
τόσο ευαίσθητο θέμα», παρατηρεί η κ. Τσίγκανου.

Τον μαχαίρωσαν οι συμμαθητές του γιατί δεν τους έδωσε το πορτοφόλι του!

«OTAN ήμουν στη B’ Γυμνασίου με πλησίασαν δύο παιδιά από το σχολείο και
με την απειλή μαχαιριού μού ζήτησαν το κινητό και τα χρήματά μου», αφηγείται η
15χρονη Βαλεντίνα, μαθήτρια σήμερα της A’ Λυκείου. H ίδια παραδέχεται ότι
στάθηκε τυχερή που έχασε μόνο τα χρήματα και το κινητό της, σε αντίθεση με
φίλο της που μαχαιρώθηκε από συμμαθητές του όταν αρνήθηκε να παραδώσει το
πορτοφόλι του.

H 13χρονη Ιουστίνα παραδέχεται ότι «πολλές φορές πλακώνομαι στο ξύλο, ακόμη
και με αγόρια, γιατί θέλω η άποψή μου να γίνεται αντιληπτή», ενώ ο Γιώργος,
μαθητής της Γ’ Λυκείου, παραδέχεται ότι με την παρέα του «σπάσαμε στο ξύλο μια
άλλη παρέα γιατί μας κοίταξαν περίεργα στο κυλικείο». Σε σημαντικό ποσοστό οι
συμπλοκές είναι βίαιες, με την έννοια της σφοδρότητας της συμπλοκής ή της
πρόκλησης σωματικής βλάβης. Όπως δείχνει η έρευνα του EKKE, κατά τη διάρκεια
κάποιας συμπλοκής με μαθητές ή παρέες μαθητών χτύπησαν αλλά δεν τραυματίστηκαν
σοβαρά το 27,3%, το 9,9% δηλώνει ότι κάποιος ή κάποιοι χτυπήθηκαν σοβαρά, ενώ
το 1,3% των μαθητών χρειάστηκε να πάει στο νοσοκομείο.