TΟNI TZΟYNT «Έχασαν την ηθική τους ταυτότητα»

«H Αμερική μπορεί να είναι η πιο ισχυρή χώρα στον γαλαξία, αλλά έχει χάσει
τον έλεγχο της ηθικής της ταυτότητας και δεν είμαι βέβαιος ότι μπορεί να τον
ανακτήσει». Ο Βρετανός ιστορικός Τόνι Τζουντ, που ζει εδώ και 30 χρόνια στην
Αμερική, δεν μασάει τα λόγια του.

Καθηγητής Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, διευθυντής του
Ινστιτούτου Remarque του Πανεπιστημίου, συγγραφέας, αρθρογραφεί συχνά σε
έγκυρα πολιτικά περιοδικά. «Χάρις στη στάση της Αμερικής στο Ιράκ – και την
προφανή ανικανότητά μας να σχεδιάσουμε έναν πόλεμο τη φορά, πολύ περισσότερο
δύο – σήμερα δεν μας αγαπούν ούτε μας φοβούνται», έγραψε πρόσφατα στο The
New York Review of Books. «Σοκάραμε τον κόσμο, ναι, λίγοι όμως μας βλέπουν
τώρα με δέος».

«Επί της ουσίας, στην εσωτερική πολιτική αυτή η κυβέρνηση προχώρησε ταχύτερα
απ’ ό,τι συνειδητοποίησε ο κόσμος στη δημιουργία – από πολλές απόψεις – ενός
είδους μονοκομματικού κράτους», λέει στα «NEA» ο Τόνι Τζουντ. «Το Κογκρέσο
μονοπωλείται από αδιάλλακτους Ρεπουμπλικανούς, που άσκησαν πιέσεις για μέτρα
πολύ κομματικά. Παράλληλα, υπάρχει μια “κουλτούρα” φόβου, η οποία ενθαρρύνεται
προσεκτικά μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Αν εκλεγεί και πάλι ο Μπους, αυτή η
κατάσταση θα ενταθεί πολύ μονόπλευρα για μια δημοκρατία. Από την άλλη, υπάρχει
ένας εξωτερικός φόβος και η σκόπιμη αποτυχία αυτής της κυβέρνησης να φανταστεί
έναν χώρο για την Αμερική στη διεθνή Κοινότητα…».

Τι θα συμβεί όμως, αν κερδίσει ο Τζον Κέρι; Μπορούμε να τον πιστέψουμε,
όταν λέει ότι θα επιδιώξει τη διπλωματική προσέγγιση αντί της μονομερούς
προληπτικής στρατιωτικής δράσης; Επιπλέον, θα πρέπει να περιμένουμε αλλαγή
στην αμερικανική εξωτερική πολιτική στα Βαλκάνια;

Απαντώντας στο πρώτο μέρος της ερώτησης, θα μπορούσα να πω ότι πιστεύω στις
καλές του προθέσεις, που δεν είναι αρκετό, αλλά είναι και καλύτερο από το
τίποτα. Αν εκλεγεί, θα διορίσει ανθρώπους σε θέσεις-κλειδιά, οι οποίοι θα
δουλεύουν με τον παραδοσιακό τρόπο – προφανώς θα υπηρετούν τα αμερικανικά
συμφέροντα – και θα θεωρούν ότι πρέπει να έχουν τον κόσμο δίπλα τους, για να
πετύχουν αυτά που θέλουν. Λυπάμαι που το λέω, αλλά δεν θα αλλάξει τίποτα όσον
αφορά το Ισραηλο-παλαιστινιακό ζήτημα, δεν πιστεύω ότι θα αλλάξει δραματικά
κάτι στο Ιράκ και φοβάμαι ότι ο Κέρι θα δυσκολευτεί να πείσει τον κόσμο εδώ να
γίνει πιο διαλλακτικός σε σχέση με το Ιράν. Είμαι απαισιόδοξος λοιπόν για
ριζικές αλλαγές, αισιόδοξος όμως ότι θα προσπαθούσε να αποτρέψει το χειρότερο.
Γιατί αν εκλεγεί ο Μπους, τα πράγματα θα πάνε χειρότερα. Για τα Βαλκάνια,
πιστεύω ότι θα υπάρξει μια αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος της ανάμειξης.

Πώς εξηγείται το γεγονός ότι η αναμέτρηση αυτήν τη στιγμή είναι αμφίβολης
έκβασης;

Είναι περίεργο ασφαλώς, και πάλι όμως δεν ξέρουμε τι θα γίνει με τους
εκλέκτορες. H Αμερική δεν είναι μια χώρα διχασμένη, αλλά μια χώρα σε πόλωση,
στα άκρα. Συνέβαλε σ’ αυτό το γεγονός ότι στις εκλογές του 2000 η πλευρά που
έχασε θεωρεί ότι τις έκλεψαν. Υπάρχουν όμως και τα «τυχαία» πολιτικά ζητήματα:
πολύς κόσμος θα ψήφιζε Κέρι για το οικονομικό, αλλά τελικά ψηφίζει για το θέμα
των αμβλώσεων. Όλα αυτά συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν. Γι’ αυτό πιστεύω ότι
είναι μια μοναδική περίπτωση, δεν θυμάμαι κάτι παρόμοιο.

Αναφερθήκατε στο Ιράκ…

Σουβενίρ από τη Βαγδάτη. Αμερικανός πεζοναύτης τραβάει… αναμνηστική φωτογραφία από τα συντρίμμια που προκάλεσε η έκρηξη βόμβας έξω από τα γραφεία του τηλεοπτικού σταθμού Αλ Αραμπίγια

Ήταν λάθος. Και το ερώτημα που προκύπτει, ήταν γιατί έγινε ένα τέτοιο λάθος.
Αυτή είναι η σκληρή ερώτηση. Αναμφίβολα, μία από τις μακροπρόθεσμες συνέπειές
του θα είναι ότι χάσαμε μια υπέροχη ευκαιρία να δημιουργήσουμε καλές σχέσεις
με τον μετριοπαθή ισλαμικό κόσμο. Αυτό το καταστρέψαμε για μια γενιά. Είναι το
πιο τρομερό.

Κι όμως, πρόσφατα έγραψε ο «Guardian» ότι μεταξύ των Αράβων πρεσβευτών στο
Λονδίνο υπάρχει ομοφωνία στο ότι είναι προτιμότερο να διατηρηθεί ο Τζορτζ
Μπους στον Λευκό Οίκο…

Πιστεύω ότι συνδέεται με το κακό που γνωρίζει κανείς ήδη: ο Μπους έκανε ένα
τρομερό λάθος με το Ιράκ, τουλάχιστον όμως είναι προβλέψιμος. Ο Κέρι δεν
είναι, άρα μπορεί να είναι και επικίνδυνος. Όμως είναι τρομερό, αυτοί οι
πρεσβευτές πράγματι υποτιμούν την κατάσταση…

ΓΙΑ THN AMEPIKH:

Απομόνωση, ανασφάλεια, ανησυχία

«…Ήρθε η ώρα να αφήσουμε την Αποκάλυψη και να θυμηθούμε τις παραινέσεις
των Ευαγγελίων: Σε τι θα ωφεληθεί μια χώρα αν κερδίσει όλο τον κόσμο, χάσει,
όμως, την ψυχή της;». Έτσι καταλήγετε στο πρόσφατο άρθρο σας, στο «The New
York Review of Books». Πιστεύετε ότι η Αμερική έχει χάσει την ψυχή της;

Πιστεύω πραγματικά ότι την χάνει. Ήρθα εδώ από την Αγγλία, πριν από 30 χρόνια,
και η Αμερική, μετά το Βιετνάμ, είχε πολλά προβλήματα, όμως ποτέ δεν είδα τη
χώρα τόσο απομονωμένη, τόσο ανασφαλή, τόσο ανήσυχη… Μου φαίνεται ότι
υπάρχουν οι συνθήκες για την κατάρρευση μιας δημοκρατικής κουλτούρας. Υπάρχει
λογοκρισία σ’ αυτήν τη χώρα, σε μέγεθος που δεν το είχα ξαναδεί. Φοιτητές μου,
μου λένε για τις οικογένειές τους ότι δεν μπορείς πλέον να ασκείς κριτική στον
ηγέτη, στον στρατό, γιατί «δεν είναι πατριωτικό». H Αμερική μπορεί να είναι η
πιο ισχυρή χώρα στον γαλαξία, αλλά έχει χάσει τον έλεγχο της ηθικής της
ταυτότητας και δεν είμαι βέβαιος ότι μπορεί να τον ανακτήσει.

ΓΙΑ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ:

Το μεγαλύτερο στρατόπεδο-φυλακή στη Γη

Διαπαιδαγωγημένος από Εβραίους γονείς, σε εβραϊκό περιβάλλον, ο Τόνι
Τζουντ, όταν πρόσφατα μίλησε για δι-εθνικό κράτος για Ισραηλινούς και
Παλαιστινίους, κάποιοι το χαρακτήρισαν «πυρηνική βόμβα κατά του σιωνισμού».
Πώς βλέπει τώρα το σχέδιο «αποδέσμευσης» του Ισραηλινού πρωθυπουργού;

Γνωρίζω τι λένε οι άνθρωποι του Σαρόν: «Κοιτάξτε, μην είστε ανόητοι, δεν
θέλουμε τη Γάζα, δεν είναι η Ιουδαία και η Σαμάρεια, είναι γεμάτη πρόσφυγες,
τρομοκράτες». Αυτό που προτείνει, είναι μια συμφωνία βάσει της οποίας θα φύγει
το Ισραήλ από τη Γάζα και κανείς δεν θα ασκεί πιέσεις να φύγει και από τα
υπόλοιπα παλαιστινιακά εδάφη…

Θα ελέγχουν τον εναέριο χώρο, τα σύνορα, ισοδυναμεί αυτό με αποχώρηση;

Ασφαλώς δεν είναι. Στην ουσία το Ισραήλ θα έχει ένα τεράστιο, ίσως το
μεγαλύτερο στρατόπεδο-φυλακή πολιτών στη Γη.

Τι θα γίνει, αν η κατάσταση της υγείας του Γιάσερ Αραφάτ επιδεινωθεί;

Μιλώ τελευταία με Παλαιστίνιους φίλους. Δεν ξέρουν ούτε κι αυτοί… Θα
μεσολαβήσει μια κακή περίοδος, πάντα συμβαίνει, όταν ένας επί μακρόν ηγέτης –
σαν κι αυτόν – πεθαίνει, ακόμη κι αν δεν ήταν καλός.