Λιγότεροι περιορισμοί στην ιδιοκτησία των MME

Το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία των Μέσων Ενημέρωσης στις ΗΠΑ
έχει ιστορία οκτώ δεκαετιών, στη διάρκεια των οποίων έχει υποστεί
επανειλημμένες διαφοροποιήσεις, πάντα όμως προς την κατεύθυνση της
απελευθέρωσης της αγοράς και της μείωσης των περιορισμών που επιβάλλονται στο
ιδιοκτησιακό καθεστώς.

Το 1927, ανάμεσα στους δύο Παγκοσμίους Πολέμους, ψηφίσθηκε ο πρώτος νόμος περί
ραδιοφώνου (Radio Act) για να προστατεύσει τους εθνικούς σταθμούς από το
ενδεχόμενο εξαγοράς τους από «ξένα συμφέροντα». Στη διάρκεια των 77 ετών που
ακολούθησαν, η νομοθεσία άρχισε δειλά δειλά να επιτρέπει τη συσσώρευση
διαφορετικών Μέσων Ενημέρωσης και, τελικά, ακόμη και άλλων επιχειρήσεων, υπό
κοινή ιδιοκτησία.

O κανονισμός «12-12-12». Το 1985, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών
(FCC) εισήγαγε τον κανονισμό που πήρε την ονομασία «12-12-12» και ο οποίος
έδινε το δικαίωμα σε έναν ιδιοκτήτη να κατέχει 12 τηλεοπτικούς σταθμούς, και
από 12 ραδιοφωνικούς στα βραχέα και τα FM, αρκεί να μη βρίσκονται στην ίδια
γεωγραφική περιοχή ή τηλεοπτική αγορά. Ο ίδιος νόμος θέτει, όμως, ποσοτικά
όρια στη δυνατότητα εκπομπής σήματος. Επιτρέπει την εξαγορά μικρότερων ή
ανταγωνιστικών σταθμών, υπό την προϋπόθεση ότι όλοι οι σταθμοί που ανήκουν σε
έναν ιδιοκτήτη δεν θα μπορούν «φθάνουν» σε περισσότερα από το 25% των σπιτιών
που διαθέτουν δέκτες τηλεόρασης.

Το 1996 το ποσοστό αυτό αυξήθηκε σε 35%. Σε ένα επιπλέον βήμα προς την άρση
των περιορισμών, το FCC πρότεινε επίσης να επιτρέπεται σε έναν ιδιοκτήτη να
διαθέτει μια εφημερίδα, έναν τηλεοπτικό σταθμό, όπως και μισούς ραδιοφωνικούς
σταθμούς σε μια συγκεκριμένη περιοχή, κάτι που όσοι αντιτίθενται καταγγέλλουν
ότι εισάγει στοιχεία ολιγοπωλίου στη λειτουργία του συστήματος.

Οι λιγοστοί υπέρμαχοι της πλήρους απελευθέρωσης της αγοράς επιμένουν σε
περαιτέρω μείωση των θεσμικών περιορισμών, αλλά η μεγάλη πλειοψηφία είναι
αντίθετη. Οι φιλελεύθεροι ανησυχούν ότι η ισχύς της ενημέρωσης θα περάσει στα
χέρια λίγων «ισχυρών», όπως ο Ρούπερτ Μέρντοχ. Από την άλλη, οι συντηρητικοί,
οι οποίοι ουδέποτε «συγχώρεσαν» τα τηλεοπτικά δίκτυα και τις εφημερίδες για
τον εξαναγκασμό του Νίξον σε παραίτηση, θεωρούν ότι τα μεγάλα MME ελέγχονται
από ανθρώπους φιλελεύθερης ιδεολογίας και πιστεύουν πως οι ίδιοι θα έχουν
μεγαλύτερη δυνατότητα πρόσβασης και κατ’ επέκταση επιρροής μέσα από πολλούς,
μικρούς και ανεξάρτητους σταθμούς. Έτσι, εμφανίζονται και αυτοί αντίθετοι στην
τάση γιγαντισμού των MME που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στην Αμερική.

Παρά τις όποιες αντιδράσεις, στην πράξη η πορεία στις ΗΠΑ είναι σαφής. Λίγοι
ιδιοκτήτες, συνήθως μεγάλες εταιρείες πολλαπλών συμφερόντων, αποκτούν όλο και
περισσότερα Μέσα Ενημέρωσης.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Στα κρατίδια η ευθύνη για το θεσμικό πλαίσιο των μίντια

Ο εξισορροπητικός μηχανισμός που λειτουργεί είναι η αγορά. Τα δημόσια κανάλια
ARD, ZDF, καθώς και η ομάδα του RTL που ανήκει στον Όμιλο Μπέρτελσμαν,
κατέχουν τουλάχιστον 60% της τηλεοπτικής αγοράς. Ο Όμιλος Μπέρτελσμαν από την
άλλη πλευρά με το ομώνυμο Ίδρυμα οικονομικών και κοινωνικών ερευνών αποτελεί
για πολλούς το «εργαστήρι των μεταρρυθμίσεων» που εμφάνισε στη συνέχεια ως
προτάσεις της η κυβέρνηση Σρέντερ με την «ατζέντα 2010».

Την ευθύνη για το θεσμικό πλαίσιο των μίντια στη Γερμανία έχουν τα τοπικά
κρατίδια.

H πολιτική εμφανίζεται να προωθεί τα οικονομικά συμφέροντα του κρατιδίου,
προσελκύοντας την ιδιωτική τηλεόραση. Παράλληλα προσπαθεί να περιορίσει τον
ρόλο και το εύρος της δημόσιας τηλεόρασης, συναποφασίζοντας για τη διοίκηση
και τους οικονομικούς της πόρους.

Ο νόμος περί MME, που ψήφισε το κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας Βεστφαλίας το
2002, ρύθμισε για πρώτη φορά τις σχέσεις των εκδοτικών συγκροτημάτων με τα
τοπικά τηλεοπτικά προγράμματα. Ο νόμος προβλέπει ότι «ένα εκδοτικό συγκρότημα
που έχει κυρίαρχη θέση στην τοπική αγορά των εντύπων, απαγορεύεται να
αποκτήσει, έμμεσα ή άμεσα, και τον έλεγχο της τηλεοπτικής αγοράς στην ίδια
γεωγραφική περιφέρεια».