Διαστάσεις Tο τίμημα της σιωπής

Δεκαοκτώ μήνες φυλακή: αυτή είναι η τιμωρία για όποιον δημοσιογράφο
αρνείται να αποκαλύψει τις πηγές του. Στη Νιγηρία; Στην Τουρκία; Στην Κούβα;
Όχι. Στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τζούντιθ Μίλερ. H Αμερικανίδα δημοσιογράφος κινδυνεύει να κλειστεί στη φυλακή επειδή αρνείται να κατονομάσει τις πηγές της

Το 1974, ένα αμερικανικό περιοδικό που λεγόταν Counter Spy αποκάλυψε το όνομα
του σταθμάρχη της CIA στην Αθήνα: λεγόταν Ρίτσαρντ Γουελς. Δεκαοκτώ μήνες
αργότερα, η 17 Νοέμβρη τον γάζωσε με σφαίρες έξω από το σπίτι του. Φέρει
ευθύνη το περιοδικό γι’ αυτή την πράξη; Μπορεί ναι, μπορεί και όχι. Το ερώτημα
δεν εξετάστηκε ποτέ από δικαστική αρχή. Με την ευκαιρία αυτή, όμως, η
αμερικανική κυβέρνηση αποφάσισε να θεσπίσει έναν νόμο που προστατεύει την
ταυτότητα των μυστικών πρακτόρων, οι οποίοι δεν ήταν και λίγοι την εποχή του
Ψυχρού Πολέμου. Ο νόμος αυτός έμεινε ανενεργός για τρεις σχεδόν δεκαετίες. Και
σήμερα, ένας Αμερικανός δικαστής τον φέρνει στην επιφάνεια για να καταδικάσει
μια δημοσιογράφο που είχε την… πρόθεση να κατονομάσει μια πράκτορα και στη
συνέχεια αρνήθηκε να αποκαλύψει την πηγή της.

H υπόθεση για την οποία η δημοσιογράφος των Νιου Γιορκ Τάιμς Τζούντιθ Μίλερ
κινδυνεύει να κλειστεί στη φυλακή – αφού εκκρεμεί η έφεσή της – είναι γνωστή
ως υπόθεση Ουίλσον/Πλέιμ. Το 2002, πριν ξεκινήσει ο πόλεμος στο Ιράκ, ο
πρέσβης Τζόζεφ Ουίλσον εξουσιοδοτήθηκε από τη CIA να ερευνήσει κατά πόσον ήταν
αλήθεια ότι ο Νίγηρας είχε πουλήσει ουράνιο στη Βαγδάτη. Ο Ουίλσον πήγε στην
αφρικανική χώρα, ερεύνησε το ζήτημα και έφτασε στο συμπέρασμα ότι ο ισχυρισμός
αυτός ήταν εσφαλμένος. Αλλά ο πρόεδρος Μπους αγνόησε την έκθεσή του. Και στο
διάγγελμα που απηύθυνε το 2003 προς το έθνος, επικαλέστηκε τη βρετανική
κυβέρνηση για να ισχυριστεί ότι ο Σαντάμ Χουσεΐν είχε προσπαθήσει να αγοράσει
μεγάλες ποσότητες ουρανίου από την Αφρική. Ο Ουίλσον έγραψε τότε ένα άρθρο
στους Νιου Γιορκ Τάιμς όπου εξηγούσε τη στάση του και αποκάλυπτε την απάτη του
προέδρου. Και κάποιοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι τον εκδικήθηκαν
«πληροφορώντας» επιλεγμένους δημοσιογράφους – συμπεριλαμβανομένης της Τζούντιθ
Μίλερ – ότι η σύζυγός του, η Βάλερι Πλέιμ, ήταν μυστική πράκτορας της CIA.

Ποιος διέπραξε το μεγαλύτερο αδίκημα σε αυτή την ιστορία; Ο πρόεδρος, που είπε
ψέματα; Οι σύμβουλοί του, που προσπάθησαν να εξοντώσουν επαγγελματικά και
ηθικά μια γυναίκα; Ή οι δημοσιογράφοι, που αποφάσισαν να ακολουθήσουν τις
αρχές τους έστω και αν αντιβαίνουν στην ισχύουσα νομοθεσία; Ο ομοσπονδιακός
δικαστής που καταδίκασε τη Μίλερ είναι σαφές ότι αγνοεί τα μείζονα αδικήματα
και τιμωρεί το έλασσον. Το κωμικό – ή το τραγικό – της υπόθεσης είναι ότι η
Αμερικανίδα δημοσιογράφος δεν έγραψε ποτέ ένα άρθρο για την Πλέιμ. Είχε την
πρόθεση όμως να το κάνει, και για το σκοπό αυτό είχε πάρει μια σειρά
συνεντεύξεων.

Θα γίνουν άραγε οι Ηνωμένες Πολιτείες η πρώτη χώρα στον κόσμο που θα τιμωρεί
και τη σκέψη;