Οι μύθοι των πόλεων

Είναι ένα σούπερ μάρκετ στην Ταϊβάν όπου μπορεί κανείς να αγοράσει βαζάκια
με τη φημισμένη κινέζικη νοστιμιά – μυαλά νεογέννητου βρέφους. Ανάμεσα στους
λιγότερο γνωστούς κινδύνους στον πόλεμο στο Ιράκ είναι οι τρομερές αράχνες της
ερήμου – είναι τεράστιες, βγάζουν κραυγές και έχουν ιδιαίτερη προτίμηση στην
ανθρώπινη σάρκα.

Το μωρό δράκος. H φάρσα ξεγέλασε αρκετές βρετανικές εφημερίδες

Όταν κατέρρευσαν οι Δίδυμοι Πύργοι, στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, το πρόσωπο του
Διαβόλου εμφανίσθηκε στον καπνό που υψωνόταν από τα συντρίμμια. Μόνον ένα
πράγμα διασώθηκε από τη συντριβή του αεροπλάνου πάνω στο Πεντάγωνο: ένα
αντίτυπο της Βίβλου. H Μοσάντ ήταν υπεύθυνη για τις επιθέσεις της 11ης
Σεπτεμβρίου· όπως άπαντες γνωρίζουν, όλοι οι Εβραίοι που εργάζονταν στο
Ουόρλντ Τρέιντ Σέντερ απουσίαζαν μυστηριωδώς από τη δουλειά τους εκείνο το
πρωί…

Μπαμπούλες και ξωτικά

Το κοινό όλων των παραπάνω ιστοριών είναι πως είναι ψεύτικες, εντούτοις
υπάρχουν κατά τα άλλα ευαίσθητοι και έξυπνοι άνθρωποι σ’ όλο τον κόσμο που τις
πιστεύουν. Είναι οι μύθοι των πόλεων.

Παρά την πρόοδο της επιστήμης, οι μύθοι που παράγονται από το σύγχρονο
πολιτισμό είναι εξίσου γοητευτικοί, αλλόκοτοι, απατηλοί ή υπέροχοι μ’ εκείνους
του παλιού καιρού, με τους μπαμπούλες και τα ξωτικά. Και, χάρη στο Ίντερνετ,
ταξιδεύουν ταχύτερα και βρίσκει κανείς παντού στον κόσμο τις ίδιες ιστορίες –
με παραλλαγές κατά τόπους, οι οποίες τις κάνουν πιο πιστευτές.

Αυτήν την εβδομάδα, εμπειρογνώμονες συναντώνται σε μια λουτρόπολη της
βορειοανατολικής Ιταλίας για να συζητήσουν τι είναι αυτό που κάνει τους
ανθρώπους να πιστεύουν τους μύθους των πόλεων ακόμα και σήμερα σε κοινωνίες
που θέλουν να πιστεύουν πως κυβερνώνται από τη λογική. H ευκαιρία θα δοθεί στο
Παγκόσμιο Συνέδριο Σκεπτικιστών, που πραγματοποιείται για πρώτη φορά στην
Ιταλία. Μεταξύ αυτών που θα συμμετέχουν είναι ο Γιαν Χάρολντ Μπρούνβαλντ, ο
βετεράνος Αμερικανός λαογράφος που επινόησε τον όρο «θρύλος της πόλης».
«Πρόκειται για ιστορίες που λέγονται σαν να ήταν αληθινές, αποδίδονται σε
κάποιο φίλο ή φίλο φίλου, αλλά είναι πολύ αλλόκοτες ή βασίζονται σε πολλές
συμπτώσεις για να είναι αληθινές», εξηγεί ο Μπρούνβαλντ.

Παραλλαγές

«Οι ίδιες βασικές ιστορίες λέγονται σε πολλά διαφορετικά μέρη, πάντα
προσαρμοσμένες στον κάθε τόπο και με διάφορες παραλλαγές. Αυτά είναι η ουσία
αυτού που αποκαλώ θρύλους της πόλης». Οι άνθρωποι τους πιστεύουν: «Πρώτον
επειδή τους ακούνε από αξιόπιστες πηγές: συγγενείς, συναδέλφους, γείτονες,
φίλους στο σχολείο. Τους πιστεύουν επίσης επειδή δεν είναι τόσο απίστευτοι.
Αφορούν χώρους οικείους, όπως εμπορικά κέντρα, εμπειρίες οικείες, όπως τα
ταξίδια, πράγματα για τα οποία ανησυχούμε, όπως τα εγκλήματα. Μοιάζει σαν να
είναι πιθανό να έχουν συμβεί»

Γυναίκα γέννησε… βάτραχο

Ο ΚΡΙΣΙΜΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ που κάνει τους θρύλους της πόλης πιστευτούς είναι
οι αληθοφανείς λεπτομέρειες. Τον Ιούλιο του 2004 για παράδειγμα, το BBC
μετέδωσε πως μια Ιρανή γέννησε ένα βάτραχο· ή ακριβέστερα το ραδιοτηλεοπτικό
δίκτυο μετέδωσε πως μια εφημερίδα ανέφερε το αλλόκοτο γεγονός. H αρχική πηγή,
η ιρανική εφημερίδα «Etemaad», έγραψε πως η ανώνυμη γυναίκα στη νοτιοανατολική
πόλη Ιρανσάρ γέννησε ένα ζωντανό γκρίζο βάτραχο έπειτα από έναν «αλλόκοτο
τοκετό». Της γέννησης του αμφίβιου προηγήθηκε μεγάλη αιμορραγία και ο βάτραχος
ήταν καλυμμένος με λάσπη. H εφημερίδα ισχυριζόταν πως κάποιος δρ Βάραστεχ,
ένας γυναικολόγος, επιβεβαίωσε το γεγονός, λέγοντας πως ο έμμηνος κύκλος της
γυναίκας είχε σταματήσει για έξι μήνες και ένα υπερηχογράφημα έδειξε την
παρουσία μιας κύστης στην κοιλιά της.

Οι λεπτομέρειες και εικασίες για το πώς ο βάτραχος βρήκε τον δρόμο του ώς τη
μήτρα της γυναίκας έκαναν το BBC να πιστέψει την ιστορία. Δεν ήταν μόνον
απολύτως ψεύτικη, αλλά επιπλέον ανήκει και σε μια αρχαία κατηγορία θρύλου στην
οποία μια γυναίκα γεννάει ένα χταπόδι, μια σαύρα, ένα ψάρι ή ένα φίδι. Μια
καλιφορνέζικη εκδοχή της ιστορίας εμφανίσθηκε τα τελευταία χρόνια…

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΑΠΟΔΕΙΧΘΗΚΑΝ ΑΝΟΗΣΙΕΣ

Μην πιστεύετε ούτε λέξη

* ΜΩΡΟ ΔΡΑΚΟΥ ΣΕ ΜΠΟΥΚΑΛΙ

Ο Άλιστερ Μίτσελ, Βρετανός συγγραφέας που είχε απογοητευθεί επειδή δεν έβρισκε
εκδότη για ένα παιδικό βιβλίο που είχε γράψει, κατασκεύασε ένα μύθο πόλης, ένα
«μωρό δράκου» διατηρημένο σε φορμόλη, με κατσαρή ουρά και φτερά. «Το
δημιούργησα για να τραβήξω την προσοχή και να διασκεδάσω τον κόσμο», λέει. H
φάρσα ξεγέλασε αρκετές βρετανικές εφημερίδες.

* ΟΙ ΤΗΓΑΝΗΤΟΙ ΠΟΝΤΙΚΟΙ

Πολλοί καταναλωτές ήταν έτοιμοι να πιστέψουν πως η παγκόσμια επιχείρηση
Kentucky Fried Chicken τηγάνιζε ποντικούς σε κουρκούτι και τους σερβίριζε σε
πεινασμένους πελάτες. Ιστορίες για ηλικιωμένες κυρίες και παιδιά που
ανακάλυψαν πως μασούσαν, αντί για κοτόπουλο, κομμάτια ποντικού κυκλοφόρησαν
ευρύτατα στο Ίντερνετ. Εμφανίσθηκαν διάφορες εκδοχές της ιστορίας, οι οποίες
ανέφεραν πως έγιναν μηνύσεις, ακόμη και πως πέθαναν πελάτες.

* TA ΓΑΤΑΚΙΑ ΜΠΟΝΣΑΪ

H φρικτή φωτογραφία ενός μικρού γατιού στριμωγμένου μέσα σ’ ένα βάζο, όχι
μεγαλύτερο από το ίδιο το γατί, διανεμήθηκε με e-mail και εμφανίσθηκε σε
ιστοσελίδες. Χιλιάδες φίλοι των ζώων σε όλο τον κόσμο διαμαρτυρήθηκαν γι’
αυτήν την προφανέστατη περίπτωση βασανισμού ζώου. H ιστοσελίδα bonsaikitten.
com, η οποία έπεισε όσους την επισκέφθηκαν ότι ένας Γιαπωνέζος στη Νέα Υόρκη
εξέθρεψε και πουλάει γατάκια-μινιατούρες όπως τα δένδρα μπονζάι, αποδείχθηκε
φάρσα ενός φοιτητή του ΜΙΤ.