«Nαι» στην Tουρκία με όρους

H Ευρωπαϊκή Επιτροπή άνοιξε χθες την εξώπορτα της E.E. στην Τουρκία. Προτού
όμως φθάσει στο σαλόνι για να καθήσει με τους λοιπούς Ευρωπαίους, η Άγκυρα
καλείται να διασχίσει έναν πολύ μακρύ διάδρομο γεμάτο δοκιμασίες.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Ρομάνο Πρόντι, χαρακτήρισε τη χθεσινή απόφαση ένα
«ναι υπό όρους» και πρόσθεσε ότι «η ένταξη της Τουρκίας δεν πρέπει να
απειλήσει αυτό που οικοδομήσαμε τα 50 τελευταία έτη». Από το Στρασβούργο ο
Τούρκος πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν βρήκε την ανάλυση της Επιτροπής
«ισορροπημένη» και τόνισε πως «η εφαρμογή στην πράξη των μεταρρυθμίσεων
απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας» στη χώρα του. Ο Τούρκος ηγέτης ευχήθηκε οι
διαπραγματεύσεις να αρχίσουν τους πρώτους μήνες του 2005 και να καταλήξουν σε
«εύλογο χρονικό διάστημα», ενώ ο Ολλανδός υπουργός Εξωτερικών Μπεν Μποτ
τοποθέτησε την έναρξή τους στο δεύτερο εξάμηνο του 2005, υπό βρετανική
προεδρία. Πάντως, σε αντίθεση με την Κροατία, για την οποία πρότεινε οι
ενταξιακές διαπραγματεύσεις να αρχίσουν στις αρχές του 2005, για την περίπτωση
της Τουρκίας η Επιτροπή δεν πήρε θέση και παρέπεμψε στη Σύνοδο Κορυφής της
17ης Δεκεμβρίου.

H εισήγηση της Επιτροπής προς τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των «25» να
αρχίσουν τις διαπραγματεύσεις με την Άγκυρα, βάζει οριστικά την Τουρκία σε
τροχιά ένταξης στην E.E. Όχι όμως και αμετάκλητα. Το κείμενο της Επιτροπής δεν
προβλέπει κάποια καταληκτική ημερομηνία – στόχο, ενώ υπογραμμίζει ότι
«πρόκειται για ανοιχτή διαδικασία, η έκβαση της οποίας δεν είναι εγγυημένη
προκαταβολικά». Αντίθετα, η Επιτροπή προτείνει πλήθος ασφαλιστικών δικλίδων,
πολύπλοκες διαδικασίες αξιολόγησης της προσαρμογής της Τουρκίας με το
κοινοτικό κεκτημένο και συγκεκριμένη ρήτρα αναστολής των διαπραγματεύσεων.
Αυτή θα ενεργοποιείται με τη μέθοδο της ειδικής πλειοψηφίας έπειτα από πρόταση
της Επιτροπής «σε περίπτωση σοβαρής και παρατεινόμενης παραβίασης των αρχών
της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και
των θεμελιωδών ελευθεριών καθώς και του κράτους – δικαίου».

Το Ευρωσύνταγμα

Εξάλλου, εμμέσως πλην σαφώς, η Επιτροπή συναρτά την πλήρη ένταξη της Τουρκίας
από μια σειρά εξελίξεων στο εσωτερικό της E.E., όπως η υιοθέτηση του
Ευρωσυντάγματος και η συμφωνία για τις δημοσιονομικές προοπτικές μετά το 2014,
καθώς η πρόταση για τη χρηματοδότηση των κοινοτικών πολιτικών την περίοδο
2007-2013 δεν επαρκεί για τα μεγέθη της γείτονος. Ακόμα και τότε όμως
προτείνονται μακροχρόνιες μεταβατικές περίοδοι και «ειδικές ρυθμίσεις» σε ό,τι
αφορά τομείς όπου η ένταξη θα επιβαρύνει ιδιαίτερα τον κοινοτικό
προϋπολογισμό, όπως η αγροτική και η περιφερειακή πολιτική. Σύμφωνα με τις
εκτιμήσεις της Επιτροπής, εάν αυτές οι πολιτικές παραμείνουν ως έχουν, το
ετήσιο κόστος από την ένταξη της Τουρκίας θα κυμαίνεται το 2025 μεταξύ 16,5
και 27,9 δισ. ευρώ! Τέλος, προκειμένου να διασκεδάσει τις ανησυχίες
πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, η Επιτροπή δεν αποκλείει ρήτρες μόνιμης
εξαίρεσης από την ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων. Μελέτη της Επιτροπής
αναφέρει ότι αν δεν υπάρξουν τέτοιες ρήτρες, οι Τούρκοι υπήκοοι που θα
κατακλύσουν τις ευρωπαϊκές αγορές εργασίας μπορεί να φτάσουν τα 4,5
εκατομμύρια!

Διαπραγματεύσεις

Απευθυνόμενος στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη ο Γερμανός «στρατηγός» της διεύρυνσης
Γκίντερ Φερχόιγκεν τόνισε ότι «η Τουρκία που θα προσχωρήσει στην E.E. δεν θα
είναι όπως η σημερινή, θα είναι μια διαφορετική χώρα». Για να το εξασφαλίσει
αυτό, η Επιτροπή προτείνει ένα ασφυκτικό πλαίσιο διαπραγματεύσεων που απέχει
πολύ από την πρακτική που ακολουθούνταν μέχρι σήμερα. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά
την πορεία των πολιτικών μεταρρυθμίσεων, προβλέπεται μια αναθεωρημένη
Προενταξιακή Εταιρική Σχέση που θα θέτει προτεραιότητες για τον περαιτέρω
εκδημοκρατισμό της Τουρκίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Επιτροπή έκρινε χθες
πως η Τουρκία πληροί «επαρκώς» και όχι πλήρως τα πολιτικά κριτήρια της
Κοπεγχάγης. Επισημαίνει δε ότι η πρόσφατη νομοθετική μεταρρύθμιση του ποινικού
κώδικα δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ, ενώ η Επιτροπή δεν χάνει ευκαιρία για να
υπογραμμίσει ότι μια χώρα δεν αλλάζει με διατάγματα, αλλά με την εφαρμογή στην
πράξη αυτών των μεταρρυθμίσεων σε όλα τα επίπεδα. Γι’ αυτό και τονίζει την
ανάγκη «ενίσχυσης και διεύρυνσης της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων» στην
καταπολέμηση των βασανιστηρίων και της κακομεταχείρισης… της ελευθερίας
έκφρασης, της θρησκευτικής ελευθερίας, των δικαιωμάτων των γυναικών και των
μειονοτήτων, καθώς και των συνδικαλιστικών ελευθεριών. Για τα ζητήματα αυτά, η
Επιτροπή θα κάνει ετήσιες εκθέσεις, αρχής γενομένης από τον Δεκέμβριο του
2005.

*Αξίζει να σημειωθεί ότι για πρώτη φορά η έκθεση της Επιτροπής για την Τουρκία
δεν κάνει λόγο για την παρουσία των τουρκικών στρατευμάτων κατοχής στην Κύπρο.

Παραβιάσεις από 12 αεροσκάφη

Σε 6 παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου στο Βορειοανατολικό Αιγαίο
προχώρησαν χθες 12 τουρκικά αεροσκάφη. Τρία από τα τουρκικά αεροσκάφη ήταν
οπλισμένα, ενώ σε 4 περιπτώσεις έγιναν αερομαχίες.