ο υποψήφιος Tι να προσέχουν οι μαθητές στα NEA EΛΛHNIKA

H εξέταση στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στη Γ’ Λυκείου απαιτεί:

– Η επιλογή του αρχικού κειμένου να γίνεται με κριτήριο:

* Την εξοικείωση των μαθητών με τα συγκεκριμένα κειμενικά είδη, τα
οποία περιέχονται στο αντίστοιχο σχολικό εγχειρίδιο (ποικίλες μορφές του
άρθρου, επιφυλλίδες, παλαιότερο και κυρίως σύγχρονο δοκίμιο). Είναι απαραίτητο
να ασκηθούν οι μαθητές στην αναζήτηση και κριτική ανάγνωση κειμενικού υλικού
από τον ημερήσιο και τον περιοδικό Τύπο, αλλά και από την πλούσια παραγωγή
βιβλίων των τελευταίων χρόνων.

* Την άμεση ή έμμεση σχέση του κειμένου με θέματα που έχει συζητήσει ο
μαθητής, είτε στο σχολείο είτε ευρύτερα στην κοινωνική του ζωή. Αυτό σημαίνει
ότι ο μαθητής μελετά κριτικά τους θεματικούς κύκλους που περιέχονται στα
σχολικά βιβλία, αλλά ταυτόχρονα μαθαίνει να ενημερώνεται-σχολιάζει την
ελληνική και διεθνή επικαιρότητα.

– H επεξεργασία του αρχικού κειμένου

H γραφή της περίληψης

Αυτή η διαδικασία καθιστά απαραίτητη την άσκηση των μαθητών στην ανάγνωση του
κειμένου. Με την πρώτη ανάγνωση οι μαθητές εντοπίζουν και καταγράφουν το
νοηματικό κέντρο του κειμένου. Είναι σημαντικό να αφιερωθεί χρόνος στην
προσέγγιση των «νοηματικών κέντρων» που εντόπισαν οι μαθητές. H δεύτερη
ανάγνωση έχει στόχο την παρακολούθηση της σειράς εξέλιξης των γεγονότων-ιδεών
στο κείμενο, παράγραφο προς παράγραφο. Στη συνέχεια, η επεξεργασία του
κειμένου είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί με την τεχνική των πλαγιότιτλων.
Αξίζει να επισημανθεί, σε αυτό το σημείο, η ανάγκη να ασκηθούν οι μαθητές στο
να γράφουν πλαγιότιτλους. Είναι εξίσου σημαντικό να ασκηθούν οι μαθητές σε
τεχνικές πύκνωσης του λόγου (απαλοιφή, γενίκευση, αναγωγή σε υπερκείμενες
έννοιες κτλ.).

Οι ερωτήσεις επεξεργασίας του κειμένου

Είναι απαραίτητο να ασκηθούν οι μαθητές στην ανίχνευση των τρόπων πειθούς του
κειμένου και κυρίως στην κριτική αξιολόγηση της επιχειρηματολογίας του
συγγραφέα. Οι ερωτήσεις λεξιλογίου δεν πρέπει να είναι τυποποιημένες, ενώ οι
αντίστοιχες για τη δομή της παραγράφου είναι απλοϊκές για τους μαθητές αυτής
της τάξης. Οι ασκήσεις λεξιλογίου και δομής πρέπει να βοηθούν στην ουσιαστική
προσέγγιση του λεξιλογίου και της δομής του συγκεκριμένου κειμένου, με στόχο
να βοηθήσουν τον μαθητή στη σύνταξη του δικού του κειμένου.

– Παραγωγή γραπτού λόγου

Για τη σύνταξη κειμένου από τους μαθητές, να ληφθούν υπόψη ορισμένες βασικές
αρχές:

A. Κύριος στόχος της διδασκαλίας είναι να γνωρίζουν οι μαθητές για κάθε
κειμενικό είδος:

* Το σκοπό σύνταξής του.

* Τα στάδια δόμησής του.

* Τα γλωσσικά χαρακτηριστικά του.

B. Σαφής καθορισμός του όρου επικοινωνιακό πλαίσιο (μήνυμα, πομπός, δέκτης,
σκοπός του κειμένου του μαθητή).

Τελικός στόχος, η ουσιαστική σύνδεση-«συνομιλία» της μορφής και του
περιεχομένου τού «υπό σύνταξη» κειμένου με το αρχικό κείμενο και η δυνατότητα
κριτικής θεώρησης των απόψεων του συγγραφέα.

O Κώστας Αγγελάκος είναι Λέκτορας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο.