Eκείνη που παρέδωσε Iστορία με τα βιβλία της

Αποχαιρετώντας τη Διδώ Σωτηρίου χθες το μεσημέρι στο Νεκροταφείο Ζωγράφου,
συνάντησα τις συμμαθήτριές μου. Εκείνες με τις οποίες είχαμε πάρει το μέρος
της τότε που την πρωτογνωρίσαμε, όταν είχε έρθει να διαβάσει στο σχολείο μας
ένα κομμάτι του βιβλίου της. Είχαμε γυμνασιάρχη τον άνδρα της, τον κύριο
Πλάτωνα, τον πιο όμορφο, τον πιο γλυκό και σοφό και καλό καθηγητή που μπορεί
να φανταστεί άνθρωπος. Τον «θείο Πλάτωνα» της Άλκης Ζέη. Πολλές άλλες
συμμαθήτριες τότε είχαν κουτσομπολέψει, δεν ήθελαν να ακούσουν το κείμενο,
ερωτευμένες ίσως μυστικά με τον αγγελικό, τον γαλανομάτη κύριο Σωτηρίου. Τι
της είχε βρει; έψαχναν να καταλάβουν. Ενώ εμείς διδαχτήκαμε τότε από εκείνη
ότι τα κείμενα έχουν δύναμη ερωτική, ότι μπορείς να κατακτάς έναν άνδρα με τη
γραφή και τη σκέψη, ότι το χιούμορ και η ζωντάνια είναι όπλα ακαταμάχητα.

H Διδώ Σωτηρίου στα βιβλία της μας παρέδωσε την ιστορία της, τις πολυσχιδείς
περιπέτειες, από την προσφυγιά στον Εμφύλιο, μας εμπιστεύτηκε κυρίως την πίστη
της ότι η γενιά της αγωνίστηκε για να ζήσουν οι επόμενες καλύτερα.

Άνθρωποι σαν τη Διδώ Σωτηρίου δεν θα υπάρξουν πια. Το είδος πλέον εκλείπει.
Αυτοί οι ακαταπόνητοι άνθρωποι που έζησαν και τη Μικρασιατική Καταστροφή και
τον Εμφύλιο, που επιβίωσαν στις σκληρές συνθήκες της καταδίωξης των αριστερών
με αξιοπρέπεια, υπήρξαν μοναδικοί. Είχαν αναπτύξει κάποια χαρακτηριστικά στο
έπακρο, με εντελώς μοναδικό τρόπο. Ένα είδος γενναίου, αποφασισμένου
ρομαντισμού, που τον κράτησαν ως στάση ζωής, απαρέγκλητα, ακόμα και όταν όλα
γύρω τους κάγχαζαν και περιφρονούσαν. Μια πεισματική προσήλωση στην πεποίθηση
ότι είναι καλή η φύση του ανθρώπου, που προίκιζε τους ίδιους με κάτι σαν
γαλβανισμένη ευγένεια και καλοσύνη.

H Διδώ Σωτηρίου ήταν μια γυναίκα που πάλεψε, γεύτηκε και πλήρωσε για πολλές
γυναικείες ελευθερίες που τώρα θεωρούνται αυτονόητες. Και διεκδίκησε όχι μόνο
τα τυπικά δικαιώματα αλλά και τη συμμετοχή στις εκφάνσεις της ζωής, στην
έκφραση των συναισθημάτων και στην ειλικρίνεια τους. Την αποχαιρέτησαν χτες
στο Νεκροταφείο Ζωγράφου πολιτικοί και δημοσιογράφοι, λογοτέχνες και
ιστορικοί. Και απλοί αναγνώστες της, όπως η γυναίκα που στάθηκε δίπλα μου στη
στάση και μου είπε ότι είχε διαβάσει τα βιβλία της για τη Μικρασία και θεώρησε
καθήκον της να έρθει να την ξεπροβοδίσει.