Oδηγός MBA Aπό το MBA στο ΜΒS

Τελευταία όλο και πιο συχνά κάνει την εμφάνισή του ένα ερώτημα: Είναι
το MBA – με την παραδοσιακά δομημένη, αυστηρά θεματική παρουσίαση της ύλης του
(Marketing, Management, Λογιστική, Χρηματοοικονομικά, Διοίκηση Ανθρώπινων
Πόρων, Διοίκηση Παραγωγής και Στρατηγική – κατάλληλο για την αντιμετώπιση των
σύγχρονων προκλήσεων που αντιμετωπίζει μια επιχείρηση σε έναν «πραγματικό»
κόσμο, ο οποίος αλλάζει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς και στον οποίο τα πάντα
σχετίζονται μεταξύ τους;

Μήπως ο χαρακτηρισμός του ως «Menopausal Brain Activity» (Hart, Β.,
«ΜΒΑ-menopausal brain activity?» in: Engineering Management
Journal, Apr 1994, Volume: 4, Issue: 2, pp. 65-70), είναι ενδεικτικό τού
ότι πλέον το παραδοσιακό MBA – που γεννήθηκε το 1908 – έφτασε στο τέλος της
γονιμότητάς του και έχει μπει στην εποχή του γήρατος; Μήπως χρειάζεται μια νέα
αντιμετώπιση, μια ριζική αναδιάρθρωση, που θα το αναζωογονήσει, πριν
μετατραπεί σε «εξαίσιο πτώμα» που θα εκτίθεται «σε μια φάρμα στην αμερικανική
έρημο ανάμεσα σε χιλιάδες σημειώσεις» των διαφόρων γκουρού του Management
(Wolf Mankowitz, «Εξαίσιο πτώμα», Εκδόσεις Κριτική, 1995, Αθήνα);

Προϊόν του 1908. Όπως παρατηρεί ο Henry Mintzberg: «Ίσως δεν θα ήταν άδικο
να λέγαμε ότι τώρα εκπαιδεύουμε managers με ένα προϊόν τού 1908, το οποίο
χρησιμοποιεί στρατηγικές της δεκαετίας του 1950» (Η. Mintzberg «Educating
Managers Beyond Borders», in Academy of Management Learning and
Education, 2002, Vol. 1, No. 1, σελ.64-76).

Αυτό που χρειάζεται σήμερα είναι μια ριζική αλλαγή στην εκπαίδευση που
παρέχουν τα προγράμματα MBAs. Μια αλλαγή που θα εκτείνεται από τον σχεδιασμό
του προγράμματος και της ύλης έως και τον τρόπο διδασκαλίας. Τα διοικητικά
στελέχη εργάζονται σε έναν χώρο μεταξύ θεωρίας και πράξης, σκέψης και δράσης.
Τα σύγχρονα προγράμματα πρέπει να απευθύνονται στην πρακτική της διοίκησης,
μέσα από μια συνθετική, ολιστική προσέγγιση, που θα δίνει τη «συνολική
εικόνα».

Τα αρχικά τού ΜΒΑ θα πρέπει να αντιστοιχούν στις λέξεις «Managing Business
Actions». Δηλαδή η ύλη του ΜΒΑ, εκτός της συνήθους θεματολογίας, θα πρέπει να
περιλαμβάνει γνώσεις κοινωνιολογίας, φιλοσοφίας, επιστήμης και κοινωνίας, αλλά
και ανθρωπιστικών σπουδών, έτσι ώστε να μπορεί ο εκπαιδευόμενος να αναπτύξει
την ικανότητα να συλλαμβάνει μια κατάσταση μέσα από διάφορες οπτικές γωνίες.
Ζητούμενο πάντα είναι η κατανόηση της αλληλεξάρτησης των διαφόρων γνωστικών
πεδίων, η κατανόηση των διαφόρων συνεργειών που αναπτύσσονται στον λεγόμενο
«πραγματικό» κόσμο, οπότε το ΜΒΑ είναι στην ουσία ένα MBS (Mastering Business
Synergies).

Παραγωγή γνώσης. Έτσι, σύμφωνα με τον Μ. Gibbons (βλ. σημείωση 4), ο
«τρόπος 2» της παραγωγής γνώσης χαρακτηρίζεται από την επίλυση συγκεκριμένων
προβλημάτων εφαρμοσμένης γνώσης – σε αντίθεση με τα θεωρητικά προβλήματα της
«καθαρής» ακαδημαϊκής επιστήμης – είναι διεπιστημονικός, ετερογενής,
μη-γραμμικός, πολύπλοκα οργανωμένος, αναστοχαστικός και κοινωνικά
αναφερόμενος.

Εμπλέκει δε – εκτός των επιστημόνων και των ειδικών – ένα ευρύ φάσμα
ενδιαφερομένων και διακυβευτών.

H μάθηση στον «τρόπο 2» χαρακτηρίζεται από τη διδασκαλία ενός «ρεπερτορίου
επίλυσης προβλημάτων», αντί των ακαδημαϊκών θεωριών που περιορίζονται στα
στενά όρια μιας γνωστικής περιοχής.

H «επίλυση προβλημάτων» μετατρέπει ουσιαστικά τη μάθηση σε παραγωγή γνώσης και
αποτελεί το πρώτο βήμα τής «διά βίου μάθησης».

H οργάνωση. Σκοπός των μαθημάτων ΜΒΑ είναι ουσιαστικά η κατανόηση της
αλληλεξάρτησης των διαφόρων λειτουργιών της διοίκησης και η επίτευξη του MBS.
H φιλοσοφία όμως των μαθημάτων αυτών έρχεται σε ρήξη με τις παραδοσιακές
θεματολογικές δομές ενός συνήθους ΜΒΑ. H οργάνωση των μαθημάτων έχει ως οδηγό
τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ένα διοικητικό στέλεχος στην πράξη, και είναι
ευθυγραμμισμένη με τον αποκαλούμενο «τρόπο 2» της παραγωγής γνώσης, ο οποίος –
ολοένα και περισσότερο – θα χαρακτηρίζει τις «κοινωνίες της γνώσης» (Gibbons,
Μ., Limoges, C., Nowotny, Η., Schwartzman, S., Scott, Ρ., and Troe, Μ. (1994):
«The New Production of Knowledge: The Dynamics of Science and Research in
Contemporary Societies», Sage, London).

Tips

H ύλη…

…του ΜΒΑ, εκτός της συνήθους θεματολογίας, θα πρέπει να περιλαμβάνει
γνώσεις κοινωνιολογίας, φιλοσοφίας, επιστήμης και κοινωνίας, αλλά και
ανθρωπιστικών σπουδών, έτσι ώστε να μπορεί ο εκπαιδευόμενος να αναπτύξει την
ικανότητα να συλλαμβάνει μια κατάσταση μέσα από διάφορες οπτικές γωνίες.