Πίσω στον Ψυχρό Πόλεμο

H Ρωσία απομακρύνεται κάθε μέρα και περισσότερο από την πολιτική των
ανοιγμάτων που ακολουθούσε μέχρι τώρα. Και πολλοί φοβούνται επιστροφή σε
παλιές, γνωστές, ψυχροπολεμικές καταστάσεις.

Με τον Μπους: ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ξέχασε τις αντιρρήσεις του για τον πόλεμο στο Ιράκ και συντάχθηκε στον κοινό αγώνα κατά της παγκόσμιας τρομοκρατίας…

Σύμπτωμα πρώτο: ο συνταγματάρχης Γιούρι Μπουντάνοφ αναγκάστηκε να αποσύρει
χθες την αίτησή του για απονομή χάρης, όταν περισσότεροι από 1.000 νεαροί
Τσετσένοι διαδήλωσαν εναντίον του στην κεντρική πλατεία του Γκρόζνι. Ο
Μπουντάνοφ εκτίει ποινή δεκαετούς κάθειρξης για την απαγωγή και δολοφονία ενός
κοριτσιού από την Τσετσενία, της 18χρονης Έλζα Κουνγκάγιεβα, και ήταν ο πρώτος
Ρώσος αξιωματικός που δικάστηκε για ένα τέτοιο αδίκημα. Ο κυβερνήτης του
Ουλιανόφσκ όμως, που κατά σύμπτωση ήταν διοικητής του Μπουντάνοφ την εποχή του
εγκλήματος, ζήτησε από τον πρόεδρο Πούτιν να του χορηγήσει αμνηστία. Κι
εκείνος θα την είχε ήδη εγκρίνει, αν δεν φοβόταν την αποσταθεροποίηση της
κυβέρνησης που έχει εγκαθιδρύσει στην Τσετσενία.

Συμβολική κίνηση

Σύμπτωμα δεύτερο: το περασμένο Σαββατοκύριακο έγινε μια μικρή επέμβαση στον
Τάφο του Αγνώστου Στρατιώτη που βρίσκεται έξω από τα τείχη του Κρεμλίνου. Το
Βόλγκογκραντ έδωσε τη θέση του στο Στάλινγκραντ δίπλα στην αναφορά της
ομώνυμης μάχης. Ένα παλιό αίτημα των βετεράνων του πολέμου, που ώς τώρα
απέρριπτε ο Πούτιν για να μην κατηγορηθεί ότι επιστρέφει στην εποχή του
Στάλιν, επιτέλους ικανοποιήθηκε. «Πρόκειται για μια συμβολική κίνηση», είπε η
Λιουντμίλα Αλεξέγιεβα, πρόεδρος του ρωσικού τμήματος του Παρατηρητηρίου του
Ελσίνκι. «Είναι άλλο ένα βήμα για την αποκατάσταση της Σοβιετικής Ένωσης». Το
ρωσικό φθινόπωρο του 2004 φαίνεται έτσι ότι θα μείνει στην Ιστορία. Στις 13
Σεπτεμβρίου, λίγες ημέρες μετά την τραγωδία του Μπεσλάν, ο πρόεδρος Πούτιν
ανακοίνωσε την κατάργηση της εκλογής κυβερνητών στην περιφέρεια και την
κατάργηση των ανεξάρτητων εδρών στο Κοινοβούλιο. Ως αποτέλεσμα αυτών των
μέτρων, καθώς και άλλων περιορισμών που έχουν επιβληθεί τα τέσσερα τελευταία
χρόνια, το Κρεμλίνο ελέγχει τώρα το Κοινοβούλιο, όλους τους μεγάλους
τηλεοπτικούς σταθμούς, τον γίγαντα του φυσικού αερίου Gazprom (που ετοιμάζεται
να αγοράσει την πετρελαϊκή εταιρεία Γιούκος), το διεφθαρμένο δικαστικό σύστημα
της χώρας και τον τεράστιο μηχανισμό ασφαλείας.

«Δημοκρατία τέλος»

«H δημοκρατία τελείωσε σ’ αυτή τη χώρα», είπε στην «Ουάσιγκτον Ποστ» ένας
Ρώσος αξιωματούχος, υπό τον όρο φυσικά της ανωνυμίας. «Τελείωσε στις 13
Σεπτεμβρίου. Πολλοί από μας έχουμε λάβει σοβαρές και αυστηρές εντολές. Να μη
σχολιάζουμε. Να μην ασκούμε κριτική. Δεχόμαστε απειλές. Τελούμε όλοι μας σε
κατάσταση σοκ. Έχουμε επιστρέψει στα μέσα του 1937».

Σοβαρές αλλαγές παρατηρούνται όμως και στην εξωτερική πολιτική της Ρωσίας. Στα
τέλη της περασμένης εβδομάδας, ο πρόεδρος Πούτιν κατήγγειλε τη Δύση για «δύο
μέτρα και δύο σταθμά» στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, ενώ ανώτατος Βρετανός
διπλωμάτης στη Μόσχα κλήθηκε στο ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών για να δώσει
εξηγήσεις επειδή δεν εκδίδεται στη Ρωσία ο Τσετσένος αντάρτης Άχμεντ Ζακάεφ,
που ζει στο Λονδίνο.

Ορισμένοι παρατηρητές πιστεύουν τώρα ότι η φιλοδυτική πολιτική που ακολουθεί η
Ρωσία τα τελευταία χρόνια παίρνει τέλος. «Το χειρότερο σενάριο που μπορώ να
φανταστώ είναι η επιστροφή στις σοβιετικού τύπου σχέσεις των δεκαετιών του ’70
και του ’80», λέει στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ο Φιοντόρ Λουκάνοφ, διευθυντής του
περιοδικού «Russian Foreign Affairs». «Αυτό σημαίνει επιστροφή στον Ψυχρό
Πόλεμο, με μια στρατηγική ρωσογερμανική συμμαχία για το πετρέλαιο και το
φυσικό αέριο».