Για όλα φταίει το γκαζόν

Μια νέα μελέτη δείχνει πως γονίδια από γενετικά τροποποιημένο χορτάρι
μπορούν να επεκταθούν πολύ μακρύτερα απ’ ό,τι ήταν ώς τώρα γνωστό. H
διαπίστωση αυτή δημιουργεί ερωτήματα και για άλλα φυτά που έχουν τροποποιηθεί
μέσω της βιοτεχνολογίας και μπορεί να βλάψει τις προσπάθειες δύο εταιρειών να
πετύχουν την έγκριση του πρώτου γενετικά τροποποιημένου γκαζόν.

Αμφιλεγόμενο γκαζόν. Ο αντιπρόεδρος του τομέα βιοτεχνολογίας της Scotts, ο δρ Μπομπ Χάριμαν, ποζάρει στο «σούπερ γκαζόν» που δημιούργησε η εταιρεία του

Οι δύο εταιρείες, η Monsanto και η Scotts, έχουν αναπτύξει ένα είδος γκαζόν
για γήπεδα γκολφ που είναι ανθεκτικό στο ευρέως χρησιμοποιούμενο φυτοφάρμακο
Roundup. Το μεταλλαγμένο γκαζόν θα επιτρέπει στους κηπουρούς να ψεκάζουν με το
φυτοφάρμακο και να σκοτώνουν τα ζιζάνια αφήνοντας άθικτο το γκαζόν.

Αλλά μερικές περιβαλλοντικές οργανώσεις, καθώς και η ομοσπονδιακή Δασική
Υπηρεσία και το Γραφείο Χωροταξίας, αντιδρούν στα σχέδια των εταιρειών. Οι
επικριτές ανησυχούν πως το γκαζόν μπορεί να επεκταθεί σε περιοχές στις οποίες
δεν είναι επιθυμητό ή να μεταβιβάσει την ανθεκτικότητά του σε συγγενή του
ζιζάνια, δημιουργώντας «υπερζιζάνια» που θα έχουν ανοσία στο πιο ευρέως
χρησιμοποιούμενο ζιζανιοκτόνο. H Δασική Υπηρεσία ανακοίνωσε νωρίτερα φέτος πως
το γκαζόν «έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει αρνητικά και τους 175 εθνικούς
δρυμούς και λιβάδια».

Τα συμπεράσματα

Μερικοί επιστήμονες λένε πως τα νέα αποτελέσματα, τα οποία θα δημοσιευτούν
αυτή την εβδομάδα στην επιθεώρηση «Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών»,
δεν κρούουν απαραίτητα τον κώδωνα του κινδύνου για τις υπάρχουσες καλλιέργειες
γενετικά τροποποιημένων φυτών, όπως αυτές της σόγιας, του καλαμποκιού, του
βαμβακιού και της ελαιοκράμβης. Υπάρχουν ειδικές συνθήκες, λένε, που καθιστούν
το γκαζόν πιο ανησυχητικό από περιβαλλοντικής απόψεως, όπως η εξαιρετικά
ελαφρά γύρη του.

Επειδή η Scotts σχεδιάζει να αναπτύξει νέες ποικιλίες γενετικά τροποποιημένου
γκαζόν για να χρησιμοποιούνται σε κήπους σπιτιών, οι νέες διαπιστώσεις πιθανόν
να έχουν επιπτώσεις πολύ πέρα από τα γήπεδα του γκολφ. Και η έρευνα
υποδεικνύει πως ορισμένες προηγούμενες μελέτες για την περιβαλλοντική επίδραση
των γενετικά τροποποιημένων φυτών ήταν πολύ περιορισμένες σε έκταση για να
συλλάβουν πλήρως τον τρόπο διάδοσης των μεταλλαγμένων γονιδίων.

H Scotts λέει πως, επειδή το φυσικό γκαζόν δεν έχει παρουσιάσει μεγάλα
προβλήματα με ζιζάνια, η γενετικά τροποποιημένη εκδοχή του δεν θα δημιουργήσει
νέους κινδύνους. Και οποιαδήποτε ζιζάνια ανθεκτικά στο Roundup αναπτυχθούν, θα
μπορούν να αντιμετωπισθούν με άλλα ζιζανιοκτόνα, τόνισε η εταιρεία.

«Άγρια» γονίδια

Στη νέα μελέτη, επιστήμονες της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος βρήκαν ότι
γύρη από το γενετικά τροποποιημένο γκαζόν γονιμοποίησε δοκιμαστικές
καλλιέργειες του ίδιους είδους τόσο μακριά όσο μέτρησαν – περίπου 21
χιλιόμετρα προς την κατεύθυνση του ανέμου από ένα πειραματικό αγρόκτημα στο
Όρεγκον. Αυτοφυές άγριο γκαζόν ενός διαφορετικού είδους γονιμοποιήθηκε από τη
γύρη του γενετικά τροποποιημένου γκαζόν σχεδόν 15 χιλιόμετρα μακρύτερα. Από
τις προηγούμενες μελέτες είχε διαπιστωθεί επικονίαση μεταξύ διαφόρων τύπων
γενετικά τροποποιημένων φυτών και άγριων συγγενών τους σε απόσταση όχι
μεγαλύτερη από περίπου 1,5 χιλιόμετρο.

«Το γονίδιο τελικά θα απελευθερωθεί», λέει ο Νόρμαν Έλστραντ, ειδικός του
Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Ρίβερσαϊντ. «Αυτό που φαίνεται από τη μελέτη
αυτή είναι πως θα απελευθερωθεί πολύ γρηγορότερα και θα φτάσει πολύ μακρύτερα
απ’ ό,τι προβλεπόταν». Εξαιτίας των περιβαλλοντικών ζητημάτων που
δημιουργούνται, η αίτηση για έγκριση του γενετικά τροποποιημένου γκαζόν
καθυστερεί στο υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ, το οποίο πρέπει να αποφασίσει αν θα
επιτρέψει ή όχι τη διάθεσή του στην αγορά. Το υπουργείο έχει αποφασίσει να
έχει μια πλήρη μελέτη για τις επιπτώσεις του γκαζόν αυτού στο περιβάλλον, κάτι
που θα απαιτήσει έναν χρόνο ή και περισσότερο, σύμφωνα με τη Σίντι Σμιθ,
υπεύθυνη για τις κανονιστικές ρυθμίσεις στη βιοτεχνολογία.

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος