Διαστάσεις Tο Iσλάμ της διασποράς

Δύο νεαρές μουσουλμάνες της Γαλλίας

Οι απαγωγές δυτικών πολιτών πληθαίνουν στο Ιράκ. Οι ανατινάξεις παγιδευμένων
αυτοκινήτων με δεκάδες νεκρούς τείνουν να γίνουν καθημερινό φαινόμενο. Οι
ακραίοι ισλαμιστές που πρωταγωνιστούν σ’ αυτές τις επιχειρήσεις παίζουν σε δύο
ταμπλώ. Όταν κατηγορούνται για διεθνή τρομοκρατία, ανακατεύονται με τους
αντάρτες και απαντούν ότι μάχονται απλώς την ξένη κατοχή. Όταν καλούνται να
αναλάβουν τις ευθύνες τους σε τοπικό επίπεδο, αλλάζουν ταυτότητα και ζητούν
την απελευθέρωση της Παλαιστίνης, της Σαουδικής Αραβίας ή της Τσετσενίας από
τους απίστους. Ποτέ δεν έμοιαζαν πιο σίγουροι για τον εαυτό τους, πιο
αποφασισμένοι, πιο ανίκητοι. Ποτέ δεν ήταν πιο ευάλωτοι.

H κυριότερη απειλή που αντιμετωπίζει σήμερα το ακραίο Ισλάμ δεν προέρχεται από
τους Αμερικανούς ή τους Βρετανούς στρατιώτες: ο στρατός κατοχής, οι
βομβαρδισμοί, οι σφαγές και οι βασανισμοί ενισχύουν τους φονταμενταλιστές,
αντί να τους αποδυναμώνουν. Το καινούργιο και πολύ ενδιαφέρον φαινόμενο που
παρατηρούμε αυτή την περίοδο, είναι η αντίσταση στην τρομοκρατία που γεννιέται
στους κόλπους του Ισλάμ, και ιδιαίτερα στην ισλαμική διασπορά της Ευρώπης
(κάπου 20 εκατομμύρια άτομα). Για πρώτη φορά οι άνθρωποι αυτοί σηκώνουν το
κεφάλι, βγαίνουν στους δρόμους και καταγγέλλουν τις ακρότητες που γίνονται στο
όνομά τους, στο όνομα της θρησκείας τους, στο όνομα των αξιών τους. Το κίνημα
αυτό, γράφει η Μπάρμπαρα Σπινέλλι στη Στάμπα, δεν παραπέμπει πλέον σε ένα
Ισλάμ της μετανάστευσης, αλλά σε ένα εξόριστο Ισλάμ, που διαχωρίζει τη θέση
του από τους απαγωγείς και τους καμικάζι, που εκφράζει τον αποτροπιασμό του
για τους αποκεφαλισμούς και τις εν ψυχρώ εκτελέσεις ομήρων και υπερασπίζεται
τη θρησκεία των προγόνων του.

Το εξόριστο Ισλάμ δεν είναι, βέβαια, ομοιογενές. Δεν έχει σαφή εικόνα για τον
δρόμο που πρέπει να ακολουθήσει. Στους ειρηνιστές που προσπαθούν όμως να
βοηθήσουν τον πληθυσμό του Ιράκ και πέφτουν στα χέρια των τρομοκρατών, στους
ανεξάρτητους δημοσιογράφους και τα μέλη των ανθρωπιστικών οργανώσεων που
χρησιμοποιούνται ως εργαλεία για τη διεκδίκηση των πιο απίθανων αιτημάτων, η
ισλαμική διασπορά της Ευρώπης διακρίνει χαρακτηριστικά που γνώρισε κι εκείνη
στα χρόνια της εξορίας της: ανεξάρτητη κρίση, σεβασμός των διαφορών,
δυνατότητα ενός πολίτη να επικρίνει την κυβέρνησή του. Εναντίον αυτών ακριβώς
των χαρακτηριστικών στρέφονται ο Μπιν Λάντεν, ο Ζαχράουι και οι οπαδοί των
χαλιφάτων. Αλλά είναι πια αργά. Όπως οι νεαρές Ιρανές που περιγράφει η Αζάρ
Ναφίζι στο βιβλίο της «Διαβάζοντας τη Λολίτα στην Τεχεράνη» (Εκδ. Νέα Σύνορα),
οι μουσουλμάνοι της Ευρώπης διαβάζουν σήμερα Ναμπόκοφ, Μαντάμ Μποβαρύ και
Χένρυ Τζέημς. Αυτοί είναι ο κυριότερος σύμμαχος της Ευρώπης εναντίον του
φανατισμού, η κληρονομιά της και η μεγάλη της ευκαιρία. Και είναι λυπηρό,
είναι σχεδόν εγκληματικό, που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν τους αξιοποιούν
περισσότερο σ’ αυτή την κρίσιμη μάχη.