Nέος Γολγοθάς για την οικονομία

Πολλά χρόνια πίσω γυρίζει την Ελλάδα η δημοσιονομική απογραφή της κυβέρνησης.
Οι δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας, όπως εμφανίζονται μετά την απογραφή,
συγκρίνονται πλέον με τις ανάλογες πριν από την ένταξη της χώρας στη ζώνη του
ευρώ. Και αντίστοιχα, η εισοδηματική πολιτική της κυβέρνησης ξαναγίνεται
περιοριστική και συγκρίνεται μόνο με το 1999, όταν η χώρα ήταν υποχρεωμένη να
κάνει θυσίες για να εξασφαλίσει το εισιτήριο του ενιαίου νομίσματος.

Τα αποτελέσματα της δημοσιονομικής απογραφής έγιναν γνωστά στην Ευρωπαϊκή
Στατιστική Υπηρεσία την περασμένη εβδομάδα και όλα δείχνουν ότι αυτή θα τα
επισημοποιήσει στο τέλος του μηνός ή στις αρχές του Οκτωβρίου. H σύγκρισή
τους, όμως, με το παρελθόν είναι αποκαλυπτική:

* Το έλλειμμα του 2003, έπειτα από αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις,
διαμορφώθηκε τελικά, σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε η ΕΣΥΕ, στο 4,6% του ΑΕΠ.
Μάλιστα, έχει γίνει γνωστό ότι το 2004 το έλλειμμα προβλέπεται να φτάσει το
5,3% του ΑΕΠ. Αντίστοιχη δημοσιονομική εικόνα είχε να παρουσιάσει η χώρα από
το 1997, όταν το έλλειμμα ήταν 4% του ΑΕΠ, έχοντας μόλις μειωθεί από το 7,4%
του ΑΕΠ το 1996.

* Το δημόσιο χρέος του 2003 εκτιμάται ότι διαμορφώθηκε κι αυτό στο 109%
του ΑΕΠ. Το 1997 ήταν 108,2% του ΑΕΠ. Στη συνέχεια υποχώρησε, όχι σημαντικά,
αλλά πάντως έφτασε στο 105% του ΑΕΠ περίπου το 2002, για να κάνει το άλμα στο
109% του ΑΕΠ το 2003.

* H εισοδηματική πολιτική, σύμφωνα με όσα έχουν αφήσει να διαρρεύσουν
στελέχη της κυβέρνησης, θα κινηθεί στο 3%-4% το 2005. Συνολικά, η κυβέρνηση
δεν θέλει να δει το κονδύλι της μισθοδοσίας του Δημοσίου – το οποίο
περιλαμβάνει, επίσης, τις νέες προσλήψεις – να αυξάνεται περισσότερο από 5%.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι αυξήσεις ήταν σταθερά πολύ υψηλότερες από τα
ποσοστά αυτά. Σύμφωνα με στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, οι αυξήσεις στις
μέσες ακαθάριστες αποδοχές των Ελλήνων δημοσίων υπαλλήλων κυμαίνονταν από 5,5%
έως 13,5% την περίοδο μετά το 1996. Μοναδική εξαίρεση το 1999, όταν είχαν
δοθεί αυξήσεις 3,5%, όσο αναμένεται να δοθεί και φέτος.

Από την αρχή

Πρακτικά, η Ελλάδα καλείται σήμερα να ξανακάνει μια γιγαντιαία προσπάθεια
δημοσιονομικής προσαρμογής, σαν να μην είχε ενταχθεί στη ζώνη του ευρώ. Δεν
είναι τυχαίο ότι κάπως έτσι έθεσαν το θέμα στον γενικό γραμματέα της ΕΣΥΕ κ.
M. Κοντοπυράκη οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας. Του είπαν,
δηλαδή, όπως ο ίδιος αποκάλυψε, ότι με την εικόνα αυτή που παρουσιάζει σήμερα
η Ελλάδα, δεν αποκλείεται να εμφανισθεί κάποια χώρα, όπως η Αγγλία, και να
αμφισβητήσει τη γνησιότητα των στοιχείων που είχε παρουσιάσει για να ενταχθεί
στην ΟΝΕ. Και ενώ δεν τίθεται – ευτυχώς – θέμα επανεξέτασης της ένταξης στην
ΟΝΕ, η χώρα μπαίνει σε καθεστώς επιτήρησης, με τις επιδόσεις και την πολιτική
της να παρακολουθείται στενά και να αξιολογείται με αυστηρότητα, όπως ακριβώς
συνέβαινε όταν ήταν υποψήφια για το ενιαίο νόμισμα.

Τα μέτρα, προσεχώς

H ελληνική κυβέρνηση θα παρουσιάσει τα μέτρα πολιτικής που σκοπεύει να πάρει
για να μειώσει το έλλειμμά της στις αρχές Νοεμβρίου. Εν τω μεταξύ, θα έχει
ξεκαθαρίσει κάπως το τοπίο από τον προϋπολογισμό που θα καταθέσει ο υπουργός
Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφης στις αρχές Οκτωβρίου. Ο κ. Αλογοσκούφης θα
επικαλεσθεί τρεις πηγές για τον περιορισμό του ελλείμματος: Τα αυξημένα έσοδα
λόγω περαίωσης, τη μη επανάληψη των υπέρογκων δαπανών των Ολυμπιακών Αγώνων
και τη συγκράτηση των πρωτογενών δαπανών του προϋπολογισμού. Μένει να
αποδειχθεί κατά πόσο τα μέτρα αυτά μπορούν να γίνουν αποδεκτά και πιστευτά από
την Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά την επίδειξη αναξιοπιστίας που έκανε η Ελλάδα, με τη
δημοσιονομική απογραφή.

Ανησυχούν τώρα για τις αλλαγές στο Σύμφωνο Σταθερότητας

H θέση της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να επιβαρυνθεί ακόμη
περισσότερο στο μέλλον από τις επικείμενες αλλαγές του Συμφώνου Σταθερότητας.
Οι αλλαγές αυτές, προορισμένες να διευκολύνουν κυρίως τη Γαλλία και τη
Γερμανία, θέτουν ακόμη πιο περιοριστικό πλαίσιο άσκησης πολιτικής στα καθ’
ημάς, κάτι που ανησυχεί πλέον και την κυβέρνηση. Στο χθεσινό άτυπο ECOFIN στην
Ολλανδία, έγινε μια πρώτη συζήτηση των αλλαγών αυτών, οι οποίες προβλέπουν:

* Επικέντρωση των προσπαθειών στη μείωση του χρέους, όπου η Ελλάδα έχει κακές
επιδόσεις. H αυξημένη επικέντρωση στο κριτήριο του χρέους, όπως λέει η
Επιτροπή, προϋποθέτει την αυξημένη επιτήρηση τόσο της τρέχουσας πορείας του
χρέους όσο και παραγόντων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη μεσοπρόθεσμη και
μακροπρόθεσμη εξέλιξή του (βλ. Ασφαλιστικό).

* Συνεκτίμηση των οικονομικών συνθηκών κατά τη διαδικασία του υπερβολικού
ελλείμματος. Χώρες με χαμηλό ρυθμό ανάπτυξης θα αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη
ευελιξία, όχι όμως και οι υπόλοιπες, όπως η Ελλάδα.

* Διασφάλιση της εγκαιρότερης λήψης μέτρων για τη διόρθωση ενδεχόμενων
μελλοντικών δημοσιονομικών προβλημάτων, εξαιτίας της δημογραφικής γήρανσης.
Αυτό σημαίνει ότι χώρες που κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν πρόβλημα με το
ασφαλιστικό τους σύστημα, όπως η Ελλάδα – σύμφωνα με την Κομισιόν – πρέπει να
λάβουν μέτρα εγκαίρως.

Υπό επιτήρηση

Το μόνο θετικό στοιχείο που προκύπτει από την αναθεώρηση, είναι ο μεγαλύτερος
χρόνος προσαρμογής που δίνεται στις χώρες με υπερβολικό έλλειμμα. Κατά τη
διάρκεια, όμως, αυτού του χρόνου προσαρμογής, η χώρα με το υπερβολικό έλλειμμα
θα είναι υπό την εποπτεία του Συμβουλίου υπουργών Οικονομίας, στο οποίο
μεταβιβάζεται, κατά κάποιον τρόπο, ένα μέρος της εξουσίας που ασκούσε ώς τώρα
η Κομισιόν.

Επίσης, ο Έλληνας υπουργός κ. Γιώργος Αλογοσκούφης θα προσπαθήσει να
αξιοποιήσει μια άλλη ρύθμιση του νέου Συμφώνου Σταθερότητας, που προβλέπει ότι
θα λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι «ειδικές συνθήκες κάθε χώρας» κατά τον
καθορισμό των στόχων για το έλλειμμα. Συγκεκριμένα, ο υπουργός Οικονομίας θα
επιδιώξει να χαρακτηρισθεί ως «ειδική συνθήκη» η διεξαγωγή των Ολυμπιακών
Αγώνων και το κόστος που προκάλεσαν στην ελληνική οικονομία.

Στο 2005 το βάρος για το έλλειμμα

Αν στον προϋπολογισμό του 2005 η κυβέρνηση αναμένεται να θέσει υπερβολικά
αισιόδοξο στόχο για το έλλειμμα, δεν θα κάνει το ίδιο με το Πρόγραμμα
Σταθερότητας και Ανάπτυξης της περιόδου 2005-2008.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο Πρόγραμμα Σταθερότητας που έχει αρχίσει να
ετοιμάζεται, η κυβέρνηση έχει αποφασίσει να επιδείξει μετριοπάθεια και να
περιορίσει τις φιλοδοξίες της για το έλλειμμα στη διατήρησή του απλώς κάτω από
3% του ΑΕΠ.

Ίδιος στόχος

Έτσι, ο ίδιος στόχος που θα τεθεί για το 2005, δηλαδή η μείωση του ελλείμματος
από 5,3% του ΑΕΠ το 2004 σε 2,8%, θα ισχύσει και για την τριετία 2006-2008.
Είναι πιθανόν η μετριοπάθεια αυτή να οφείλεται στο γεγονός ότι η κυβέρνηση δεν
είναι, η ίδια, πεπεισμένη ότι θα επιτύχει τον στόχο του 2005, οπότε αφήνει το
περιθώριο να τον επιτύχει τα επόμενα χρόνια. Ο άλλος λόγος είναι ότι δεν θέλει
να εμφανίσει υπερβολικά περιοριστική πολιτική στο εσωτερικό της χώρας.

H ανάπτυξη

Κατά τα άλλα, επικρατεί τώρα μεγαλύτερη αισιοδοξία σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη.
H αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ εκτιμάται πως θα είναι της τάξεως του 7%, κάτι
που σημαίνει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης υπολογίζεται σε 4%.