H ζεύξη του Pίου με τον εαυτό μας

Τι ωραία που θα ήταν αν τα μεγάλα έργα ή τα μεγάλα γεγονότα που μας
ενθουσιάζουν γινόταν να τα μεταφέρουμε στο σπίτι μας, στο υπνοδωμάτιο ή στο
γραφείο μας. Τότε τα προβλήματα που πραγματικά μας βασανίζουν μπορεί, σε
κάποιο βαθμό, να επιλύονταν. Επειδή όμως κάτι ανάλογο δεν συμβαίνει, ούτε
πρόκειται, κατά πώς φαίνεται, να συμβεί, τα μεγάλα έργα ή τα μεγάλα γεγονότα,
ακόμη κι αν έχουμε παρασταθεί στη δημιουργία τους, μόνον ως μνήμη μπορεί να
υπάρξει η απόλαυσή τους.

Έστω κι αν χιλιάδες Νεοέλληνες έδωσαν την εντύπωση πως η γέφυρα που ένωσε το
Ρίο με το Αντίρριο θα παρέμενε εφεξής συχνότερος τόπος παραμονής τους απ’ ό,τι
το ίδιο τους το σπίτι. Το τι ειπώθηκε, ακούστηκε και γράφτηκε αυτό τον καιρό
είναι πραγματικά «θέμα» ανθολογίας. Ο σπουδαίος ποιητής Νίκος Δ. Καρούζος μάς
άφησε κληρονομιά, ανάμεσα σε άλλους, δύο ανεπανάληπτους στίχους: «Δεν φταίει
το έξω / Το προς τα έξω μας φταίει».

«Επιτέλους, υπάρχει η γέφυρα. Ταξιδεύω από τα Γρεβενά στην Αθήνα. Με τη γέφυρα
στην κυκλοφορία κέρδισα μισή ώρα από τη ζωή μου», είπε στα διόδια ο πρώτος που
τη διήλθε στις 12 Αυγούστου. Σου έρχεται, λοιπόν, να τον ρωτήσεις: Μήπως η
μισή αυτή ώρα που κέρδισε ή του χαρίστηκε, μ’ ένα μεγάλο, είναι αλήθεια, έργο,
γίνεται ένα άλλοθι για τα μισάωρα που με τη θέλησή του, όπως όλοι μας, θα έχει
πετάξει. Γιατί ξαφνικά η γέφυρα του Ρίου – Αντιρρίου τού πύκνωσε την έννοια
του χρόνου, γεγονός που δεν τον έκαναν να το σκεφθεί τα μισάωρα που,
ενδεχομένως, θα έχει χάσει με τους φίλους του στην καφετέρια;

Γιατί για να εκτιμήσει τον χρόνο ο σεβαστός μοτοσυκλετιστής (αφού με
μοτοσυκλέτα ο πρώτος αυτός διήλθε τη γέφυρα), χρειάζεται να του το εγγυηθεί
ένα μεγάλο, κοινόχρηστο έργο και δεν του φθάνει η προσωπική του κατάφαση στην
ανεξαγόραστη σημασία του χρόνου ώστε, όταν είναι στο χέρι του, τον χρόνο αυτό,
όπως όλοι μας, να τον «πετά»; Ενώ, αντίθετα, να υπογραμμίζει την αξία του
χρόνου όταν το κράτος (μέσω ενός έργου) του τον υποβάλλει τον χρόνο ως κάτι
σημαντικό.

Επειδή πάσχουμε όλοι μας από έναν αφόρητο «κρατισμό», να μην εκτιμούμε κάτι
παρά μονάχα όταν μας το εγγυάται το ίδιο το κράτος, τα μεγάλα έργα ή τα μεγάλα
γεγονότα, αν δεν εσωτερικοποιηθούν ως προσωπική μνήμη, αποθηριώνουν τους
ανθρώπους. Πάνω στη γέφυρα που όλοι συνομολογούμε για τη σπουδαιότητά της, θα
διέρχονται άνθρωποι που θα μας τρόμαζαν οι συμπεριφορές τους, αν τις
πληροφορούμαστε και κάθε άλλο παρά άξιες θαυμασμού θα είναι όπως το έργο που
πατάνε.

Και καλά ο πρώτος που διήλθε τη γέφυρα, ο μοτοσυκλετιστής. Τι έπαθε όμως ο
πολύ σοβαρός, φίλτατος εικαστικός Μάριος Σπηλιόπουλος και σ’ έναν ύμνο για
τους σαραντάρηδες πολιτικούς (και γενικά τους σαραντάρηδες), που μας οδηγούν
πια σε δρόμους φωτεινούς, όσον αφορά στα «πεπρωμένα» μας, καταλήγει:
«Πολιτισμός είναι να πηγαίνεις από την Αχαρνών στην Παιανία σε ένα εικοσάλεπτο
μέσω της Αττικής Οδού».

Αν γινόταν, δηλαδή, να έχουμε ανάμεσα τον Γκαίτε που έγραψε τον «Φάουστ» σε
ηλικία ογδόντα χρόνων ή τον Ρεμπώ, που πέθανε στα τριάντα επτά, πριν «πατήσει»
τα σαράντα, θα τους λογαριάζαμε αχρείαστους επειδή φυσικά δεν θ’ ανήκανε στους
σαραντάρηδες; Και πρέπει να αισθανόμαστε πολιτισμένοι, γιατί φθάνουμε σε
είκοσι λεπτά στην Παιανία, ό,τι και αν συμβαίνει γύρω μας ή στον υπόλοιπο
κόσμο;

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Λέξη».