Προειδοποιούν για τα λέιζερ

Από την Ευκλείδειο Οπτική – περίπου το 300 π.X. -, ονειρευόταν ο άνθρωπος
να «νικήσει» τις διαταραχές της όρασης. Με τα λέιζερ φάνηκε να τα καταφέρνει.
Τώρα, όμως, ένα μηχάνημα επέμβασης με λέιζερ που χρησιμοποιείται σε χιλιάδες
ασθενείς – και στην Ελλάδα – «κατηγορείται» ότι μπορεί να προκαλέσει
περισσότερο κακό παρά καλό.

Ονομάζονται Autonomous Ladarvision Systems και κατασκευάζονται από την
ελβετικής ιδιοκτησίας εταιρεία Alcon με βάση την τεχνολογία της NASA. Άρχισαν
τη λειτουργία τους με πολλές ελπίδες – μόνο που τώρα, σύμφωνα με δύο μηνύσεις
που έχουν κατατεθεί σε αμερικανικά δικαστήρια, «κατηγορούνται» ότι μπορεί να
παρουσιάσουν εν δυνάμει επικίνδυνες για τα μάτια των ασθενών βλάβες.

Οι επιφυλάξεις

Ο ένας από τους δύο ενάγοντες της Alcon είναι η εταιρεία EBW Laser, η οποία
αγόρασε 10 τέτοια μηχανήματα λέιζερ με σκοπό να τα εκμισθώσει σε αμερικανικές
κλινικές. Βάσει της μήνυσης που κατέθεσε η EBW στο Περιφερειακό Δικαστήριο της
Βόρειας Καρολίνας, δύο από τα μηχανήματα «παρουσίασαν σοβαρές βλάβες» με
εξίσου σοβαρές συνέπειες – από θαμπή όραση έως εσφαλμένη αφαίρεση οφθαλμικού
ιστού. Σύμφωνα με τα έγγραφα, «η αλλοπρόσαλλη λειτουργία των μηχανημάτων αυτών
έχει υποχρεώσει χιλιάδες ασθενείς να υποστούν και δεύτερη επέμβαση, συχνά και
τρίτη ή τέταρτη… Ορισμένες φορές, όταν τα μηχανήματα έδειχναν πως θα γινόταν
μια τομή με λέιζερ, δεν γινόταν τομή. Άλλες φορές, η τομή γινόταν, αλλά
τελείως διαφορετική από εκείνη που είχε υποδείξει το μηχάνημα». H EBW
υποστηρίζει, επίσης, πως η Alcon γνώριζε ότι τα μηχανήματά της είναι
προβληματικά, αλλά δεν ενημέρωσε σχετικά τους ιατρούς.

Οι οφθαλμίατροι

Μήνυση εναντίον της εταιρείας έχει υποβάλει, στις ΗΠΑ, και ένας
οφθαλμοχειρουργός. Τόσο ο άνθρωπος αυτός όσο και η EBW έχουν μηνυθεί και από
την Alcon για «απλήρωτους λογαριασμούς». Στην πραγματικότητα, η εταιρεία
υποστηρίζει ότι κανένα από τα μηχανήματά της δεν είναι ελαττωματικό και ότι οι
καταγγελίες που γίνονται είναι αποτέλεσμα οικονομικών διαφορών. Επίσης,
υποστηρίζει ότι τα οποιαδήποτε προβλήματα έχουν παρουσιαστεί, οφείλονται κατά
πάσα πιθανότητα σε λάθη των χειρουργών.

Όπως αποκαλύπτεται, όμως, πέντε ιατροί είχαν ενημερώσει, μέσω τηλεδιάσκεψης,
για τις επιφυλάξεις τους την Alcon από το 2002. Σύμφωνα με αντίγραφο της
συζήτησης που περιήλθε στην κατοχή των «Τάιμς», οι οφθαλμίατροι είχαν
προειδοποιήσει τα διευθυντικά στελέχη της εταιρείας πως, παρότι αρχικά δεν
είχαν προβλήματα τα μηχανήματα, στη συνέχεια η αποτελεσματικότητά τους
μειώθηκε αισθητά ή η λειτουργία τους έγινε αλλοπρόσαλλη. Οι ειδικοί ανέφεραν
περιπτώσεις ασθενών που έμειναν με αστιγματισμό, έβλεπαν αχνές ή σκιώδεις
φιγούρες, ή η όρασή τους έμεινε θολή. Στο τέλος της συζήτησης, ο Τιμ Σίαρ,
τότε επικεφαλής της εταιρείας, ευχαρίστησε τους ιατρούς και τους διαβεβαίωσε
πως όσα του είχαν πει, θα λαμβάνονταν «πολύ σοβαρά υπόψη».

Εσωτερικά έγγραφα της Alcon, που επίσης έχουν δει οι «Τάιμς», μοιάζει να
ενισχύουν την καταγγελία ότι ορισμένα μηχανήματα λειτουργούσαν αλλοπρόσαλλα
την περίοδο 2000-2002. Περισσότεροι από 20 ιατροί, στον Καναδά και τις ΗΠΑ,
έχουν αναφέρει προβλήματα με συσκευές Ladarvision. Στη μήνυσή της, η EBW
υποστηρίζει ότι κάθε φορά που ένας ιδιώτης παραπονιόταν στην Alcon, εκείνη
απαντούσε πως ήταν η πρώτη φορά που εισέπραττε κάποιο παράπονο. Τον λόγο έχει,
πλέον, η Δικαιοσύνη.

Επέμβαση με λέιζερ

H πρώτη επέμβαση με λέιζερ πραγματοποιήθηκε το 1987 από τον Στίβεν
Τρόκελ, νεοϋορκέζο οφθαλμίατρο.

H πρώτη κλινική για επεμβάσεις με λέιζερ, με βάση την τεχνική του
Τρόκελ, ιδρύθηκε στο Τορόντο του Καναδά το 1989.

Με τη μέθοδο αυτή μπορεί να διορθωθεί η μυωπία που δεν υπερβαίνει τους
10-11 βαθμούς, η υπερμετρωπία και ο αστιγματισμός που δεν υπερβαίνουν τους 4-5
βαθμούς.

H συνηθέστερη επέμβαση με λέιζερ παγκοσμίως είναι η LASIK, ή
ενδοστρωματική κερατοσμίλευση. Ο χειρουργός δημιουργεί ένα «καπάκι» στον
κερατοειδή και το ανασηκώνει προς τα πίσω, ενώ το λέιζερ δρα, στη συνέχεια,
στην επιφάνεια του κερατοειδούς. H επέμβαση δεν διαρκεί περισσότερο από δέκα
λεπτά.

Για δύο εβδομάδες ο ασθενής φοράει γυαλιά ­ ή γυαλιά ηλίου ­ ώστε να
προστατεύει τα μάτια του. Το κολλύριο είναι επιβεβλημένο κατά την πρώτη
εβδομάδα, και μάλιστα πολλές φορές την ημέρα.

Οι περισσότεροι άνθρωποι εμφανίζουν μικρή ενόχληση τις πρώτες 12 ώρες.
Κανονικά, λίγες ημέρες μετά την επέμβαση μπορούν να επιστρέψουν ­ με
βελτιωμένη όραση ­ στην καθημερινότητά τους.

Σύμφωνα με την Ένωση Ιατρικής Άμυνας, τον μεγαλύτερο ασφαλιστικό
οργανισμό γιατρών στη Βρετανία, τα τελευταία έξι χρόνια τα παράπονα για
χειρουργούς που πραγματοποιούν επεμβάσεις με λέιζερ έχουν αυξηθεί κατά 166%
και συνιστούν, πλέον, το ένα τρίτο των συνολικών καταγγελιών εναντίον
οφθαλμοχειρουργών.

Επιμέλεια: Κίττυ Ξενάκη