Aδυναμία των μαθητών για κριτική σκέψη

H λειτουργία της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στη λογική της «κίνησης των
βάσεων» υποκρύπτει την πρόθεση να μεταφερθούν αλλού οι ευθύνες και, παράλληλα,
αποκρύπτει το πραγματικό πρόβλημα που έχει ποιος, ποιον και γιατί, δηλαδή έχει
υπεύθυνους, αιτίες και θύματα.

Ποιο είναι αυτό: H διαρκής υποβάθμιση της παρεχόμενης γνώσης, το γεγονός
δηλαδή ότι οι μαθητές μας οικοδομούν τη γνώση τους στο τρίγωνο «σχολείο –
φροντιστήριο – ιδιαίτερο», ροκανίζουν την εφηβεία τους με «γερμανικά ωράρια»
ασκήσεων και εξετάσεων, μπαζώνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό με
φροντιστηριακά έξοδα της τάξης των 3.000 ευρώ τον χρόνο, κι όμως, στη
συντριπτική τους πλειονότητα, είτε ανήκουν σε αυτούς που γράφουν επτά είτε σε
αυτούς που γράφουν δεκαεπτά, έχουν έλλειψη ικανότητας να αρθρώνουν συνεχή
λόγο, να ελέγχουν και να λογικοποιούν τις σκέψεις τους χωρίς χάσματα και
αντιφάσεις, να κάνουν λογικές αφαιρέσεις ή να κατανοούν γραπτά κείμενα εκτός
από τα υποτυπώδη και ταυτόχρονα αδυνατούν να εξηγήσουν ένα απλό φυσικό
φαινόμενο ή ένα κοινωνικό ή ιστορικό γεγονός.

Ας ρίξουμε μια ματιά μέσα από την «κλειδαρότρυπα» της σχολικής αίθουσας με τα
μάτια της εκπαιδευτικού κ. Έλσας Λιαροπούλου: «H εργαλειοποίηση της
εκπαίδευσης, που φαίνεται κυρίως στις μεθόδους μέσω των οποίων παρέχεται και
παράγεται η γνώση, ευνοεί την απομάκρυνση του νέου από την κριτική σκέψη, τον
προβληματισμό, τη γνήσια αγωνία, τον εγκλωβίζει στο μερικό και αποσπασματικό
και τον απομακρύνει από το γενικό και την αφαιρετική σκέψη. Δηλαδή, δεν
υπάρχουν οι συνθήκες εκείνες που θα κάνουν τον μαθητή καλό χρήστη της γλώσσας,
που θα του επιτρέψουν να βγάλει συμπεράσματα εκτός εκείνων της τυπικής
λογικής, που είναι μηχανιστικά και αυτονόητα. H αναζήτηση μεθόδων, ευκολιών,
κόλπων, σχηματοποιήσεων, για να γίνει η ύλη κτήμα των παιδιών, η ολοένα και
περισσότερο συρρικνούμενη αφήγηση από τη μεριά του διδάσκοντος αλλά και του
διδασκόμενου, η χρήση δηλαδή του προφορικού λόγου όλο και λιγότερο, δεν ευνοεί
την ικανοποιητική απόδοση των μαθητών στα θεωρητικά μαθήματα και πολύ φοβάμαι
ότι αυτό το φαινόμενο θα γίνεται σταδιακά όλο και πιο έντονο».