Mετοχές λιμανιών και αεροδρομίων

Την ιδέα της ιδιωτικοποίησης δημόσιας περιουσίας σε ακίνητα και υποδομές
επεξεργάζεται αυτή την περίοδο το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης και οι
πρώτες επίσημες ανακοινώσεις αναμένεται να γίνουν το φθινόπωρο.

Συγκεκριμένα, στο θέμα αυτό η κυβέρνηση αναμένεται να κινηθεί ως εξής: Σε
πρώτη φάση θα προσδιορίσει ποιες από τις υποδομές, κυρίως λιμάνια και
αεροδρόμια, θα μπορούσαν να είναι ελκυστικές για το επενδυτικό κοινό. Στη
συνέχεια θα συστήσει ανώνυμες εταιρείες στις οποίες θα ενταχθούν περισσότερα
από ένα αεροδρόμια ή λιμάνια. Εννοείται ότι αυτά θα είναι τα μικρότερα
αεροδρόμια και όχι το αεροδρόμιο των Σπάτων. Για παράδειγμα, όπως αναφέρεται
χαρακτηριστικά από αρμόδιο στέλεχος του οικονομικού επιτελείου, θα μπορούσε να
συσταθεί ανώνυμη εταιρεία αερολιμένων Κρήτης. Οι εταιρείες που θα συσταθούν,
θα αναλάβουν την ανάπτυξη των αεροδρομίων και των λιμανιών, εισπράττοντας τα
ανάλογα έσοδα, φόρους και τέλη. Στη συνέχεια, αυτές οι εταιρείες θα οδηγηθούν
στο Χρηματιστήριο.

H υλοποίηση αυτού του σχεδίου δεν τοποθετείται στο άμεσο μέλλον, αφού
χρειάζεται αρκετά μεγάλη προεργασία. Ωστόσο η κυβέρνηση σκοπεύει να το
δρομολογήσει με προοπτική να το θέσει σε εφαρμογή το 2005.

Για τα ακίνητα

Αντίστοιχο είναι το σχέδιο που υπάρχει και για την ακίνητη περιουσία του
Δημοσίου. Στην περίπτωση αυτή το σχέδιο προβλέπει τη σύσταση εταιρειών
διαχείρισης ακινήτων και συγκεκριμένα των ακινήτων της Κτηματικής Εταιρείας
του Δημοσίου (ΚΕΔ), της ETA (τουριστικά ακίνητα) και των Ολυμπιακών Ακινήτων.
Πρόκειται για περιουσία πολλών δισ. ευρώ, την οποία η κυβέρνηση πιστεύει ότι
το Δημόσιο δεν μπορεί να αξιοποιήσει αποτελεσματικά με τις σημερινές δομές. Οι
εταιρείες που σχεδιάζει να συστήσει θα οδηγηθούν και αυτές στο Χρηματιστήριο.

Αμφιλεγόμενη πρακτική

Ανάλογα σχέδια με αυτά είχαν απασχολήσει και την προηγούμενη κυβέρνηση, προς
το τέλος της θητείας της, και βεβαίως δεν πρόλαβε να τα θέσει σε εφαρμογή.
Όπως αποδεικνύεται τώρα, από το γεγονός της επαναφοράς αυτών των ιδεών από τη
νέα κυβέρνηση, οι παραδοσιακές μέθοδοι αποκρατικοποιήσεων, δηλαδή οι πωλήσεις
πακέτων μετοχών κρατικών εταιρειών, εξαντλούν σιγά σιγά τα όριά τους. Έτσι το
Δημόσιο προκειμένου να βρει νέες πηγές εσόδων στρέφεται σε εναλλακτικές
λύσεις. Αντί να πουλήσει υφιστάμενες εταιρείες, στήνει νέες, τις οποίες
προικοδοτεί με περιουσία του Δημοσίου και πουλά αυτές ή πακέτο αυτών.
Πρόκειται, πάντως, για μια αμφιλεγόμενη πρακτική η οποία ενδέχεται να
προκαλέσει αντιδράσεις, ενώ σίγουρα θα απαιτήσει περίπλοκη νομοθετική
προετοιμασία προκειμένου να κατοχυρωθούν τα συμφέροντα του Δημοσίου.

Οι παραδοσιακές ιδιωτικοποιήσεις

Οι παραδοσιακές μέθοδοι ιδιωτικοποιήσεων δεν έχουν, βεβαίως, εγκαταλειφθεί εν
όψει αυτών των νέων σχεδιαζόμενων πρακτικών. H κυβέρνηση, όμως, κρατά τα
χαρτιά της κλειστά και δηλώνει ότι θα ανακοινώνει μόνο όποια ιδιωτικοποίηση
έχει ήδη ολοκληρωθεί, εφόσον πρόκειται για εισηγμένη εταιρεία. Για την
πολιτική της στις μη εισηγμένες εταιρείες αναμένεται να δώσει ένα πρώτο στίγμα
το φθινόπωρο.

Οι λόγοι της μυστικότητας με την οποία κινείται, πάντως, η κυβέρνηση δεν
πρέπει να αναζητούνται μόνο στην ανάγκη προστασίας των συμφερόντων του
Δημοσίου και των ιδιωτών επενδυτών, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων. H
αλήθεια είναι, επίσης, ότι δεν έχει και πολλά πράγματα να ανακοινώσει, καθώς η
αγορά κινείται σε χαμηλή πτήση και δεν υπάρχουν υποψήφιοι «στρατηγικοί
επενδυτές» με ενδιαφέρον για τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Δεν είναι τυχαίο ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τώρα με θετικό τρόπο την
προοπτική πώλησης του 35% της ΔΕΠΑ (φυσικό αέριο) στην ισπανική Gaz Natural. Ο
υπουργός Οικονομίας Γιώργος Αλογοσκούφης θεωρεί ότι η συγκεκριμένη
ιδιωτικοποίηση, εφόσον ολοκληρωθεί, θα είναι μια ουσιαστική πράξη αφού όχι
μόνο θα αποφέρει έσοδα στο Δημόσιο, αλλά και θα εγκαθιστά – επιτέλους – έναν
σοβαρό στρατηγικό εταίρο σε μια σημαντική δημόσια επιχείρηση. Οι απαντήσεις
των Ισπανών στα αιτήματα επιμέρους αλλαγών του προσυμφώνου που υπέβαλε η
κυβέρνηση αναμένονται τον Σεπτέμβριο.

H άλλη μη εισηγμένη εταιρεία για την οποία διαμορφώνεται αυτή την περίοδο
συγκεκριμένη στρατηγική ιδιωτικοποίησης, είναι το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο. Σε
πρώτη φάση η στρατηγική αυτή προβλέπει τον εκσυγχρονισμό του Ταχυδρομικού
Ταμιευτηρίου και τη μετατροπή του σε τραπεζικό ίδρυμα με πλήρεις λειτουργίες.
Στη συνέχεια, προς το τέλος του 2005, προγραμματίζεται η εισαγωγή στο
Χρηματιστήριο ενός πακέτου μετοχών του, της τάξεως του 20%-30%.

Ασαφές το μέλλον για ΟΤΕ, Ολυμπιακή και τράπεζες

Για πολλές κρατικές επιχειρήσεις ο ορίζοντας είναι μάλλον αόρατος. H κυβέρνηση
– και ειδικότερα ο κ. Αλογοσκούφης – θα ήθελε να τοποθετήσει στρατηγικό εταίρο
στον ΟΤΕ, αλλά αποκλείει κάτι τέτοιο για το άμεσο μέλλον. H όποια κίνηση
απέχει τουλάχιστον έναν χρόνο, σημειώνουν στελέχη του οικονομικού επιτελείου,
αφού, όπως λένε, πρέπει πρώτα ο ΟΤΕ να καταρτίσει νέο business plan και να
αναβαθμισθεί η αξία του.

Για την Ολυμπιακή Αεροπορία, η κυβέρνηση περιμένει τυπικά την εισήγηση των
συμβούλων για τον εν εξελίξει διαγωνισμό, τον οποίο όμως ήδη θεωρεί
αποτυχημένο και σχεδιάζει την πρόσληψη νέου ξένου συμβούλου για να αρχίσει μια
ακόμη προσπάθεια προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων στην εταιρεία.

Ασαφές είναι, εξάλλου, το μέλλον για τις τράπεζες. Αυτή τη στιγμή δεν φαίνεται
να προχωρεί κανένα σχέδιο για την Εθνική Τράπεζα, ενώ για την Εμπορική η
κυβέρνηση εμφανίζεται ανοιχτή στις προτάσεις της Credit Agricole για αύξηση
του ποσοστού συμμετοχής της. Όμως, ο κ. Αλογοσκούφης – όπως και στο παρελθόν ο
κ. Χριστοδουλάκης – δεν φέρεται διατεθειμένος να προχωρήσει σε επίλυση του
ασφαλιστικού των εργαζομένων με έξοδα του Δημοσίου, όπως ζητούν ως προϋπόθεση
οι Γάλλοι εταίροι της τράπεζας.

Δημόσια έργα από ιδιώτες

H ανάγκη μείωσης του δημοσίου χρέους, που έχει γίνει επιτακτική μετά τη
δημοσιονομική απογραφή και τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οδηγεί την
κυβέρνηση σε αναζήτηση νέων πηγών εσόδων και στην εξοικονόμηση δημοσίων
δαπανών.

Και υπηρεσίες

Στο πλαίσιο αυτό κινείται και η σχεδιαζόμενη ανάθεση της χρηματοδότησης και
κατασκευής δημοσίων έργων στον ιδιωτικό τομέα, τα οποία στη συνέχεια θα
εκμεταλλεύονται οι ιδιώτες βάσει συμβάσεων παραχώρησης. H μέθοδος αυτή θα
εφαρμοστεί και στη σφαίρα παροχής υπηρεσιών. Στο θέμα έχει ήδη αναφερθεί ο
υφυπουργός Οικονομίας κ. Χρήστος Φώλιας, ενώ είναι υπό επεξεργασία το σχετικό
θεσμικό πλαίσιο.

Εξπρές

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια γενικευμένη εφαρμογή συμβάσεων όπως
αυτές της Γέφυρας Ρίου – Αντιρρίου ή της Αττικής Οδού, σε μικρότερα έργα και
στις υπηρεσίες. Με το γενικό θεσμικό πλαίσιο που θα υιοθετηθεί, δεν θα
απαιτούνται χρονοβόρες διαδικασίες κάθε φορά που θα εφαρμόζεται η μέθοδος αυτή
σε νέο έργο. Όμως το θεσμικό πλαίσιο θα απαιτήσει και σ’ αυτή την περίπτωση
λεπτομερή επεξεργασία, καθώς ενδέχεται να προσκρούσει σε θέματα εκχώρησης
δημόσιας εξουσίας.