Έτοιμος για όλα ο Tσάβες

Ο Ούγκο Τσάβες είναι ένας άνθρωπος που τα είχε γνωρίσει όλα, πριν ακόμη από
το χθεσινό δημοψήφισμα. Τη νίκη, αλλά και την ήττα. Οι οπαδοί του αλλά και οι
αντίπαλοί του συνέρρεαν χθες στα εκλογικά τμήματα, οι μεν για να τον
διατηρήσουν την εξουσία, οι δε για να πετύχουν την απομάκρυνσή του και να
ανακόψουν τις σοσιαλιστικές μεταρρυθμίσεις του.

Ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία της Βενεζουέλας που η τύχη ενός προέδρου
κρεμόταν από ένα δημοψήφισμα. «Ποτέ άλλοτε δεν είχα ξαναδεί τόση συμμετοχή»,
έλεγε χθες ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ, που ήταν παρατηρητής στο
δημοψήφισμα. H υψηλή συμμετοχή ήταν ήδη μια ευνοϊκή ένδειξη για τον Τσάβες,
που είχε στηρίξει την προεκλογική εκστρατεία του στη μαζική κινητοποίηση των
ψηφοφόρων.

Όμως, στην ταραγμένη πολιτική καριέρα του ο Ούγκο Τσάβες είχε μάθει να είναι
πάντα έτοιμος και για τα δυο ενδεχόμενα: την νίκη αλλά και την ήττα. Όπως το
1992, όταν ως αξιωματικός των αλεξιπτωτιστών είχε ηγηθεί μιας αποτυχημένης
στρατιωτικής εξέγερσης – η ήττα. Έξι χρόνια αργότερα, ο Τσάβες, γιος
επαρχιωτών δασκάλων, κέρδιζε εντυπωσιακά τις προεδρικές εκλογές του 1998 – η
νίκη – και υποσχόταν επαναστατικές αλλαγές στη χώρα, που μολονότι ήταν
πάμπλουτη σε πετρέλαιο, μαστιζόταν από εγκατάλειψη και διαφθορά.

Ύστερα από μία σύντομη περίοδο που η δημοτικότητά του μεσουράνησε στο 80%, ο
Τσάβες επανεξελέγη το 2000. Όμως, η κοινωνική επανάστασή του υπέρ των φτωχών,
η συγκέντρωση των εξουσιών στα χέρια της προεδρίας και οι στενοί δεσμοί του με
την Κούβα, κινητοποίησαν τα μεσαία στρώματα που φοβήθηκαν για τις περιουσίες
τους και συχνά βγήκαν στους δρόμους για να διαδηλώσουν – όχι πάντα αναίμακτα –
κατά του προέδρου της χώρας.

Τον Απρίλιο του 2002, ο Τσάβες απομακρύνθηκε προσωρινά από την εξουσία από ένα
βραχύβιο πραξικόπημα – που λένε ότι είχε και την υποστήριξη της Ουάσιγκτον -,
αλλά οι οπαδοί του και τα στρατεύματά του τον αποκατέστησαν θριαμβευτικά.
Μερικούς μήνες μετά το πραξικόπημα, ο Τσάβες υποχρεώθηκε να αντιμετωπίσει μια
εξοντωτική δίμηνη απεργία στην κρατική εταιρεία πετρελαίου, η οποία είχε
υποκινηθεί από την αντιπολίτευση. Βρήκε την ευκαιρία να προχωρήσει σε
εκκαθαρίσεις, τόσο στην εταιρεία πετρελαίου όσο και στον στρατό.

Αισιοδοξία

Αυτήν τη φορά, ίσως η αντιπολίτευση ήταν περισσότερο αισιόδοξη από ποτέ
άλλοτε. Γιατί είχε κατορθώσει να συγκεντρώσει τις 3,6 εκατομμύρια υπογραφές
που απαιτούνταν για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος με το ερώτημα της αποπομπής
του προέδρου. Σε περίπτωση νίκης της αντιπολίτευσης, το πολιτικό σενάριο ήταν
συνταγματικά προδιαγεγραμμένο: νέες προεδρικές εκλογές εντός 30 ημερών. Το
Σύνταγμα όμως δεν εξασφαλίζει ούτε αν ο Τσάβες θα μπορούσε να διεκδικήσει νέα
θητεία στις εκλογές ούτε αν η αντιπολίτευση θα πειθαρχήσει σε ένα δυσμενές γι’
αυτήν αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.

Έτσι, ένα είναι βέβαιο σήμερα: ότι ακόμη και μετά το δημοψήφισμα, το παιχνίδι
δεν έχει λήξει στη Βενεζουέλα. Και είναι ένα παιχνίδι που ενδιαφέρει όλο τον
κόσμο – και ιδιαίτερα τις ΗΠΑ – αφού η κρίση στη Βενεζουέλα, η οποία
εξασφαλίζει το 15% του πετρελαίου που εισάγουν οι ΗΠΑ, έχει συμβάλει σε μεγάλο
βαθμό στην τρέχουσα αλματώδη αύξηση της διεθνούς τιμής του πετρελαίου, που
«σκαρφάλωσε» πάνω από τα 46 δολάρια το βαρέλι.

Δεξιοτεχνική παράσταση

Αποφασιστική ημέρα. Το γράφει ο τίτλος της εφημερίδας, το λένε και τα μάτια της γυναίκας του Καράκας, που περιμένει τη σειρά της για να ψηφίσει

Στην τελευταία του ομιλία πριν από το δημοψήφισμα, ο Ούγκο Τσάβες έδωσε
μια υπόσχεση: «Αν χάσω το δημοψήφισμα, την ίδια κιόλας ημέρα θα παραδώσω την
εξουσία στον αντιπρόεδρο». Σε μια ατέλειωτη και δεξιοτεχνική παράσταση, ο
πρόεδρος της Βενεζουέλας έδωσε στο ακροατήριό του μαθήματα ιστορίας, πολιτικής
και λογοτεχνίας ταυτόχρονα. Μίλησε για τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές, τον
Αβραάμ Λίνκολν, τον Νόαμ Τσόμσκι και τον Ουρουγουανό συγγραφέα Εντουάρντο
Γκαλεάνο. Την ίδια ώρα, διαδηλωτές της αντιπολίτευσης όργωναν το Καράκας.
«Ρώτησα τον κηπουρό μου τι θα ψηφίσει», λέει η Νίντια Ντέσι, κτηματομεσίτρια
που έλαβε μέρος σε μια πορεία κατά του Τσάβες. «Και εκείνος μου είπε: “Κυρία,
θα ψηφίσω τον Τσάβες”. Πώς μπορείς, του λέω, εγώ είμαι αυτή που σου δίνει
δουλειά. Αν τον ψηφίσεις και εγώ φύγω για να ζήσω στο Μαϊάμι, τότε ποιος θα
σου δώσει δουλειά; “Το ξέρω, κυρία”, μου λέει εκείνος, “αλλά τον αγαπάω”».