Σενάριο – σοκ με 80 δολάρια το βαρέλι

Πριν από πέντε χρόνια, οι γνώστες της αγοράς ανησυχούσαν μήπως το
πετρέλαιο είχε αρχίσει να γίνεται πολύ φθηνό. Το να φτάσουν οι τιμές στα 5
δολάρια το βαρέλι φαινόταν πολύ πιθανό, δημιουργώντας κλίμα αστάθειας σε όλες
τις πετρελαιοπαραγωγούς χώρες, από τη Βενεζουέλα έως το Ιράν.

Τώρα έχουμε βρεθεί στο άλλο άκρο. Δεν αποκλείεται οι τιμές να φτάσουν τα 50
δολάρια το βαρέλι και οι πιο απαισιόδοξοι προειδοποιούν ότι μια σειρά
τρομοκρατικών επιθέσεων θα μπορούσε να τις οδηγήσει ακόμη και πάνω από τα 80
δολάρια! Βέβαια, το να προσπαθεί κανείς να προβλέψει τι θα γίνει στην αγορά,
είναι καθαρή τρέλα. Όμως, επειδή μετά τις εξελίξεις οι διεθνείς αγορές
βρίσκονται σε σταυροδρόμι κατά κάποιον τρόπο, το BBC παρουσιάζει τρία βασικά
σενάρια για το πώς θα μπορούσαν να εξελιχθούν οι τιμές:

Σταδιακή υποχώρηση

Πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι αυτό που συμβαίνει στις αγορές, με την
εκτόξευση του πετρελαίου πάνω από τα 41 δολάρια στο Λονδίνο και πάνω από τα 44
στη Νέα Υόρκη, είναι καθαρή τρέλα. Οι τιμές, από την άλλη πλευρά, δεν έχουν
λόγο να καταρρεύσουν. Έτσι, με βάση το σενάριο αυτό θα υποχωρήσουν – εκτιμά το
BBC – πιθανότατα κάτω από τα 30 δολάρια το βαρέλι μέχρι το τέλος του χρόνου.
Πόσο πιθανό φαίνεται, όμως, αυτό; Όχι τόσο πιθανό όσο πολλοί πιστεύουν, εκτιμά
το BBC, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Οι ελπίδες του σεναρίου αυτού βασίζονται
στο γεγονός ότι θα εκλείψουν οι φόβοι που έχουν προκαλέσει αύξηση της
παραγωγής πετρελαίου. Οι φόβοι αυτοί εκτιμάται ότι έχουν αυξήσει την τιμή από
4 έως 8 δολάρια το βαρέλι. Δεν αποκλείεται το πετρέλαιο να φτάσει να πωλείται
έως και 12 δολάρια ακριβότερα λόγω των φόβων αυτών (risk premium).

Σταδιακή αύξηση

Με βάση το δεύτερο σενάριο του BBC, οι τιμές θα παραμείνουν υψηλές και μπορεί
να εξακολουθήσουν να ανεβαίνουν. Μακροπρόθεσμα, νέα κοιτάσματα πετρελαίου
μπορεί να ανακαλυφθούν και να γίνουν εκμεταλλεύσιμα, αλλά μόνο αφού
παραμείνουν οι τιμές σε ιστορικά υψηλά επίπεδα για πολλά χρόνια.

Πολλοί παρομοιάζουν τη σημερινή κατάσταση με την πετρελαϊκή κρίση της
δεκαετίας του ’70. Αυτή τη φορά, όμως, ίσως να μην είναι τόσο άσχημα τα
πράγματα, καθώς σε πραγματικές (αποπληθωρισμένες) τιμές η τιμή του μαύρου
χρυσού θα πρέπει να διπλασιαστεί για να φτάσει τα επίπεδα που είχαν καταγραφεί
στις αρχές της δεκαετίας του ’80 (80 δολάρια το βαρέλι). Σήμερα, άλλωστε, οι
οικονομίες στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ εξαρτώνται λιγότερο από το πετρέλαιο από
ό,τι τότε. Οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, παράγουν σήμερα το διπλάσιο προϊόν για κάθε
βαρέλι από ό,τι παρήγαν τη δεκαετία του ’70.

Οι προβλέψεις οργανισμών όπως ο Global Insight αναφέρουν ότι, αν παραμείνει η
τιμή του πετρελαίου στα 40 δολάρια το βαρέλι, η οικονομική ανάπτυξη στις ΗΠΑ
του χρόνου θα είναι μειωμένη κατά 0,4%. Δεν είναι, όμως, όλοι τόσο αισιόδοξοι,
καθώς αναλυτές φοβούνται ότι οι υψηλές τιμές θα έχουν πιο αρνητική επίδραση
στις ευαίσθητες οικονομίες της Ασίας. Το σενάριο αυτό είναι το πιο πιθανό να
επικρατήσει σύμφωνα με το BBC, καθώς οι γεωπολιτικές συνθήκες αναμένεται να
παραμείνουν αμετάβλητες.

Οι τιμές εκτοξεύονται

Το πιο απαισιόδοξο σενάριο του BBC προβλέπει την πιθανότητα να πραγματοποιηθεί
τρομοκρατική επίθεση που θα πλήξει τα αποθέματα πετρελαίου. Στη Σαουδική
Αραβία, για παράδειγμα, μια επίθεση στα διυλιστήρια του Abqaiq θα μπορούσε να
αναστείλει τις εξαγωγές πετρελαίου από τη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγό χώρα
στον κόσμο για έναν ολόκληρο χρόνο. Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές δεν
αποκλείεται να φτάσουν ακόμη και τα 80 δολάρια το βαρέλι!

Οι καταναλωτές μπορούν να ζήσουν με τις τιμές του πετρελαίου στα 40 ίσως και
στα 50 δολάρια το βαρέλι. Σε ποια επίπεδα, όμως, πρέπει να φτάσουν οι τιμές
για να «πονέσει» πραγματικά η οικονομία; Αναλυτές στις ΗΠΑ λένε ότι ο θόρυβος
που γίνεται επειδή οι τιμές της αμόλυβδης στη χώρα έχουν φτάσει τα 2 δολάρια
το γαλόνι (3,8 λίτρα), είναι «πολλή φασαρία για το τίποτα». Προβλήματα θα
υπάρξουν αν οι τιμές φτάσουν τα 3 δολάρια το γαλόνι. Για τις αναπτυσσόμενες
οικονομίες οι επιπτώσεις θα είναι καταστροφικές.

Παπαδήμος: Δεν είναι όπως στην κρίση του ’70

Την εκτίμηση ότι η αύξηση στις τιμές του πετρελαίου θα επιδράσει
αρνητικά στην ανάπτυξη της ευρωζώνης εκφράζει και ο αντιπρόεδρος της EKT κ.
Λουκάς Παπαδήμος, ο οποίος όμως υπογραμμίζει ότι η κατάσταση δεν είναι τόσο
άσχημη όσο ήταν κατά τη διάρκεια της πετρελαϊκής κρίσης του ’70. «Πρώτα από
όλα», αναφέρει ο κ. Παπαδήμος, «η αύξηση στις τιμές του πετρελαίου κατά τις
αρχές της δεκαετίας του ’70 συνέβη μέσα σε μόλις δύο μήνες, ενώ η σημερινή
ανοδική τάση στις τιμές του πετρελαίου έχει διαρκέσει 67 μήνες. Έχει ασκήσει
ήδη μεγάλο μέρος της επίδρασής της στον πληθωρισμό και την ανάπτυξη» κατέληξε.

Ο αντιπρόεδρος της EKT είπε ακόμη ότι αν παραμείνουν οι τιμές του πετρελαίου
πάνω από τα 40 δολάρια το βαρέλι, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα ξεπεράσει τον
στόχο τού 2% για ολόκληρο το 2004 και για μερικούς μήνες το 2005. Τον Ιούλιο ο
πληθωρισμός διαμορφωνόταν σε 2,4% στην ευρωζώνη. Ο κ. Παπαδήμος πρόσθεσε ακόμη
ότι σύμφωνα με εκτιμήσεις της EKT, για κάθε αύξηση 10% στις τιμές του
πετρελαίου ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα αυξάνεται 0,1% σε ετήσια βάση κάθε
χρόνο τα επόμενα τρία χρόνια.