Aπλήρωτες δόσεις δανείων 1,8 δισ.EYPΩ

H έκρηξη στη χορήγηση δανείων – ιδιαίτερα στεγαστικών και καταναλωτικών – λόγω
της πτώσης των επιτοκίων και της απελευθέρωσης της καταναλωτικής πίστης, έχει
αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των νοικοκυριών που είναι υπερχρεωμένα. Τα
στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος είναι αποκαλυπτικά για το μέγεθος του
προβλήματος που διογκώνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια και αποτελεί
βραδυφλεγή βόμβα για τα νοικοκυριά αλλά και για την οικονομία.

Σύμφωνα με στοιχεία των τραπεζών που έχει στη διάθεσή της η Τράπεζα της
Ελλάδος, περισσότεροι από 190.000 δανειολήπτες αδυνατούν να πληρώνουν τις
δόσεις των δανείων τους στην ώρα τους και καθυστερούν πάνω από τρεις μήνες. Τα
οφειλόμενα ποσά από καθυστερήσεις άνω των τριών μηνών υπολογίζονται σε 1,8
δισ. ευρώ.

Από προσωπικά

και ανοικτά

Εντυπωσιακό είναι, ότι από τους 190.000 δανειολήπτες που βρίσκονται στο
«κόκκινο», 150.000 χρωστούν σε προσωπικά και ανοικτά δάνεια, τα οποία
παρουσιάζουν εκρηκτικούς ρυθμούς αύξησης μετά την απελευθέρωση της
καταναλωτικής πίστης, το περυσινό καλοκαίρι, όπως επιβεβαιώνουν τα τελευταία
στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας. Τα οφειλόμενα ποσά από
καθυστερήσεις στην εξόφληση προσωπικών δανείων υπολογίζονται σε 460 εκατ.
ευρώ. Μάλιστα, στα ανοικτά δάνεια (που συγκαταλέγονται στα προσωπικά) οι
καθυστερήσεις αυτές ανέρχονται στο 9% του συνολικού τους ύψους.

Σημειώνεται ότι στην κατηγορία αυτή, πριν από την απελευθέρωση της
καταναλωτικής πίστης, το ποσοστό των καθυστερήσεων ήταν μικρότερο (7% – 8%).
Ταυτόχρονα, τα ποσά που χορηγούσαν οι τράπεζες και, κατά συνέπεια, τα συνολικά
χρέη από προσωπικά και ανοικτά δάνεια ήταν μικρότερα. Μετά την απελευθέρωση
της καταναλωτικής πίστης το μέσο δάνειο αυξήθηκε από το επίπεδο των 2.000 –
3.000 ευρώ που ήταν, στα 4.500 ευρώ. Αυτό, άλλωστε, επιβεβαιώνεται από τα
επίσημα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, τα οποία δείχνουν ότι τα χρέη των
νοικοκυριών από προσωπικά και ανοικτά δάνεια αυξήθηκαν φέτος σε ετήσια βάση
πάνω από 60%.

Από στεγαστικά, καταναλωτικά

Οι υπόλοιποι 40.000 δανειολήπτες που βρίσκονται στο «κόκκινο» καθυστερούν να
πληρώσουν τις δόσεις τους (πάνω από τρεις μήνες) από στεγαστικά και
καταναλωτικά δάνεια που χορηγούνται με δικαιολογητικά και εξασφαλίσεις. Μικρή
αύξηση στις καθυστερήσεις παρατηρείται στα στεγαστικά δάνεια. Στην κατηγορία
αυτή, το ποσοστό των καθυστερήσεων υπολογίζεται σε 4% επί των υπολοίπων. Το
ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε 1,2 δισ. ευρώ και αφορά περισσότερους από 20.000
δανειολήπτες.

Αντίστοιχα, οι καθυστερήσεις σε καταναλωτικά δάνεια με δικαιολογητικά
υπολογίζονται γύρω στο 7%. Το ποσοστό αυτό παραμένει σταθερό τα τελευταία
χρόνια. Αντιστοιχεί σε 160 εκατ. ευρώ και αφορά περίπου 15.000 – 20.000
δανειολήπτες. Στις καθυστερήσεις αυτές περιλαμβάνονται και εκείνες που αφορούν
σε δάνεια για αγορά αυτοκινήτων. Οι καθυστερήσεις άνω των τριών μηνών σε αυτή
την κατηγορία δανείων υπολογίζονται σε περίπου 5%.

Επισφάλειες

Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι και οι τράπεζες αυξάνουν τις προβλέψεις
τους (βάζουν κεφάλαια στην άκρη για να καλύψουν τυχόν επισφάλειες).
Χαρακτηριστικά, οι τράπεζες αύξησαν το ποσοστό κάλυψης των πιθανών
καθυστερήσεων άνω των τριών μηνών σε 50%, έναντι 47% το 2002. Το αντίστοιχο
ποσοστό κάλυψης για καθυστερήσεις άνω του έτους αυξήθηκε σε 71,1% από 68% το
2002.

Οι συνολικές καθυστερήσεις πάνω από ένα έτος υπολογίζονται στο 1,4% των
συνολικών δανείων. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 600 εκατ. ευρώ και
αφορά πάνω από 25.000 δανειολήπτες. Το αντίστοιχο ποσό πέρυσι ήταν 570 εκατ.
ευρώ και αφορούσε πάνω από 20.000 δανειολήπτες.

Πάντως, όπως αναφέρουν αρμόδια στελέχη των τραπεζών, η επιδείνωση της
οικονομικής κατάστασης χιλιάδων νοικοκυριών υποβαθμίζεται από τους μέσους
όρους της στατιστικής. Για παράδειγμα, το ποσοστό της καθυστέρησης άνω του
ενός έτους το 2002 ήταν υψηλότερο (1,6%) σε σχέση με το 2003 (1,4%). Παρ’ όλα
αυτά, τα χρέη που δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν στην ώρα τους και ο αριθμός των
δανειοληπτών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, αυξήθηκαν. Και αυτό, γιατί
αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς η χορήγηση των δανείων. Το ίδιο ισχύει για τις
καθυστερήσεις πάνω από τρεις μήνες. H μικρή βελτίωση που παρουσιάστηκε το 2003
για το σύνολο των δανείων «κρύβει» την πραγματική κατάσταση υπερχρέωσης
χιλιάδων νοικοκυριών.

Ευάλωτοι σε νέα αύξηση επιτοκίων

Ιδιαίτερα ευάλωτοι στις νέες αυξήσεις των επιτοκίων, οι οποίες αναμένονται, θα
είναι οι υπερχρεωμένοι δανειολήπτες, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων έχει
πάρει δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο. Για την κατάσταση αυτή ανησυχεί
ιδιαίτερα και η Τράπεζα της Ελλάδος, παράγοντες της οποίας εκφράζουν τον
προβληματισμό τους για τους εκρηκτικούς ρυθμούς αύξησης των δανείων, ιδιαίτερα
των καταναλωτικών, καθώς και για την αύξηση του αριθμού των δανειοληπτών που
βρίσκονται σε κατάσταση υπερχρέωσης. H ανησυχία αυτή εντείνεται και από το
γεγονός ότι ο ρυθμός αύξησης των καθυστερήσεων στην αποπληρωμή των δανείων –
όπως προκύπτει από τα στοιχεία των τραπεζών – είναι μεγαλύτερος από τον ρυθμό
αύξησης της χορήγησης δανείων.

Τα πρώτα σημάδια

Οι ίδιοι παράγοντες αναφέρουν ότι η αύξηση των καθυστερήσεων στα στεγαστικά
και ανοικτά – προσωπικά δάνεια παρουσιάστηκε φέτος, παρά τις έντονες
προσπάθειες των τραπεζών να εισπράξουν τις οφειλές τους. Παρ’ όλα αυτά, τα
πρώτα ανησυχητικά σημάδια είχαν παρουσιαστεί από το 2003. Όπως αναφέρουν οι
ίδιες πηγές, το 2003, μολονότι επιβραδύνθηκε ο ρυθμός αύξησης του συνόλου των
δανείων (14,9%, από 16,4% το 2002), οι καθυστερήσεις άνω των τριών μηνών
αυξήθηκαν με σημαντικά ταχύτερο ρυθμό σε σχέση με το 2002. Συγκεκριμένα, οι
καθυστερήσεις αυξήθηκαν κατά 11,5%, έναντι 2,8% το 2002.