H σύγκλιση του πληθωρισμού και το πρόβλημα της ακρίβειας

Τις προηγούμενες ημέρες δημοσιεύτηκαν τα στοιχεία για τον πληθωρισμό στις
χώρες του ευρώ, ο οποίος έφθασε το 2,4% σε μέσα επίπεδα. Δεν αποκλείεται
μάλιστα να αυξηθεί ακόμα περισσότερο δεδομένων των ανοδικών τάσεων του
πετρελαίου. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα ήταν για το ίδιο διάστημα 2,9%, απείχε
δηλαδή από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο λιγότερο από μισή εκατοστιαία μονάδα.
Πρακτικά δηλαδή έχει επέλθει σύγκλιση του ελληνικού με τον ευρωπαϊκό
πληθωρισμό έπειτα από μία βασανιστική πορεία πολλών ετών, στη διάρκεια των
οποίων ακούστηκαν μύριες όσες θεωρίες και άλλες τόσες καταγγελίες της N.Δ.,
ότι δήθεν η οικονομική πολιτική του ΠΑΣΟΚ δεν μπορούσε να δαμάσει την πορεία
του πληθωρισμού. Δεν χρειάζεται να θυμίσουμε τη χαώδη διαφορά που είχαμε πριν
από 10 χρόνια ανάμεσα στον πληθωρισμό Ελλάδας και Ευρώπης, αρκεί να μην
ξεχνάμε όμως ότι ακόμη και όταν η διαφορά περιορίστηκε από τις κυβερνήσεις του
ΠΑΣΟΚ στις 1 και 2 μονάδες, η N.Δ. δεν έπαψε ούτε στιγμή να καταγγέλλει την
δήθεν φοβερή διάβρωση της ανταγωνιστικότητας της χώρας.

H εντυπωσιακή προσέγγιση των ρυθμών πληθωρισμού μεταξύ Ελλάδας και ευρωζώνης
οφείλεται τόσο στην αύξηση του ευρωπαϊκού όσο και στη συμπίεση του εγχώριου
δείκτη τιμών. Ο ευρωπαϊκός πληθωρισμός αυξήθηκε κυρίως λόγω της παρατηρούμενης
οικονομικής ανάκαμψης που επιτέλους άρχισε δειλά – δειλά να επιστρέφει στην
Ευρώπη, έπειτα από δύο δύσκολα χρόνια ύφεσης και στασιμότητας. Με λίγα λόγια,
οι χώρες της ευρωζώνης που αρχίζουν τώρα να ξαναμπαίνουν σε τροχιά ανάπτυξης,
αρχίζουν να παρουσιάζουν το ίδιο είδος πληθωρισμού που είχαμε και εμείς στην
Ελλάδα λόγω της έντονης ανάπτυξης που είχε η οικονομία μας.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία, ότι οι συνθήκες ανταγωνισμού στη χώρα μας είναι
περιορισμένες και πολλά διαρθρωτικά προβλήματα εξακολουθούν να υπάρχουν, είναι
όμως προφανές ότι ένα σημαντικό μέρος του πληθωρισμού πήγαινε πακέτο με την
ανάπτυξη που είχαμε επιτύχει. Το ίδιο σύμπτωμα υψηλότερου πληθωρισμού
παρουσιάστηκε και στην Ισπανία, την Ιρλανδία και την Ολλανδία που είχαν και
αυτές μεγαλύτερη ανάπτυξη από τον καχεκτικό μέσο όρο της Ευρώπης. Είναι
προφανές ότι η επιλογή του ΠΑΣΟΚ για υψηλότερη ανάπτυξη με συνοδευτικό κόστος
μία μονάδα πληθωρισμού πάνω από την Ευρώπη, ήταν σαφώς προτιμότερη και πιο
συμφέρουσα για το κοινωνικό σύνολο από μία πολιτική που θα φρέναρε την
οικονομική δραστηριότητα, απλώς και μόνο για να προσεγγίσει μερικά δέκατα
παραπάνω τον πληθωρισμό της ευρωζώνης που βρισκόταν τότε σε βαθιά οικονομική
ύφεση.

Και όμως πάνω σε αυτή τη συγκυριακή υπέρβαση του ελληνικού από τον ευρωπαϊκό
πληθωρισμό, κτίστηκε μία ολόκληρη προεκλογική ρητορική της N.Δ. που μιλούσε
για συστηματική διάβρωση της ανταγωνιστικότητας. Για άλλη μια φορά όμως
αποδείχτηκε χωρίς ουσιαστική βάση και φάνηκε ότι ήταν άλλο ένα πετυχημένο
πυροτέχνημα επικοινωνιακής σκοπιμότητας.

Ο δεύτερος λόγος της σύγκλισης των πληθωρισμών Ελλάδος – Ευρώπης οφείλεται
στην κάμψη του ελληνικού πληθωρισμού που κινείται τους τελευταίες μήνες κάτω
του 3%, ως αποτέλεσμα μιας συστηματικής πολιτικής παγώματος των τιμολογίων των
ΔΕΚΟ, διαρκών ελέγχων στην αγορά και αρκετές προσπάθειες για την καλύτερη
λειτουργία του ανταγωνισμού. H N.Δ. άρχισε μόνο τελευταία να υιοθετεί τις
κατευθύνσεις αυτές, όταν επιτέλους ανακάλυψε ότι δεν αρκούν οι γενικές
επικλήσεις της ελεύθερης αγοράς για να πέσουν οι τιμές. Μέχρι και τις
περίφημες «συμφωνίες κυρίων», που με τόση δριμύτητα κατήγγειλε ως
αντιπολίτευση η N.Δ., με άλλη τόση αγωνία επιδιώκει να τις πετύχει ως
κυβέρνηση για να ελέγξει κατόπιν εορτής την έξαρση των τιμών.

Τώρα όμως που ο ελληνικός πληθωρισμός έχει σχεδόν συγκλίνει με την ευρωζώνη
πρέπει να δούμε με περισσότερη ψυχραιμία και απαλλαγμένοι από κορόνες
πολιτικής σκοπιμότητας, πώς θα μπορέσει να συνεχιστεί το κλείσιμο της ψαλίδας
χωρίς να χρειαστεί να μπούμε σε ύφεση, που ίσως ονειρεύονται ορισμένοι
φανατικοί θιασώτες του χαμηλού πληθωρισμού.

Πρώτον, χρειάζεται ένα πλέγμα καθημερινών ελέγχων στην αγορά ειδών ευρείας
κατανάλωσης που εύκολα ανατιμώνται από επιμέρους συμπεριφορές και δημιουργούν
μία εικόνα γενικευμένων ανατιμήσεων. Ένα μεγάλο μέρος της καθημερινής αίσθησης
ακρίβειας παράγεται στις μικρές, απομονωμένες και χωρίς ανταγωνισμό και βάθος
αγορές. H Επιτροπή Ανταγωνισμού όσο και να ενισχυθεί, δεν θα μπορέσει εύκολα
να μπει στα μικροκυκλώματα των τοπικών αγορών. Καμία κομψή και ωραία θεωρία
ανταγωνισμού δεν θα εφαρμοστεί από μόνη της στην δύσβατη ελληνική
πραγματικότητα, αν δεν υπάρχουν και κάποιοι άκομψοι και ενίοτε άγαρμποι
μηχανισμοί όπως το ΣΔΟΕ, οι επιθεωρητές τιμών, τα κλιμάκια ελέγχου καυσίμων
κ.λπ. H N.Δ. προεκλογικά ήθελε να τα καταργήσει επειδή ιδρύθηκαν επί ΠΑΣΟΚ,
επικρατούν όμως τώρα ωριμότερες σκέψεις που μπορεί να οδηγήσουν σε πιο
αποτελεσματική πολιτική.

Δεύτερον, χρειάζεται να γενικευθεί μία πολιτική που είχαμε αρχίσει να
εφαρμόζουμε πιλοτικά το 2003, συνδέοντας την πυκνότητα και το βάθος των
φορολογικών ελέγχων σε επιχειρήσεις με τη σταθερότητα των τιμών στα προϊόντα
που παράγουν και πουλάνε. Όποια επιχείρηση αυξάνει τις τιμές, θα πρέπει να
παρουσιάζει και παρόμοιες αυξήσεις στα κέρδη και τους φόρους που πληρώνει.
Διαφορετικά θα πρέπει να υποβάλλεται σε αυστηρούς και εκτεταμένους
φορολογικούς ελέγχους για να δικαιολογήσει το παράδοξο να υπερτιμολογεί μεν
τις πωλήσεις, αλλά να κρατά σχεδόν ίδια τα κέρδη της, πράγμα το οποίο μπορεί
να εξηγηθεί μόνο με κάποια ισχυρή άνοδο του κόστους παραγωγής. Μια πρώτη
εμπειρία από την εφαρμογή αυτού του μέτρου υπάρχει και ίσως αυτή τη φορά να μη
βιαστεί να το αρνηθεί η N.Δ. απλώς και μόνο επειδή το έκανε πάλι το ΠΑΣΟΚ.
Μπορεί μάλιστα να αντιμετωπιστεί και στο πλαίσιο των συζητήσεων για τα νέα
φορολογικά νομοσχέδια του φθινοπώρου.