Eυρω-πρόκληση για τα κατεχόμενα

Εισήγηση-πρόκληση για την Ελλάδα και την Κύπρο υιοθέτησε χθες η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή για τα κατεχόμενα, καθώς τα αντιμετωπίζει ως τρίτο, μη κοινοτικό,
έδαφος ενώ ταυτόχρονα προωθεί και τη σύναψη απευθείας εμπορικών συναλλαγών με
την τουρκοκρατούμενη Κύπρο.

Γκίντερ Φερχόιγκεν

Παρά τις αντιδράσεις των επιτρόπων Ελλάδος και Κύπρου, Σταύρου Δήμα και Μάρκου
Κυπριανού, η Επιτροπή υιοθέτησε χθες την εισήγηση του Γκίντερ Φερχόιγκεν, η
οποία προβλέπει το άνοιγμα των κατεχόμενων λιμανιών στο εμπόριο με την E.E.
και την υπαγωγή των εμπορικών συναλλαγών με τα κατεχόμενα σε καθεστώς ανάλογο
ενός τρίτου, μη κοινοτικού, εδάφους. Με αυτόν τον τρόπο παρακάμπτονται οι
αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας που, σύμφωνα με τη Συνθήκη Προσχώρησης στην
E.E., είναι ο μόνος νόμιμος εκπρόσωπος για όλο το νησί.

Ταυτόχρονα η Επιτροπή υιοθέτησε πρόταση κανονισμού για την οικονομική ενίσχυση
της Βόρειας Κύπρου με 263 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2004-2006 (με στόχο την
οικονομική ανάπτυξη και την ενοποίηση του νησιού), η οποία θα δοθεί σε τοπικές
αρχές, συνεταιρισμούς, εκπροσώπους της κοινωνίας πολιτών, ΜΚΟ κ.λπ. H έγκριση
του κανονισμού αυτού απαιτεί ομοφωνία. Σύμφωνα με κοινοτικές πηγές, η Επιτροπή
δεν έχει αποφασίσει ακόμα για τον τρόπο διάθεσης των κοινοτικών κονδυλίων και
μελετά το ενδεχόμενο χρησιμοποίησης του Οργανισμού Ανασυγκρότησης των
Βαλκανίων που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη.

Ανήσυχη η Λευκωσία

Σταύρος Δήμας

Στη Λευκωσία εξετάζουν τώρα πώς θα αντιδράσουν. Συνεργάτες του Προέδρου της
Κυπριακής Δημοκρατίας, Τάσσου Παπαδόπουλου, έλεγαν ότι η Λευκωσία θα προσφύγει
στις δέουσες ενέργειες προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για την άρση των ρυθμίσεων με
τις οποίες δεν συμφωνεί, ενώ σε δεύτερη φάση δεν αποκλείουν και την προσφυγή
στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Τέλος, η Λευκωσία δεν αποκλείει, ως ύστατο μέσο, και
την καταφυγή στο βέτο.

Την ίδια στιγμή, πολύ πιο ήπια ήταν η αντίδραση του ελληνικού υπουργείου
Εξωτερικών, το οποίο έδιδε έμφαση στο ότι δεν αναγνωρίζεται το βόρειο τμήμα
της Κύπρου, σημειώνοντας παράλληλα πως εκτιμάται η κατάσταση και ότι θα
στηριχθούν οι απόψεις της Λευκωσίας. Εντονότατη πάντως ήταν η αντίδραση του
ΠΑΣΟΚ, το οποίο κάλεσε την κυβέρνηση να πληροφορήσει τον λαό σε ποιες
ενέργειες θα προβεί για να αποτρέψει αυτή την εξέλιξη. Στην ανακοίνωσή του το
ΠΑΣΟΚ κάνει λόγο για ουσιαστική αναβάθμιση και θεσμοθέτηση των απευθείας
σχέσεων της E.E. με τα κατεχόμενα και τονίζει πως με την εισήγηση υπονομεύεται
η εφαρμογή της Πράξης Προσχώρησης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην E.E.

Οικονομικό χάσμα

Μάρκος Κυπριανού

Στη συζήτηση που έγινε στην Επιτροπή, ο κ. Φερχόιγκεν τόνισε την ανάγκη να
καλυφθεί το οικονομικό χάσμα που χωρίζει τι δύο κοινότητες (με κίνδυνο ο
Βορράς να εγκαταλειφθεί στους Τούρκους εποίκους) καθώς και τη σημασία που
αποδίδει στη στήριξη των πιο «φιλοευρωπαϊκών» στοιχείων της τουρκοκυπριακής
κοινότητας. Υπογράμμισε δε ότι «ουδείς έχει την πρόθεση ή το συμφέρον να
αναγνωρίσει έμμεσα ή άμεσα ένα “μίνι” τουρκοκυπριακό κράτος» και ότι η
οικονομική ανάπτυξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας θα διασκεδάσει τις
ανησυχίες των Ελληνοκυπρίων για το κόστος επίλυσης του Κυπριακού.

Ο κ. Φερχόιγκεν απέφυγε όμως να απαντήσει στην ερώτηση γιατί δεν αφήνεται
περισσότερος χρόνος να λειτουργήσει ο κανονισμός που αφορά το καθεστώς
διέλευσης των προϊόντων από την Πράσινη Γραμμή. Απέφυγε επίσης να απαντήσει
γιατί δεν πιέζει να γίνει δεκτή η πρόταση του Προέδρου Παπαδόπουλου για την
κοινή διαχείριση του λιμένα της Αμμοχώστου, παρά προωθεί τη «διαμεσολαβητή»
εμπορική διασύνδεση του Βορρά με την E.E. με κίνδυνο να επιτείνει την
απομόνωσή του από το νότιο τμήμα της Κύπρου.

Σκληρή μάχη επιχειρημάτων

Κρις Πάτεν

H εισήγηση του Γκίντερ Φερχόιγκεν προβλέπει το άνοιγμα των κατεχόμενων
λιμανιών στο εμπόριο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την υπαγωγή των εμπορικών
συναλλαγών με τα κατεχόμενα σε καθεστώς ανάλογο ενός τρίτου, μη κοινοτικού,
εδάφους. Για να ισχύσει, η εισήγηση που υιοθέτησε η Επιτροπή – εν μέσω σκληρής
μάχης επιχειρημάτων – πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο που θα συνεδριάσει
τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο, σύμφωνα με κοινοτικές πηγές, η εισήγηση εγκρίνεται με
ειδική πλειοψηφία και δεν χρειάζεται ομοφωνία, κάτι που αποδυναμώνει το βέτο
Ελλάδας και Κύπρου.

Πασκάλ Λαμί

Ο Έλληνας επίτροπος Σταύρος Δήμας χαρακτήρισε αυθαίρετη χρήση του
άρθρου 133 που αφορά τις εμπορικές σχέσεις με τρίτες, εκτός E.E., χώρες καθώς
δεν προβλέπεται από την πράξη προσχώρησης της Κύπρου στην E.E. Αναφέρθηκε
μάλιστα στις περιπτώσεις του Γιβραλτάρ και των ισπανικών θυλάκων στο Μαρόκο,
Θέουτα και Μελίγια, για να τονίσει ότι, σε αντίθεση με την τουρκοκρατούμενη
Κύπρο, η αντιμετώπισή τους ως μη κοινοτικά εδάφη προβλέπεται ρητά στις Πράξεις
Προσχώρησης της Βρετανίας και της Ισπανίας.

Από την πλευρά του ο Κύπριος επίτροπος Μάρκος Κυπριανού τόνισε ότι
αποστέλλεται λάθος πολιτικό μήνυμα στην άλλη πλευρά και θα λειτουργήσει
«διχαστικά» προς τις δύο κοινότητες. Παρεμβάσεις υπέρ των προτάσεων Φερχόιγκεν
έκαναν, σύμφωνα με πληροφορίες, οι επίτροποι της Βρετανίας και της Γαλλίας,
Κρις Πάτεν και Πασκάλ Λαμί.