«Bάκχες» από τη «Φεράρι» του ιταλικού θεάτρου

Σκηνή από τις «Βάκχες» του «Πίκολο Τεάτρο» του Μιλάνου που θα παρουσιαστεί στην Επίδαυρο την Παρασκευή και το Σάββατο

«Όταν ανεβάσατε πρόπερσι τους “Βατράχους” του Αριστοφάνη δημιουργήθηκε με τα
σκηνικά της παράστασης πολιτικό θέμα. Είναι δύσκολη η σχέση των καλλιτεχνών με
την κυβέρνηση Μπερλουσκόνι στην Ιταλία;».

H ερώτηση της συναδέλφου προς τον Λούκα Ρονκόνι έπεσε ως μικρή βόμβα. Χαμόγελα
αμηχανίας, σούσουρο στο πάνελ, μικρά αόρατα «κρύσταλλα» στην πολύ ζεστή ώς
τότε ατμόσφαιρα, γελάκια, ο πρεσβευτής της Ιταλικής Δημοκρατίας στην Αθήνα κ.
Τζαν Πάολο Καβαράι που προηγουμένως είχε εξαντληθεί σε μια υμνητική εισαγωγή –
μεστή, είναι η αλήθεια, αλλά αρκετά φλύαρη… – για το «Πίκολο Τεάτρο» του
Μιλάνου, τον καλλιτεχνικό διευθυντή του και σκηνοθέτη Λούκα Ρονκόνι και τον
διοικητικό διευθυντή Πάολο Εσκομπάρ, θορυβημένος, «κατέβασε μούτρα»…

Έβηχε ο διάσημος Ιταλός σκηνοθέτης πριν απαντήσει, ξεροκατάπινε,
καθάριζε τη φωνή του, ψιλοτραύλιζε, κάτι ψέλλιζε… «Νομίζω ότι ο κ. Ρονκόνι
έχει ήδη απαντήσει…», αποτόλμησα. Έπεσε γέλιο. Και η ατμόσφαιρα κάπως
«αποψύχθηκε». Εξάλλου, οι Ιταλοί είναι λαός μεσογειακός, «ούνα φάτσα, ούνα
ράτσα» με μας και στο τέλος τις ξεπερνούν τις κακοτοπιές με το γέλιο…

Πήρε θάρρος ο Ρονκόνι και «καθάρισε» διπλωματικότατα: «Δεν κατάλαβα το casus
belli που δημιουργήθηκε τότε. Κάθε κωμωδία του Αριστοφάνη που ανεβαίνει βάζει
στο στόχαστρο και στην κριτική της τους κατέχοντες την εξουσία. Αν οι
κυβερνώντες προσβάλλονται, τότε θα πρέπει να τα βάζουν με τον Αριστοφάνη».

Το ιστορικό «Πίκολο Τεάτρο – Θέατρο της Ευρώπης» του Μιλάνου, το «γεννημένο»
το 1947 «Πίκολο» του Πάολο Γκράσι και του Τζόρτζο Στρέλερ, το διασημότερο στο
εξωτερικό ιταλικό θεατρικό σχήμα – «η σημαία, το έμβλημα του ιταλικού
καλλιτεχνικού γίγνεσθαι, κάτι σαν την Φεράρι στους αγώνες αυτοκινήτων», όπως
το χαρακτήρισε ο Ιταλός πρεσβευτής – έφτασε στην Ελλάδα – ευτυχώς δεν είναι η
πρώτη φορά… – για να εμφανιστεί στο πλαίσιο του 50ού Φεστιβάλ Επιδαύρου με
τις «Βάκχες» του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία Λούκα Ρονκόνι.

Καλλιτέχνης σπουδαίος που έχει σημαδέψει την ιστορία του ευρωπαϊκού
θεάτρου, γνωστός μας και στην Ελλάδα από το 1985, όταν ανέβασε στην Επίδαυρο
με το Εθνικό Θέατρο τον «Πλούτο» του Αριστοφάνη στη μόνη ίσως παράσταση
αρχαίου δράματος από ξένο σκηνοθέτη στην Ελλάδα που έγινε αποδεκτή από την
ελληνική κριτική, ενώ αργότερα έκανε και στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών την
«Επιστροφή του Οδυσσέα στην πατρίδα» του Μοντεβέρντι, ο Λούκα Ρονκόνι που έχει
διαδεχτεί τον Στρέλερ, μετά τον αιφνίδιο θάνατό του, στα καλλιτεχνικά ηνία του
«Πίκολο», το σημαντικότερο σήμερα στην «κατηγορία» του ιταλικό όνομα που
«παίζει» εκτός Ιταλίας, με τους πρωταγωνιστές του στις «Βάκχες» Μάσιμο
Ποπολίτσιο – Διόνυσο και Τζοβάνι Κρίπα – Πενθέα – διακριτικής ιταλικής
κομψότητας και οι τρεις – συνάντησε χτες τους δημοσιογράφους, με τον πρόεδρο
του «Ελληνικού Φεστιβάλ» κ. Γιώργο Βουλγαράκη στο ρόλο του οικοδεσπότη.
Αδιάφορο αν οι κάμερες των ελληνικών τηλεοπτικών καναλιών έλαμψαν διά της
απουσίας τους, ολοσχερώς, καθώς φαίνεται, απορροφημένες από τα φινάλε του
«Fame» και της «Φάρμας» τα οποία, προφανώς, κρίνουν ότι παρουσιάζουν
μεγαλύτερο καλλιτεχνικό ενδιαφέρον για τον ελληνικό λαό από έναν Ρονκόνι…

Για Πενθέα «αυταρχικό και ορθολογιστή» και για Διόνυσο «ευτυχή, αναρχικό,
ελευθερωτή» μίλησε ο πάλλευκος – μαλλιά και μούσι – αλλά σκουρομελάχρινος
σκηνοθέτης επιμένοντας στο στοιχείο του διφορούμενου που κυριαρχεί στην
παράσταση: «Κανένας, συνεχώς στη διάρκειά της, δεν μπορεί να ξέρει σε ποια
μεριά είναι το δίκιο και σε ποια η τρέλα. Αν θέλαμε να μιλήσουμε για
μετατόπιση στην παράστασή μας από την “παραδοσιακή” ερμηνεία του έργου θα
αναφερόμουν σε έναν Πενθέα-θύμα που θυσιάζεται γιατί ο Διόνυσος εκείνη που
θέλει να εκδικηθεί είναι η μητέρα του Πενθέα, η Αγαύη. Όσο για τον Διόνυσο θα
μπορούσε να είναι ο πραγματικός θεός, θα μπορούσε να είναι ο θεός που
μεταμορφώθηκε σε άνθρωπο ή ένας άνθρωπος που φέρει τη φωνή του θεού».

«Είναι ένα κείμενο γεμάτο φως, γεμάτο δύναμη, γεμάτο βία και αυτή είναι
η προσέγγιση που κάναμε με τον Ρονκόνι στο κείμενο», έλεγε ο εντυπωσιακός
Μάσιμο Ποπολίτσιο. «Και μια από τις σημαντικότερες οδηγίες του ήταν ότι έπρεπε
να ισορροπήσω όσο το δυνατόν περισσότερο ανάμεσα στο ανθρώπινο και στο θείο
διότι ο Διόνυσος ως μορφή έχει την ικανότητα να περνάει πολύ εύκολα από το ένα
στο άλλο».

Τρίτη εκδοχή της τρίτης παράστασης

«Το θέατρο γεννήθηκε και έκλεισε τον κύκλο του στην Αρχαία Ελλάδα. Οτιδήποτε προέκυψε κατόπιν είναι απότοκο του θεάτρου αυτού», είπε ο Λούκα Ρονκόνι

«Μια παράσταση φτιαγμένη με τεράστια αφοσίωση και καθόλου αυτοσχεδιαστικά»
χαρακτήρισε επιγραμματικά την παράσταση που «ταξιδεύει» σε μεσογειακές χώρες ο
κ. Εσκομπάρ, δίνοντας το λόγο στον Λούκα Ρονκόνι. Είναι η τρίτη εκδοχή της
τρίτης παράστασης των «Βακχών» που υλοποιεί – 1973 στο «Μπούργκτεάτερ» της
Βιέννης, 1978 ως μονόλογο με την Μαρίζα Φάμπρι στην Ιταλία, 2002 στο αρχαίο
θέατρο των Συρακουσών ως «αυθαίρετη τριλογία» μαζί με τον «Προμηθέα δεσμώτη»
του Αισχύλου και τους αριστοφάνειους «Βατράχους» του… σκανδάλου. Αυτή, η
τελευταία παράστασή του των «Βακχών» ανέβηκε χωρίς σκηνικά στο κλειστό
«Πίκολο» το χειμώνα του 2002 – 2003 και η τρίτη της εκδοχή παρουσιάζεται τώρα
στην Επίδαυρο με τριακονταμελή Χορό.

INFO

Στις 2 και 3 Ιουλίου, στις 21.00, στην Επίδαυρο. Τιμές εισιτηρίων: 44, 34, 24,
18, (για φοιτητές, παιδιά και νέους 6 έως 18 ετών, πολύτεκνους και στρατιώτες)
9 ευρώ. Προπώληση και με πιστωτική κάρτα από τα ταμεία του Ελληνικού Φεστιβάλ
(Πανεπιστημίου 39, στη στοά, τηλ. 21 09282900).