Eυρωπαϊκό φρένο στις πρόωρες συντάξεις

«Βέτο» στις πρόωρες συντάξεις βάζει η E.E., η οποία προτείνει την παράταση
του επαγγελματικού βίου και την καθιέρωση αντικινήτρων για την πρόωρη έξοδο
από την αγορά εργασίας.

H αύξηση της συμμετοχής στην απασχόληση των ηλικιωμένων κρίνεται απαραίτητη
για τη βιωσιμότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας. Ωστόσο εκτιμάται ότι
για τη χώρα μας με βάση τα ισχύοντα σήμερα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης
ελάχιστοι πλέον εργαζόμενοι θα έχουν τη δυνατότητα τα επόμενα χρόνια να
συνταξιοδοτηθούν σε ηλικία μικρότερη των 60 ετών, παρά μόνο όσοι έχουν ήδη
θεμελιωμένα ασφαλιστικά δικαιώματα. Μάλιστα έρευνα της ΠΟΠΟΚΠ (Πανελλήνια
Ομοσπονδία Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής) καταλήγει στο
συμπέρασμα ότι με όποιον τρόπο και εάν επιδιωχθεί η παραπέρα παραμονή στην
εργασία το μέτρο θα έχει έντονο αντικοινωνικό χαρακτήρα.

Επιδείνωση στο μέλλον

H E.E. προτείνει, σε έκθεσή της, την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των
εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, αλλά και καθυστέρηση της εξόδου τους από την
αγορά εργασίας. Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, το 2002 το ποσοστό απασχόλησης των
εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας σημείωσε αισθητή άνοδο κατά 5,4%, με
αποτέλεσμα να αυξηθεί η απασχόληση κατά 1,3 ποσοστιαία μονάδα (άνδρες και
γυναίκες) μέσα σε ένα μόνο έτος. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι το 2030 θα
υπάρχουν 110 εκατ. άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών στην E.E. των «25» από 71
εκατ. το 2000 και ο ενεργός πληθυσμός θα βρίσκεται στα 280 εκατ. άτομα έναντι
303 εκατ. σήμερα. Στις προτάσεις της η E.E. αναφέρει και τα εξής:

1. Παροχή κινήτρων στους εργαζομένους για να συνταξιοδοτούνται σε
μεγαλύτερη ηλικία και στους εργοδότες για να προσλαμβάνουν και να κρατούν τους
εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας.

2 . Προώθηση της πρόσβασης στην κατάρτιση και επένδυση στην ικανότητα
για εργασία.

3. Ενίσχυση εργασιακών συνθηκών που συντελούν στη συγκράτηση θέσεων
εργασίας.

Τέσσερις στους δέκα!

Τα στατιστικά στοιχεία για τη χώρα μας δείχνουν ότι μόνο οι 4 στους 10 Έλληνες
βγαίνουν κανονικά στη σύνταξη (στο σύνολο των ασφαλιστικών ταμείων) με τη
συμπλήρωση των απαιτούμενων ανώτατων ορίων ηλικίας για συνταξιοδότηση. Μάλιστα
πρόσφατα στοιχεία της Eurostat αναφέρουν ότι η χώρα μας κατέχει στο σύνολο των
15 κρατών της E.E. τη δεύτερη θέση, μετά τη Δανία, όσον αφορά το ποσοστό
δαπανών για πρόωρες συντάξεις. Όπως τονίζεται σε έρευνα της ΠΟΠΟΚΠ (Πανελλήνια
Ομοσπονδία Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής), ο μέσος όρος ηλικίας
συνταξιοδότησης στο IKA είναι τα 61 έτη, στο TEBE τα 65,3 έτη και στον ΟΓΑ τα
65 έτη. Σήμερα, στη χώρα μας το νομικό ασφαλιστικό πλαίσιο που υπάρχει
χαρακτηρίζει ως πρόωρη τη συνταξιοδότηση όταν ο ασφαλισμένος συνταξιοδοτείται
έως και 5 έτη νωρίτερα και λαμβάνει μειωμένη σύνταξη. Το καθεστώς αυτό ισχύει
στα Ταμεία που ασφαλίζουν μισθωτούς, όχι όμως και στα Ταμεία των
αυτοαπασχολουμένων. Έτσι για τους μετά την 1/1/1993 ασφαλισμένους υπάρχει
ενιαίο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης για μειωμένη σύνταξη για άνδρες – γυναίκες
(60ό έτος). H μείωση της σύνταξης στις παραπάνω περιπτώσεις είναι έως 22,5% σε
σχέση με την πλήρη σύνταξη.

Κίνητρα επιμήκυνσης

Εξάλλου, σήμερα, για ασφαλισμένους που έχουν πολλά χρόνια ασφάλισης είναι λίγα
τα Ταμεία που εφαρμόζουν κίνητρα για επιμήκυνση του χρόνου ασφάλισης: το TEBE
δίνει προσαύξηση στη σύνταξη 67% για τα έτη από το 31ο έως το 35ο και 100% για
τα έτη από το 36ο και άνω. Το Ταμείο Εμπόρων δίνει προσαύξηση 5% στο σύνολο
της σύνταξης για κάθε έτος μετά το 35ο. Στο IKA οι συντάξεις προσαυξάνονται με
περίπου 3,5% για κάθε επιπλέον χρόνο ασφάλισης μετά τα 35 έτη. Χειρότερη είναι
η κατάσταση στο Δημόσιο και τα ειδικά ταμεία. Ύστερα από τη συμπλήρωση των 35
ετών ασφάλισης ή δεν δίνεται καθόλου προσαύξηση στη σύνταξη ή δίνεται 1/50.
Μάλιστα, στο Δημόσιο υπάρχει διάταξη με την οποία απολύονται αυτοδίκαια από
τις υπηρεσίες τους όσοι υπάλληλοι συμπληρώσουν το 60ό έτος της ηλικίας τους
και 35 έτη ασφάλισης.

Οι πέντε τρόποι

Ειδικά για την Ελλάδα, παρατηρεί μελέτη της ΠΟΠΟΚΠ, η παράταση του
επαγγελματικού βίου μπορεί να επιτευχθεί με τους εξής πέντε τρόπους ή και
συνδυασμούς αυτών:

1. Να αυξηθούν τα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης που σήμερα είναι
στο 65ο έτος.

2. Να καταργηθούν ή να περιοριστούν οι διατάξεις που δίνουν τη
δυνατότητα συνταξιοδότησης με χαμηλότερα όρια (μητέρες, εργαζόμενοι στα BAE,
35ετία κ.λπ.).

3. Να αυξηθούν τα συντάξιμα έτη που απαιτούνται για χορήγηση σύνταξης
(σήμερα είναι τα 15 έτη).

4. Να μειωθεί το ποσοστό αναπλήρωσης ώστε ο ασφαλισμένος να χρειάζεται
περισσότερα χρόνια για να πάρει αξιοπρεπή σύνταξη.

5. Να δοθούν ισχυρά κίνητρα παραμονής πέρα και πάνω από το σημερινό
επίπεδο σύνταξης.