Aνακάλυψε 22 χαμένες φυλές

Ο Σίντνεϊ Ποσουέλο, ο εξερευνητής της ζούγκλας, πήγε πρόσφατα στο Λονδίνο
για να παραλάβει το χρυσό μετάλλιο της Βασιλικής Γεωγραφικής Εταιρείας.

Επικίνδυνες επαφές. Οι ινδιάνικες φυλές του κρατιδίου της Ροντονίας, στον βραζιλιάνικο Αμαζόνιο, είναι απροστάτευτες από τους υλοτόμους και τους αδαμαντωρύχους που εισβάλλουν στο τροπικό δάσος

Λίγο πριν παρουσιαστεί για την τελετή, διαπίστωσε πως μέσα στη βαλίτσα του δεν
υπήρχε ούτε μια γραβάτα. Δεν είναι από τα αξεσουάρ που του χρειάζονται στα
μέρη που ταξιδεύει. Γιατί ο Σίντνεϊ Ποσουέλο αναζητάει στα τροπικά δάση
χαμένες φυλές. Μέχρι τώρα έχει ανακαλύψει είκοσι δύο.

Τα φτερά των Ινδιάνων

«H γραβάτα συμβολίζει ό,τι ακριβώς δεν μου άρεσε στις σύγχρονες κοινωνίες»,
λέει. «Μα, ύστερα σκέφτηκα τους Ινδιάνους που φορούν φανταχτερά φτερά στις
τελετές τους. Γιατί να μη ντυθώ και εγώ όπως πρέπει σε μια τελετή του δικού
μου πολιτισμού;». Βρέθηκε τέλος πάντων μια γραβάτα και ο Ποσουέλο παρέλαβε το
μετάλλιό του με όλους τους τύπους. Κερδίζοντας το χρυσό μετάλλιο – ετήσιο
βραβείο για «την ενθάρρυνση και την προαγωγή των γεωγραφικών επιστημών και
ανακαλύψεων», που η θέσπισή του χρονολογείται στο 1832 – ο Ποσουέλο μπαίνει σε
έναν κατάλογο που περιλαμβάνει τον Ντέιβιντ Λίβινγκστον, τον Χένρι Στάνλεϊ,
τον Σκοτ της Ανταρκτικής και τον Πέρσι Φόσετ. Μπορεί αυτοί οι άνδρες να
διακρίθηκαν στη χρυσή εποχή των περιπετειών και των εξερευνήσεων, αλλά το
βέβαιο είναι ότι ο Ποσουέλο κέρδισε επάξια τη θέση του σε αυτό το Πάνθεον.

Γιατί, αν νομίζουμε πως στον εικοστό πρώτο αιώνα δεν έχει απομείνει τίποτα πια
στον κόσμο για να ανακαλυφθεί, ο Ποσουέλο απέδειξε το αντίθετο. Επικεφαλής της
Υπηρεσίας Απομονωμένων Ινδιάνων της Βραζιλίας, η δουλειά του είναι να
«ξετρυπώνει» χαμένες φυλές. «Χτενίζοντας» τον βραζιλιάνικο Αμαζόνιο – μια
έκταση σχεδόν παρθένου τροπικού δάσους όση και η Δυτική Ευρώπη – ανακάλυψε την
ύπαρξη 22 εντελώς άγνωστων ινδιάνικων φυλών. Και πιστεύει πως υπάρχουν πολλές
ακόμη που τον περιμένουν να τις ανακαλύψει: «Τουλάχιστον επτά – οκτώ φυλές».

Τέταρτη σύζυγος

Πριν από τέσσερα χρόνια συνάντησα τον Ποσουέλο στα λημέρια του στον Αμαζόνιο.
H ακατάστατη μαύρη γενειάδα του και η ξεσκισμένη χακί στολή του τού έδιναν την
όψη αγριάνθρωπου της ζούγκλας. Τρόμαξα να τον αναγνωρίσω όταν τον ξαναείδα με
κοστούμι και κουρεμένο αυτή την εβδομάδα. Με ενημέρωσε για τις τελευταίες
αλλαγές στη ζωή του. Τώρα έχει πάθει 39 φορές ελονοσία (ο προηγούμενος
απολογισμός ήταν 36) και συνοδεύεται από μια όμορφη νέα σύζυγο (την τέταρτη),
που την περνάει κάμποσες δεκαετίες. «Οι γυναίκες δεν με αντέχουν», λέει
θλιμμένος. «Με τη δουλειά που κάνω, λείπω συχνά».

Το δράμα τους

Ο Ποσουέλο έφυγε για την πρώτη του αποστολή στον Αμαζόνιο το 1959. «Πήγα για
την περιπέτεια», λέει. «Μα, εκεί γνώρισα τους Ινδιάνους και κατάλαβα το
τρομερό δράμα τους». Από τότε έχει γίνει ένας από τους μεγαλύτερους υπέρμαχους
της υπόθεσης των Ινδιάνων. Στα 64 του χρόνια, περνάει τα δύο τρίτα του έτους
αναζητώντας Ινδιάνους στο τροπικό δάσος. Δεν λέει να ησυχάσει, ώσπου να
αποτελειώσει το έργο του. «Πρέπει να βρούμε αυτούς τους απομονωμένους λαούς
γρήγορα, πριν τους βρουν άλλοι που δεν πρέπει».

Αποδεκατίστηκαν

Πριν από έναν αιώνα, όταν η Βραζιλία άρχισε να επεκτείνεται στα τροπικά δάση,
η επίσημη άποψη ήταν ότι ο υπόλοιπος κόσμος έπρεπε να έρθει σε επαφή με τους
Ινδιάνους για το δικό τους το καλό. Ο Ποσουέλο ανέλαβε να γυρίσει αυτήν την
πολιτική με το κεφάλι πάνω και τα πόδια κάτω. «Είδα τι έκανε αυτή η επαφή και
ήταν κάτι κακό», λέει. Εκτός από τις εισαγόμενες ασθένειες, τον αλκοολισμό και
τα όπλα, οι Ινδιάνοι δεν μπορούσαν να τα βγάλουν πέρα με το πολιτισμικό σοκ
και οι κοινότητές τους αποδεκατίστηκαν.

Πριν φτάσουν οι Ευρωπαίοι, πριν από πέντε αιώνες, υπήρχαν εκατομμύρια Ινδιάνοι
στη Νότια Αμερική. Στη Βραζιλία έχουν απομείνει μόνο μερικές εκατοντάδες
χιλιάδες, μοιρασμένοι σε περίπου 200 φυλές, και οι περισσότεροι ζουν μέσα στην
απόλυτη φτώχεια.

Ο Ποσουέλο, μαζί με τους 16 συνεργάτες του, αναζητούν χαμένες φυλές για να τις
προστατέψουν από τον «πολιτισμό». Μόλις βρουν μια φυλή, οριοθετούν την περιοχή
τους για να μην μπαίνει κανείς παρείσακτος. «Θέλω να αποδείξω ότι αυτές οι
φυλές μπορούν και υπάρχουν ακριβώς επειδή δεν χρειάζονται επαφές». Είναι
δύσκολο. Γι’ αυτό, άλλωστε, όλοι οι εξερευνητές δεν παίρνουν μετάλλια σαν και
αυτό που πήρε ο Ποσουέλο.