[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

H αλήθεια είναι απλή. Το Euro της Λισαβώνας (δηλαδή οι ποδοσφαιρικές
συναντήσεις μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών) συγκινεί μαζικά τους Ευρωπαίους πολίτες.
Το Euro των Βρυξελλών (δηλαδή το ενιαίο νόμισμα) δεν συγκινεί. Αυτό φάνηκε
στις πρόσφατες ευρωεκλογές, αλλά καταγράφεται και στις έρευνες κοινής γνώμης.
Γιατί, όμως, το ένα Euro συγκινεί και το άλλο – η Ευρωπαϊκή Ένωση – δεν
συγκινεί ή, εν πάση περιπτώσει, δεν συγκινεί στον επιθυμητό βαθμό; Ποια
διδάγματα μπορεί να αντλήσει κάποιος από τις δύο εμπειρίες; Ίσως κάποιος να
υποστηρίξει ότι πρόκειται για δύο εντελώς ανομοιογενή πράγματα και επομένως
κανένα δίδαγμα δεν είναι επιτρεπτό. Άλλο πράγμα το ποδόσφαιρο και άλλο η
πολιτική ως σοβαρή διαδικασία. Και όμως υπάρχουν σοβαρά κοινά σημεία. Και τα
δύο απευθύνονται – οφείλουν να απευθύνονται – στους πολίτες – ποδόσφαιρο και
πολιτική της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Το ένα φαινόμενο (Euro/ποδόσφαιρο)
συγκινεί, ενθουσιάζει και ενίοτε παθιάζει γιατί αναπτύσσεται ως ένα φαινόμενο
αντιπαράθεσης, ανταγωνισμού και ελεγχόμενης σύγκρουσης. Από την άποψη αυτή
είναι ένα περισσότερο πολιτικό φαινόμενο απ’ ό,τι επιφανειακά νομίζει κάποιος
με μια πρώτη ανάγνωση. Στην περίπτωση του Euro/Ευρωπαϊκή Ένωση απουσιάζει η
αντιπαράθεση, η σύγκρουση, ο ανταγωνισμός. Παρά την πολιτικοποίηση της
ενοποιητικής διαδικασίας, δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί, σε κάπως έντονο βαθμό, η
πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τις επιδιώξεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Δεν
έχει αναπτυχθεί η αντιπαράθεση με κάπως προσωποποιημένο χαρακτήρα. H
διαδικασία εμφανίζεται έντονα γραφειοκρατική και απρόσωπη. Σκεφθείτε εάν στις
ευρωεκλογές, εκτός από την ανάδειξη κάποιων άχρωμων και άοσμων μελών του
Κοινοβουλίου εκλέγονταν ταυτόχρονα ο πρόεδρος της Επιτροπής ή του Ευρωπαϊκού
Συμβουλίου και τα αξιώματα αυτά διεκδικούσαν ένας Ισπανός (Γάλλος, Βρετανός ή
Γερμανός) και ένας Έλληνας (Βέλγος, Πορτογάλος, Τσέχος, κ.λπ.), ε τότε είναι
σχεδόν βέβαιο ότι το ενδιαφέρον των πολιτών θα ήταν ισχυρότερο (και η
συμμετοχή στις ευρωεκλογές σαφώς ευρύτερη). Το δίδαγμα, λοιπόν, είναι σαφές: η
ενοποιητική διαδικασία θα πρέπει να αποκτήσει βαθύτερο πολιτικό, ανοικτό,
δημοκρατικό χαρακτήρα. Όπως το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο…

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και
Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.