TPITH AΠOΨH Tα μυστικά της επιτυχίας

Οι καιροί έχουν αλλάξει. Πέρασαν οι εποχές που τα διεθνή συνέδρια των εκδοτών
ασχολούνταν μόνο με τα έντυπα αφού την τελευταία δεκαετία οι ομιλίες συχνά
σχετίζονται με τα νέα Μέσα. Ωστόσο, μπορεί το Ίντερνετ να είναι ενδιαφέρον
θέμα συζήτησης αλλά, στο Κογκρέσο της Διεθνούς Ένωσης Εφημερίδων που έγινε
πρόσφατα στην Κωνσταντινούπολη, η αίθουσα γέμισε πραγματικά μόνον όταν η Ένωση
παρουσίασε τα μυστικά της κυκλοφοριακής επιτυχίας – πράγμα φυσιολογικό αφού τα
έντυπα εξακολουθούν να είναι η βασική πηγή εσόδων των εκδοτών. Καθώς τα
στοιχεία βασίζονται σε εκτενή διεθνή έρευνα, έχει ενδιαφέρον να εξετάσει
κανείς πως «αποδίδει» συγκριτικά ο ελληνικός Τύπος.

Ουσιαστικά εντοπίζονται δύο κατηγορίες παραμέτρων – αυτές που αφορούν την
σχέση με την αγορά και, κυρίως, τους αναγνώστες και, δεύτερον, οι σχετιζόμενες
με την εσωτερική οργάνωση και τις επενδυτικές προτεραιότητες των εφημερίδων.
Στην πρώτη κατηγορία, αναφέρονται πρώτιστα ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός που
βασίζεται στην συστηματική διερεύνηση των προτιμήσεων του αναγνωστικού κοινού.
Εδώ οι ελληνικές εφημερίδες δεν πιάνουν ούτε την βαθμολογική «βάση» καθώς είτε
εκτιμούν ότι το περιβάλλον είναι υπερβολικά ρευστό για να έχουν νόημα τα πλάνα
είτε έχουν αποδεχθεί τις φθίνουσες κυκλοφορίες και απλά διαχειρίζονται την
παρακμή. Το ίδιο ισχύει και για τις έρευνες κοινού – και είναι κρίμα ειδικά
εάν αναλογιστεί κανείς πως παλαιότερη έρευνα της ΔΕΕ έδειξε ότι οι πιο
επιτυχημένες εφημερίδες επενδύουν ένα σταθερό ποσοστό του τζίρου τους στις
μελέτες, συνήθως κοντά στο 0,5 τοις εκατό. Άλλο συστατικό επιτυχίας είναι η
προσήλωση στις προτιμήσεις τόσο των ηλικιακά «ώριμων» αναγνωστών (που
συνιστούν την ραχοκοκαλιά των αγοραστών) όσο και των γυναικών. Τα ελληνικά
φύλλα εν προκειμένω έχουν προσπαθήσει, με ορισμένες καινοτόμες προσπάθειες, να
ξεχωρίζουν. Εν τούτοις, τα θετικά δείγματα πάντα θα κινδυνεύουν να ακυρωθούν
από την έλλειψη σχεδιασμού που εγγυάται διάρκεια σε συγκεκριμένο πλαίσιο
ανάπτυξης.

Στα θέματα που αφορούν τη διαχείριση και κατανομή τεχνολογικών και ανθρώπινων
πόρων, ο ελληνικός Τύπος πάλι έχει ανάμεικτα αποτελέσματα. Τα στοιχεία της ΔΕΕ
δείχνουν πως οι εφημερίδες που αυξάνουν σταθερά την κυκλοφορία τους τείνουν να
επενδύουν επιθετικά στην τεχνολογία και σε ανθρώπινο δυναμικό. Στην Ελλάδα
υπάρχουν ορισμένες εφημερίδες που παράγονται με τον πλέον σύγχρονο τρόπο
(ψηφιακό περιεχόμενο, σελιδοποίηση, προεκτύπωση, πιεστήρια) – ωστόσο, η
επίδοση χειροτερεύει στην πολιτική στελεχών, ειδικά σε ό,τι αφορά την διαρκή
επιμόρφωση των εργαζόμενων ή την έκθεσή τους (τουλάχιστον σε επίπεδο
αρχισυντακτών ή manager) σε επαφές και ανταλλαγές απόψεων, ιδεών και εμπειριών
με ομολόγους τους από άλλες χώρες. Συχνά, δυστυχώς, δεν είναι σε επικοινωνία
ούτε με συναδέλφους της ίδιας εφημερίδας ή του ίδιου εκδοτικού οργανισμού. Και
αυτό πιθανόν κοστίζει αφού μία περαιτέρω παράμετρος επιτυχίας είναι η
συγκρότηση και λειτουργία (μόνιμων ή ad hoc) «οριζόντιων» ομάδων που
απαρτίζονται τόσο από δημοσιογράφους όσο και από διοικητικά στελέχη. Το μόνο
σημείο όπου οι εφημερίδες της χώρας μας παίρνουν άριστα είναι ο αριθμός των
νέων σε ηλικία συντακτών καθώς αυτό θεωρείται σημαντικό ώστε το έντυπο να
βγάζει μία ζωντάνια και να παράγει καινούργιες ιδέες. Ίσως βέβαια θα πρέπει να
προβληματίσει το γεγονός ότι ενίοτε οι νέοι συντάκτες δεν είναι καλά
καταρτισμένοι (κι ούτε αυτό θ’αλλάξει στην πορεία χωρίς την σχετική
επιμόρφωση) και το βασικό τους πλεονέκτημα θεωρείται το χαμηλό κόστος
μισθοδοσίας.

Όμως, ενδεχομένως το πιο ενδιαφέρον «μυστικό» είναι το γεγονός πως όλες οι
επιτυχημένες εφημερίδες πέρασαν μία κρίσιμη στιγμή όπου το μέλλον του φύλλου
παίχτηκε κορόνα-γράμματα και σώθηκε με μία καθοριστική και δύσκολη απόφαση.
Κάποιες ελληνικές εφημερίδες (οι κερδοφόρες ή οι εκουσίως ζημιογόνες) μπορεί
να πουν πως κάτι τέτοιο δεν τους αφορά. H αλήθεια πιθανόν είναι ότι, με
χρονίως φθίνουσες κυκλοφορίες, ο ελληνικός Τύπος περνάει αυτήν την στιγμή σε
αργή κίνηση. Εδώ και καιρό.

Ο Κων/νος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ένωσης Εφημερίδων και
αντιπρόεδρος του IAB Europe, πανευρωπαϊκού οργανισμού για την διαδραστική
επικοινωνία.