διακοπές Σμύρνη

Για πολλούς Έλληνες η Σμύρνη δεν είναι ένας συνηθισμένος ταξιδιωτικός
προορισμός. Δεν είναι πρωτεύουσα ενός από τους 80 νομούς της Τουρκίας. Είναι
μια μοναδική εμπειρία που πρέπει να ζήσουν. H επίσκεψη εκεί ένα «όνειρο» που
γίνεται πραγματικότητα. Πολύ περισσότερο δε όταν η «σκούφια σου κρατάει από
εκεί». Αρκεί να μιλάς ελληνικά και ο κόσμος της Σμύρνης θα σε αγκαλιάσει!

Θέα από το Ασανσέρ

Το μεγαλύτερο μέρος της καρδιάς μου το κρατούν οι αναμνήσεις μου από την
αγαπημένη μου γιαγιάκα Κλειώ. Θυμάμαι πάντα με τρυφερότητα τα καλοκαίρια που
«ξεπόρτιζα» από το σπίτι μας για να πάω στη γειτονιά της γιαγιάς στα
προσφυγικά της Καλλιθέας. Δεν ήταν μόνο το γεγονός ότι έπαιζα μέχρι που
νύχτωνε με το υπόλοιπο παιδομάνι, αλλά και οι ιστορίες της γιαγιάς από τη
Σμύρνη. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τα βράδια που με νανούριζε στο κρεβάτι με τα
ασπροκέντητα σεντόνια, με τις δαντέλες «ρισελγιέ», που μοσχοβολούσαν
μοσχοσάπουνο. Τα απογεύματα που της έκανα παρέα, ξαπλωμένες αναπαυτικά στη
σεζ-λονγκ στη «οξώπορτα» – τη μικρή βεραντούλα του προσφυγικού σπιτιού –
πίνοντας την σπιτική βυσσινάδα, ξετύλιγε τις αναμνήσεις της και εγώ έφτιαχνα
εικόνες με την φαντασία μου. Ήμουν 20 χρόνων όταν πέθανε, και μέχρι τότε την
θυμάμαι να μιλάει πάντα σμυρναίικα – μου άρεσε το «Ηβίίίίίί» που φώναζε όταν
κάναμε αταξίες με τον αδερφό μου! Άργησα πολύ να επισκεφτώ τη Σμύρνη, ίσως δεν
ένιωθα έτοιμη να έρθω αντιμέτωπη με τις ρίζες μου. Το ταξίδι-προσκύνημα έγινε
πριν από λίγο καιρό. Είχα έντονα συναισθήματα που δεν σας κρύβω ότι
ξεδιπλώνονται και τώρα γράφοντας αυτές τις γραμμές. Δεν μπόρεσα να την
αντιμετωπίσω σαν έναν συνηθισμένο ταξιδιωτικό προορισμό από τους δεκάδες που
έχω επισκεφτεί. Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο ήταν η αγκαλιά του κόσμου.
Απλοί άνθρωποι, ακόμα και στο δρόμο που μας άκουγαν να μιλάμε ελληνικά, μας
πλησίαζαν, μας αγκάλιαζαν και μας έλεγαν τη δική τους ιστορία, για τους δικούς
τους παππούδες που αναγκάσθηκαν να παρατήσουν τα σπίτια τους στην Ελλάδα τότε
με την ανταλλαγή των πληθυσμών, και που ονειρεύονται μια μέρα να ταξιδέψουν σε
αυτά τα χώματα. Δεν υπήρξε σπίτι, μαγαζί, ζαχαροπλαστείο, καφέ, που να μη με
καλωσόριζαν με ιδιαίτερη ζεστασιά όταν άκουγαν ότι είμαι Ελληνίδα.

Περιήγηση στη πόλη

Κονάκ

Φτάνοντας στην πόλη, από την κεντρική παραλιακή λεωφόρο Mustafa Kemal
Bulvari, σε υποδέχονται οι πανομοιότυπες πολυκατοικίες κολλητά η μία δίπλα
στην άλλη, με ψηλά κάγκελα να περιφράζουν τα μπαλκόνια των διαμερισμάτων.
Τίποτα δεν θυμίζει την παλιά Σμύρνη, όμως δεν είναι λίγα τα μνημεία, ενώ είναι
πραγματικά έντονα τα παλιά ίχνη. Το ευρωπαϊκό πρόσωπο της πόλης, που πάντα μας
παίνευε η γιαγιά μου, απαντάται στο Alsancak την παλιά Πούντα.
Φαρδιά και μεγάλη η λεωφόρος Ataturk Caddesi, το παλιό «Και» –
το Birinci Kordon όπως το λένε οι ντόπιοι και το παλιό
«Παραλλέλι» – ο παράλληλος δρόμος της, η Cumhuriet Bulvari ή
Ikinci Kordon οριοθετούν – όπως και τότε – το καλύτερο κομμάτι της πόλης.
Πλακοστρωμένος δρόμος περιπάτου με δενδροφυτεύσεις, πλατείες, πολυτελή
καταστήματα, αλλά και «κέντρο» νυχτερινής ζωής με εστιατόρια, ταβέρνες, κλαμπ,
κινηματογράφους, που σφύζουν από κίνηση τα σαββατόβραδα, όλο νεολαία. Πάντα
κοσμοπολίτισσα η Σμύρνη αλλά και με έντονη εμπορική κίνηση χάρη στις εμπορικές
εκθέσεις, που οργανώνονται κάθε τόσο στο Kultur Park, που περιλαμβάνει
εκθεσιακό χώρο, και πάρκο που δημιουργήθηκε στη θέση των καμένων ελληνικών
σπιτιών. Όλοι οι γύρω δρόμοι από το Alsancak αποτελούν θα λέγαμε την
πανάκριβη αριστοκρατική περιοχή της Σμύρνης και εδώ κατοικούν οι πιο εύρωστες
οικονομικά οικογένειες. Τα όσα παλιά ελληνικά εναπομείναντα σπίτια έχουν
κριθεί διατηρητέα φιλοξενούν στιλάτα καφέ, εστιατόρια, και γκαλερί με έργα
νέων καλλιτεχνών. Ένα από αυτά είναι και η αίθουσα τέχνης «Akademist»
της κ. Aysegul Kurtel, η οποία έχει φιλοξενήσει και εκθέσεις νέων Ελλήνων
καλλιτεχνών στο πλαίσιο μιας ελληνοτουρκικής εικαστικής προσέγγισης. Κέντρο
της πόλης είναι η πλατεία Konak – η «καρδιά» της Σμύρνης με τον
κεντρικό σταθμό του υπερσύγχρονου Μετρό που περιλαμβάνει 10 σταθμούς και
καλύπτει 11,5 χλμ. Ο μεγάλος βεζίρης Said Pasha ο νεώτερος, έκτισε των 25
μέτρων Πύργο του Ρολογιού το 1901 για την 25η επέτειο του σουλτάνου Αβδούλ
Χαμίτ του B’. Το ρολόι που στολίζει τον πύργο ήταν δώρο του Γερμανού
αυτοκράτορα Γουλιέλμου B’. Απέναντι από το ρολόι βρίσκεται το μικρό
χαρακτηριστικό τέμενος Yali cami δείγμα οθωμανικής αρχιτεκτονικής του
18ου αιώνα επενδυμένο εξωτερικά με κεραμικά πλακίδια, το κυβερνητικό μέγαρο
του 1871 και το δημαρχείο. Λίγο πιο κάτω στην προκυμαία το παλιό τελωνείο –
έργο του Gustav Eiffel (1884) – διαμορφώθηκε σε πολυτελές εμπορικό κέντρο. Στο
Konak, απέναντι από το Αρχαιολογικό Μουσείο στο παλιό νοσοκομείο του Αγίου
Ρόκου (1831) στεγάζεται το Μουσείο Εθνογραφίας. Από εκεί εισέρχεστε
στην παλιά οθωμανική γειτονιά. Δαιδαλώδη σοκάκια, δρόμοι σε ομόκεντρα τόξα,
παλιά οθωμανικά σπίτια, χαρακτηρίζουν την παλιά συνοικία Kemeralti, με
το τεράστιο πολύβουο παζάρι, ενώ στο Kestane Pazari, είναι η αγορά
τροφίμων.

Το Hisar Cami που σημαίνει «Κάστρο του Λιμανιού» κτίστηκε πιθανόν κατά
τα τέλη του 16ου αιώνα, και είναι το τέμενος του παζαριού. Στη γειτονιά των
μαγαζιών με τις αντίκες βρίσκεται το Kizlaragasi Hani, ένα από τα παλαιότερα
οικοδομήματα της πόλης. Το Καραβάν Σαράι αυτό κτίστηκε το 1741 κατ’ εντολή του
σουλτάνου Mahmut I’s Agha και είναι μοναδικό δείγμα οθωμανικής αρχιτεκτονικής.
Στο παλιό λιμάνι, με το παλιό «Πασαπόρτ», που σήμερα χρησιμοποιείται από την
αστυνομία, σχεδόν απέναντι είναι η Πλατεία Δημοκρατίας – Cumhuriyet Meydani –
με το άγαλμα του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, που τον παρουσιάζει έφιππο με την
στρατιωτική στολή του να δείχνει το Αιγαίο. Ανεβαίνοντας τον δρόμο για το
Kadifekale – το «Βελούδινο Κάστρο» που έκτισε ο στρατηγός Λυσίμαχος τον
4ο αιώνα π.X. στις πλαγιές του όρους Πάγος, ως «δώρο» του M. Αλεξάνδρου στους
κατοίκους της πόλης για την υποστήριξή τους κατά τη διάρκεια των Περσικών
Πολέμων – το τοπίο αλλάζει. Μόλις 186 μέτρα ψηλότερα, η θέα του κόλπου της
Σμύρνης γίνεται εξαίσια, όμως η ζωή για τους κατοίκους της συνοικίας
Variant πολύ δύσκολη: παιδιά φτωχοντυμένα, ξυπόλυτα και γυναίκες με
καλυμμένα πρόσωπα, στα στενά σοκάκια με τα άτακτα κατασκευασμένα σπίτια,
μοναδική πολυτέλεια μια κεραία τηλεόρασης. H επόμενη επίσκεψη είναι στην
Αρχαία Αγορά. Υποτυπωδώς φραγμένος ο χώρος της Αγοράς που κτίστηκε το
178 μ.X. από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Μάρκο Αυρήλιο στη θέση Namazgah του όρους
Πάγος, μετά τις ανασκαφές που ξεκίνησαν το 1932, περιλαμβάνει την Κεντρική
Πλατεία, περικυκλωμένη από στοές, καθώς και μια σειρά από 13 κολόνες
κορινθιακού ρυθμού. Την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στην περιοχή
αυτή που λέγεται Tilkilik εγκαταστάθηκαν Τούρκοι υπήκοοι, των οποίων τα παλιά
οθωμανικά σπίτια μοναδικής αρχιτεκτονικής κρίθηκαν διατηρητέα, και κάποια από
αυτά μετετράπησαν σε ξενοδοχεία προκειμένου να εξασφαλιστούν τα χρήματα για τη
συντήρησή τους. Άφησα για το τέλος το παλιό «Ασανσόρ» ύψους 40 μέτρων
που έκτισε το 1907 ο Εβραίος έμπορος Nesim Levi προκειμένου να συνδέσει τη
γειτονιά Karatas με την Halil Rifat Pasa, στη συνοικία Guzelyali, και
επισκεύασε το 1992 ο δήμος της πόλης. Εκεί μας οδηγεί το Dario Moreno σοκάκι
που ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του διάσημου Σμυρναίου τραγουδιστή. Το πανόραμα
από το «Ασανσόρ» είναι μαγευτικό, καθώς απλώνεται από ψηλά όλος ο κόλπος της
Σμύρνης, ειδικά το βράδυ με τα χιλιάδες φώτα των σπιτιών να τρεμοπαίζουν στα
νερά της θάλασσας. Στο βάθος απέναντι ακριβώς το Karsiyaka – το παλιό
Κορδελιό – όπου μπορείτε να επισκεφτείτε περνώντας με το καραβάκι από τις
αποβάθρες του Konak και του Alsancak.

Τι να προσέξετε

H Σμύρνη είναι πολύ ασφαλής πόλη και μπορείτε να περιπλανηθείτε άνετα. Όσο
ανεβαίνετε από την παραλία προς το λόφο της τουρκικής συνοικίας Βαριάντ, το
ευρωπαϊκό πρόσωπο της πόλης αλλάζει μέχρι να πάρει τη θέση του το αμιγώς
ανατολίτικο στοιχείο. Καλό είναι να αποφύγετε τις φτωχογειτονιές του Βαριάντ
τη νύχτα. Οι περισσότεροι Σμυρνιοί μιλούν ή καταλαβαίνουν ελληνικά – ιδιαίτερα
στο παζάρι – και όσοι συναλλάσσονται με τον τουρισμό λίγα αγγλικά, οπότε δεν
θα δυσκολευτείτε. Προσοχή στα ταξίμετρα των συμπαθών ταξιτζήδων. Αν διαθέτετε
καλό τουριστικό οδηγό και αυτοπεποίθηση, καλή ιδέα είναι να ναυλώσετε ένα ταξί
για μια ολόκληρη μέρα και με ελάχιστα χρήματα θα σας ξεναγήσει σε όλα τα
αξιοθέατα. Το παζάρι της Σμύρνης είναι σχεδόν καθημερινά γεμάτο Έλληνες που
έρχονται από κοντινά νησιά για τις συμφέρουσες αγορές τους. Αν ετοιμάζεστε να
παντρευτείτε ρίξτε μια ματιά στα νυφικά που υπάρχουν σε πάρα πολύ μεγάλη
ποικιλία, ποιότητες, και μοντέρνα σχέδια, σε απίστευτα χαμηλές τιμές!

Δεν πρέπει να χάσετε

Αρχαιολογικό Μουσείο

1. Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Σμύρνης εγκαινιάστηκε στις 11
Φεβρουαρίου του 1984 στο Bahribaba Park στο Konak σε ένα τριώροφο κτίριο που
καταλαμβάνει χώρο 5000 τ.μ. και περιλαμβάνει περίπου 15.000 ευρήματα από το
5000 π.X. έως τον 14ο αιώνα μ.X. Από αυτήν την τεράστια συλλογή, μόνο 1.000
περίπου είναι αυτά που εκτίθενται. Προσέξτε ιδιαίτερα το άγαλμα του Αθλητή από
χαλκό (50-30 π.X.) από την Κύμη, την εξαίσια συλλογή χρυσών κοσμημάτων και
νομισμάτων από διάφορες περιοχές, αλλά και τα γυάλινα αντικείμενα.

2. H εκκλησία του Αγίου Βουκόλου βρίσκεται κοντά στον σιδηροδρομικό
σταθμό του Μπασμάχανε και είναι η μοναδική ορθόδοξη εκκλησία της Σμύρνης που
επέζησε της μεγάλης φωτιάς του 1922. H θεμελίωσή της έγινε το 1866 πάνω σε
ερείπια αρχαίου ειδωλολατρικού ναού. Αφιερώθηκε στους αγίους Βουκόλο (πρώτος
επίσκοπος Σμύρνης) και Πολύκαρπο (προστάτης άγιος της πόλης). H είσοδος στον
αυλόγυρο είναι κλειδωμένη, και η εκκλησία στέκει αβοήθητη περιμένοντας την
ολοκληρωτική κατάρρευσή της. Για πολλούς όμως από εμάς ακόμα και έτσι αξίζει
ένα βλέμμα μέσα από τα κάγκελα της σιδεριάς της πόρτας.

Πώς θα πάτε

Οι τουρκικές αερογραμμές πετούν για Σμύρνη μέσω Κωνσταντινούπολης, όπως και
αρκετές ξένες αεροπορικές εταιρείες μέσω ενδιάμεσου σταθμού. Αξίζει εδώ να
αναφέρουμε ότι το ταξιδιωτικό γραφείο Tempo Holidays (τηλ.: 210-9211999) από
τις 24/6 έως και τις 7/9 έχει απευθείας πτήση Αθήνα-Σμύρνη (κάθε Πέμπτη) και
το πακέτο περιλαμβάνει 7 διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχείο 4* στο Τσεσμέ με
ημιδιατροφή έναντι 450 ευρώ κατ’ άτομο. Ένας επίσης εύκολος τρόπος είναι να
πάτε στη Χίο και αφού περάσετε με καραβάκι απέναντι στον Τσεσμέ, να πάρετε
συγκοινωνία ή ταξί για Σμύρνη (85 χλμ, περίπου μιάμιση ώρα). Αν ο χρόνος σας
είναι ελάχιστος σε αρκετά τουριστικά γραφεία της Χίου διοργανώνονται ομαδικές
ημερήσιες εκδρομές, οι οποίες είναι περισσότερο για αγορές και λιγότερο για
περιηγήσεις, αλλά όμως μπορούν να αναλάβουν την μεταφορά σας από τον Τσεσμέ
στη Σμύρνη και ακολούθως την επιστροφή σας την συμφωνημένη ημέρα. Ενδεικτικά
αναφέρουμε το γραφείο τουρισμού Μηνιώτης: 22710- 41073,41423

Πού να μείνετε

Αν αναζητάτε την πολυτέλεια στις διακοπές σας τότε ανάμεσα στα πολυτελή
ξενοδοχεία επιλέξτε το καταπληκτικό Hilton Izmir (+90 232-4976060, www.
hilton. com) που πρόκειται για το ψηλότερο κτίριο στο κέντρο της πόλης με 40
πατώματα και καταπληκτική πανοραμική θέα, και ζητήστε να μάθετε τις προσφορές
του. Δημοφιλές στους Έλληνες λόγω του ιδιοκτήτη που έχει ελληνική καταγωγή και
μιλά άπταιστα την ελληνική γλώσσα, με διαπραγματεύσιμες τιμές είναι το επίσης
κεντρικό Otel Izmir Palace (+90 232 4215583, www. izmirpalace.
com) με θέα στην προκυμαία- Αλσαντσάκ. Κοντά στο παζάρι βρίσκεται το Otel
Antik Han (+90 232 4892750) που στεγάζεται σε αναπαλαιωμένο αρχοντικό, για
όσους αναζητούν το άρωμα της παλιάς αρχοντικής Σμύρνης.

Φαγητό

H σμυρναίικη κουζίνα δεν χρειάζεται νομίζω συστάσεις. Όλες οι αγαπημένες
γεύσεις παρελαύνουν από τα παραδοσιακά εστιατόρια και αν βαρεθείτε έχετε να
επιλέξετε από μεγάλη γκάμα διεθνούς και εξωτικής κουζίνας! Ευκαιρίες για
πρόχειρο νόστιμο φαγητό έχετε από τους πλανόδιους πωλητές στο δρόμο με
σάντουιτς και ωραία σουσαμένια κουλούρια, τα φουρνάρικα με τις φοβερές
λιχουδιές και τα διάφορα γεμιστά μπουρεκάκια, τα γνωστά μας σουβλατζήδικα, και
τα ζαχαροπλαστεία που δύσκολα θα καταφέρετε να αντισταθείτε όχι μόνο στα
σιροπιαστά αλλά και στα καταπληκτικά παγωτά – εγώ πάντως ζήλεψα πολύ τα μύδια
γεμιστά με ρύζι ή σκέτα με λεμόνι που πουλούσαν σε κάθε γωνιά! Στο Αλσαντσάκ
στην προκυμαία τα εστιατόρια βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο και σίγουρα θα
βρείτε κάποιο να σας τραβήξει την προσοχή. Δημοφιλές στους επιχειρηματίες
είναι το Deniz του ξενοδοχείου Otel Izmir Palace. Καλό παραδοσιακό φαγητό θα
απολαύσετε στο εστιατόριο «1888» (232 4216690) στην οδό Ikinci Kordon.
Πρόκειται για ιστορικό κτίριο του 1888 (εξ ου και το όνομα), που είχε κτίσει ο
Σύρος Hadji Davut για προίκα της κόρης του και μετά από λίγο αγοράστηκε από
την εφοπλιστική οικογένεια Σπέκα όπου μετά την Καταστροφή περιήλθε σε
διάφορους ιδιοκτήτες.

Κείμενο-Φωτογραφίες: Μαρία Πασχάλη