Kαι καφές χωρίς καφεΐνη!

Ένας βραδινός εσπρέσο δεν θα κρατάει πια τους εραστές του καφέ ξύπνιους όλη
τη νύχτα. Βραζιλιάνοι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα φυτό του καφέ που είναι από
τη φύση του ντεκαφεϊνέ και παρ’ όλα αυτά διατηρεί στο ακέραιο την πλούσια
γεύση του.

Χωρίς καφεΐνη. Επίδειξη παραγωγών καφέ σε εκδήλωση που έγινε υπό την αιγίδα του ΟΗΕ στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας

H σπάνια αυτή ποικιλία ανήκει στο είδος του αραβικού καφέ και υπόσχεται τον
πιο γευστικό καφέ χαμηλής περιεκτικότητας σε καφεΐνη που σερβιρίστηκε ποτέ. Ο
καφές χωρίς καφεΐνη έχει αυξημένη ζήτηση τα τελευταία χρόνια – έχει κατακτήσει
μερίδιο 10% της παγκόσμιας αγοράς καφέ – λόγω των ανησυχιών για των
παρενεργειών από την κατανάλωσή του (αϋπνίες, ταχυκαρδίες). Όμως δεν έχει την
ίδια έντονη γεύση που έχει ο κανονικός, επειδή κατά την επεξεργασία για την
αφαίρεση της καφεΐνης αποβάλλονται επίσης σημαντικά συστατικά στοιχεία που
καθορίζουν το άρωμά του.

Έρευνες

Επιστήμονες σε όλον τον κόσμο αναζητούσαν τρόπους για να λύσουν αυτό το
πρόβλημα με παρεμβάσεις σε φυτά τα οποία ήταν ήδη χαμηλής περιεκτικότητας σε
καφεΐνη, αλλά χωρίς επιτυχία. Άγριες ποικιλίες φυτών καφέ με περιορισμένη
καφεΐνη είχαν ανακαλυφθεί στη Μαδαγασκάρη, αλλά ο καφές τους είχε τόσο κακή
γεύση που δύσκολα μπορούσε κανείς να τον πιει.

Πέρυσι, Ιάπωνες επιστήμονες είχαν καταφέρει να δημιουργήσουν μια γενετικώς
τροποποιημένη ποικιλία του φυτού Coffea canephora, του οποίου η καφεΐνη ήταν
μειωμένη κατά 50-70%. Ο καφές του φυτού θεωρείται κατώτερος του αραβικού, ο
οποίος κατέχει μερίδιο 70% στην παγκόσμια παραγωγή καφέ.

Αραβική ποικιλία

Όμως, η νέα ποικιλία, που ονομάστηκε Αλσίντες Καρβάλιο προς τιμήν ενός
Βραζιλιάνου γενετιστή, αναμένεται να ξεπεράσει τα προβλήματα που
αντιμετωπίζουν οι καφεπαραγωγοί. Πρόκειται για αραβική ποικιλία, δεν
χρειάζεται να τροποποιηθεί γενετικώς για να γίνει χαμηλής περιεκτικότητας σε
καφεΐνη και αναμένεται ότι θα διασταυρωθεί εύκολα με εμπορικές ποικιλίες για
την παραγωγή υβριδικών καλλιεργειών σε μεγάλη κλίμακα. H ποικιλία Αλσίντες
Καρβάλιο ανακαλύφθηκε στη διάρκεια ενός ερευνητικού προγράμματος υπό τον Πάολο
Μαζαφέρα, στο πλαίσιο εξέτασης 3.000 φυτών καφέ προκειμένου να διαπιστωθεί
ποια περιείχαν τις μικρότερες ποσότητες καφεΐνης. Διαπιστώθηκε ότι τρία φυτά
αιθιοπικής προέλευσης που ευδοκιμούσαν στη Βραζιλία ήταν σχεδόν απαλλαγμένα
από καφεΐνη: μόλις 0,76 χιλιοστόγραμμα ανά γραμμάριο ξηρού βάρους, έναντι 12
χιλιοστογράμμων καφεΐνης που περιέχει ο αραβικός καφές.

Ο δόκτωρ Μαζαφέρα λέει ότι αυτή η ανακάλυψη μπορεί να αποτελέσει ορόσημο για
την παραγωγή καφέ χωρίς καφεΐνη, επειδή είναι δυνατόν να μεταβιβαστούν σε
εμπορικές ποικιλίες τα γονίδια που δίνουν στα φυτά Αλσίντες Καρβάλιο τις
ντεκαφεΐνέ ιδιότητες. Θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν παραδοσιακές μέθοδοι
διασταύρωσης ώστε να ξεπεραστούν οι ανησυχίες των καταναλωτών για τα γενετικώς
τροποποιημένα προϊόντα. H διασταύρωση με αραβικές ποικιλίες, λέει, πιθανότατα
θα πετύχει πιο γρήγορα από τη διασταύρωση με φυτά διαφορετικών ποικιλιών καφέ.

H καφεΐνη είναι μια διεγερτική ουσία του κεντρικού νευρικού συστήματος, του
καρδιακού μυός και του αναπνευστικού συστήματος, αλλά έχει τις παρενέργειες
που περιγράψαμε παραπάνω.