Δρόμοι

H «ωμή» πίστη…

… ήταν πάντα η ουσία της θρησκείας, ώσπου κυριάρχησε η επιστήμη και έβαλε
πολλούς πιστούς στον πειρασμό να πάρουν στα χέρια τους τα εργαλεία της και να
σκαλίσουν με αυτά την πίστη τους. Τι συμβαίνει άραγε όταν η πίστη δένεται με
τα σκοινιά της επιστήμης;

Ευφάνταστη…

… εργασία σε αυτόν τον τομέα είναι το βιβλίο «H πιθανότητα του Θεού» του
Στίβεν Άνγουιν (Εκδ. Crown Forum). Ο συγγραφέας είναι σύμβουλος επιχειρήσεων
στο Οχάιο. Όμως, πριν από αυτό, οι εργασίες του στην κβαντική βαρύτητα τού
έδειξαν πως το Σύμπαν στηρίζεται στις πιθανότητες και κατέληξε σε έναν σχετικό
μαθηματικό τύπο. Αν και θεωρητικός φυσικός, ο Άνγουιν απορρίπτει όλες τις
επιστημονικές προσπάθειες που έχουν γίνει για την απόδειξη της ύπαρξης του
Θεού – προφανώς εκτός από τη δική του – και υποστηρίζει πως ο μοναδικός
πρόσφορος τρόπος είναι η θεωρία των πιθανοτήτων. Χρησιμοποιεί τη στατιστική
μέθοδο που επινόησε ο πρεσβυτεριανός ιερέας και μαθηματικός του 18ου αιώνα
Τόμας Μπέις. Ο Άνγουιν άρχισε με την υπόθεση πως υπάρχουν 50% πιθανότητες να
υπάρχει (ή να μην υπάρχει) Θεός. Ύστερα, πάνω σε μια αριθμητική κλίμακα από το
1 έως το 10, αξιολόγησε έξι παραμέτρους που αυτός θεωρεί απαραίτητες για την
εξακρίβωση της ύπαρξης του θείου: ύπαρξη του καλού, ύπαρξη του ηθικού κακού,
ύπαρξη του φυσικού κακού, θαύματα στη φύση, υπερφυσικά θαύματα και θρησκευτική
εμπειρία. Έβαλε όλα αυτά τα δεδομένα στον μαθηματικό τύπο του και κατέληξε στο
συμπέρασμα: «H πιθανότητα να υπάρχει Θεός είναι 67%».

Οι διαβαθμίσεις…

… της αλήθειας (π.χ., οι πιθανότητες να υπάρχει Θεός είναι φίφτι φίφτι) μάς
θυμίζουν τον κλάδο της επιστήμης της Λογικής που ονομάζεται «ασαφής λογική».
Σε αυτήν, κάθε αλήθεια παίρνει τιμές από το 0 έως το 10 (10 αληθές, 5
μισοαληθές μισοψευδές, 0 ψευδές). H ασαφής λογική και οι διαβαθμίσεις της
(ζεστό – χλιαρό – κρύο, φως – ημίφως – σκοτάδι) μπορεί να βρήκαν πολλές
εφαρμογές στη σύγχρονη τεχνολογία, ιδιαίτερα στα αιρ κοντίσιον, αλλά δεν
μπορούμε να ελπίζουμε πολλά στο ζήτημα της ύπαρξης του Θεού.

Ο συγγραφέας…

… Μάικλ Σέρμερ, που παρουσίασε το βιβλίο τού Άνγουιν στο περιοδικό
«Σαϊεντίφικ Αμέρικαν» έβαλε τις ίδιες παραμέτρους στον ίδιο τύπο αλλά με
διαφορετική αξιολόγηση και κατέληξε στο συμπέρασμα πως η πιθανότητα να υπάρχει
Θεός δεν ξεπερνάει το 2%. Το ζήτημα της ύπαρξης του Θεού είναι επιστημονικώς
άλυτο, λέει. Γι’ αυτό, όλες αυτές οι επιστημονικές θεολογίες είναι δεσμευτικές
μόνο για εκείνους που ήδη τις πιστεύουν. H θρησκευτική πίστη εξαρτάται από
έναν σωρό κοινωνικούς, ψυχολογικούς και συναισθηματικούς παράγοντες που δεν
έχουν καμία σχέση με τις πιθανότητες, τα δεδομένα και τη λογική. Αυτή είναι η
αναπόδραστη αδυναμία της πίστης. Και αναντίρρητα, αυτή είναι και η μεγάλη της δύναμη.