Kυβέρνηση σε… ευρωαμηχανία

Σοβαρό έλλειμμα ευρωπαϊκής παρουσίας της κυβέρνησης της N.Δ. ανέδειξε η
Σύνοδος Κορυφής των Βρυξελλών: στο θέμα του Συντάγματος, η μόνη καταγραφή
ελληνικής αντίδρασης – που μάλιστα έγινε πριν από τη σύνοδο – αφορά τη φράση
του Θουκυδίδη στο προοίμιο, όπως και το αίτημα για αναφορά στις χριστιανικές
ρίζες της Ευρώπης.

Κατά τη διάρκεια της συνόδου, η μόνη ελληνική θέση που ακούστηκε ήταν υπέρ του
συμβιβασμού για το Σύνταγμα, χωρίς την προβολή της οποιασδήποτε θέσης ή
αιτήματος ελληνικού ενδιαφέροντος. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της
κυβερνητικής… ευρωαμηχανίας αποτέλεσε όμως η σιωπηλή στάση του κ. Καραμανλή
στις κόντρες για το όνομα του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τόσο κατά τον
λεγόμενο «γύρο του τραπεζιού» όσο και κατά τη διμερή επαφή του με την
ιρλανδική προεδρία, ο Πρωθυπουργός περιορίσθηκε να δηλώσει απλώς ότι στηρίζει
την απόφαση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, που είχε επιλέξει κατά πλειοψηφία
τον Βρετανό Κρις Πάτεν. Με έκπληξη, έμπειρα στελέχη της Ένωσης διαπίστωσαν
πολύ γρήγορα ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν είχε σκοπό να ελιχθεί – κάτι πολύ
συνηθισμένο στην πρακτική των συνόδων κορυφής – ώστε να εξασφαλίσει τα
μεγαλύτερα δυνατά οφέλη για τη χώρα.

«Δεν έχει πείρα»

Διπλωματικοί κύκλοι έδιναν βεβαίως πολλά ελαφρυντικά, με κυριότερο το ότι
«πρόκειται για μια νέα κυβέρνηση», ο πρωθυπουργός της οποίας «δεν έχει
προηγούμενη πείρα ευρωπαϊκών συνόδων κορυφής, ή ακόμα και συμβουλίων
υπουργών». Ωστόσο, στις Βρυξέλλες πολλοί σημείωσαν την έμφαση που δόθηκε από
τους συνεργάτες του Πρωθυπουργού στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος –
μιας άτυπης και περιφερειακής διαδικασίας – και της αδυναμίας τους να
παρουσιάσουν ολοκληρωμένες θέσεις για τα όσα συνέβησαν στο Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο. Είναι χαρακτηριστικό ότι η κυβέρνηση της Ελλάδας επέλεξε να
στηρίξει τον κ. Πάτεν, έναν άνθρωπο από χώρα – μέλος εκτός ευρωχώρου, ερχόμενη
έτσι σε αντίθεση με τον άξονα Γαλλίας – Γερμανίας, με τον οποίο παραδοσιακά
έχει καλές σχέσεις. Μάλιστα, έμπειρα στελέχη της αξιωματικής αντιπολίτευσης
σημείωναν ότι η κυβέρνηση συμπαρατάχθηκε, στην πράξη, με το μπλοκ των
φιλοαμερικανών ευρωσκεπτικιστών, όταν τα τελευταία 30 χρόνια πάγια θέση της
είναι η ομοσπονδιακή Ευρώπη.

Χωρίς σύμβουλο

Ενδεικτικό της «ευρωπαϊκής αμηχανίας» της κυβέρνησης είναι και το γεγονός ότι
στο οργανόγραμμα του Μαξίμου δεν υπάρχει σύμβουλος του Πρωθυπουργού αρμόδιος
για τα κοινοτικά θέματα, ενώ, για παράδειγμα, οι δυο στενότεροι συνεργάτες του
κ. Σημίτη (ο κ. Θέμελης και μέχρι κάποιο χρονικό σημείο ο κ. Γιαννίτσης) ήταν
εξειδικευμένοι σε θέματα Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αντιστοίχως, στο υπουργείο Εξωτερικών, αρμόδιος για τα ευρωπαϊκά θέματα είναι
ο πρώην σύμβουλος του κ. Καραμανλή, όταν ο Πρωθυπουργός ήταν ακόμη στην
αντιπολίτευση, καθηγητής Γιάννης Βαληνάκης, ο οποίος επίσης δεν χαρακτηρίζεται
από ιδιαιτέρως κοινοτικό πνεύμα και ενδιαφέρεται περισσότερο για την ανάπτυξη
των διμερών σχέσεων της χώρας.

H θέση για την Κομισιόν

Όλα τα παραπάνω είχαν ως αποτέλεσμα και την πρόσφατη επιστολή των «τεσσάρων»,
την οποία συνυπέγραψε η Ελλάδα, ζητώντας τον περιορισμό των εξουσιών της
Κομισιόν επί των χωρών που έχουν υπερβολικό έλλειμμα. Και εδώ έχουμε να
κάνουμε με μια πρωτοφανή παρασπονδία της πάγιας ελληνικής θέσης, που θέλει την
Κομισιόν σύμμαχό της και με ενισχυμένες εξουσίες, σε αντίθεση με την κρυφή
επιθυμία των περισσοτέρων μεγάλων χωρών. Από την άλλη μεριά, είναι σαφές ότι η
κυβέρνηση δεν έχει αποκτήσει ακόμη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή πολιτική και έχει
την τάση να αντιμετωπίζει την Ένωση ως ένα ακόμη φόρουμ στο οποίο πρέπει να
παρίσταται και όχι να διαπραγματεύεται συνεχώς και για τα πάντα, από τη στιγμή
που εκεί λαμβάνεται το 80% των αποφάσεων που αφορούν τους πολίτες και τη χώρα.

Όπως μάλιστα επισημαίνουν έμπειροι διπλωμάτες, «το ερώτημα που θα απαντηθεί
κάποια στιγμή στο μέλλον είναι εάν έχουμε να κάνουμε με την “αμηχανία του
πρωτάρη” ή με μια συνειδητή πολιτική επιλογή υποβάθμισης των όσων λαμβάνουν
χώρα στον ευρωπαϊκό χώρο».