TΟΛHΣ XAPMAΣ «Έχει ξυπνήσει μέσα μου… έφηβος μουσικός»

Ο Τόλης Χάρμας, με τον Κάρολο Μιλάνο, στη συναυλία για τα «85 χρόνια Σκάλα Μιλάνου» στον Βόλο

Με το μπουζούκι παραμάσχαλα, ανέβηκε στη σκηνή και πήρε την πρώτη θέση πλάι
στον Κάρολο και τον Νίκο Μιλάνο. Δεν πρόλαβε να ρίξει δυο γλυκές πενιές και να
πει τα πρώτα λόγια του τραγουδιού («Έκανα σφάλματα πολλά μες στη ζωή») ο
87χρονος Τόλης Χάρμας γνώρισε την αποθέωση. Όρθιοι, περίπου δύο χιλιάδες
θεατές, στο Ανοιχτό Θέατρο Βόλου, στη συναυλία για τα 85 χρόνια της «Σκάλας
του Μιλάνου» στο Βόλο, χειροκροτούσαν και επευφημούσαν έναν ζωντανό θρύλο του
λαϊκού τραγουδιού. Κι αυτός από μικροφώνου, κατασυγκινημένος, είπε ένα μεγάλο
ευχαριστώ στον κόσμο του Βόλου που η σύνθεσή του περιελάμβανε όλες τις ηλικίες
και τις κοινωνικές τάξεις.

H μεγαλύτερη φόρτιση όμως δημιουργήθηκε όταν ο Τόλης Χάρμας είπε ότι ξανάβλεπε
το Βόλο και τους αδελφούς Μιλάνου ύστερα από 52 χρόνια! Ο Κάρολος Μιλάνος
ανέλαβε να πει την ιστορία: «Θυμάμαι το καλοκαίρι του 1952, εδώ στο θέατρο
“Θέτις” του Βόλου, όπου εμφανιζόταν ο Τόλης με τη σύζυγό του Λίτσα, ως “Ντούο
Χάρμα”. Πήγαινα άκουγα τα τραγούδια τους, τα “έγραφα” στο μυαλό μου, τα
τραγουδούσα στον πατέρα μου, τον Στέφανο και μετά τα περνούσαμε στο πρόγραμμά
μας στην ταβέρνα, τη “Σκάλα”».

Μετά την αφήγησή του ο Κάρολος Μιλάνος πήρε το μπουζούκι του και με τη
συνοδεία της κιθάρας από τον αδελφό του Νίκο έπαιξε ένα καταπληκτικό σόλο
διαρκείας 16′! Είπαν και μαζί με τον Χάρμα ένα τραγούδι και η συναυλία έκλεισε
με το γνωστό κομμάτι «Σκάλα του Μιλάνου» που τραγούδησαν χορωδιακά όλοι οι
καλλιτέχνες που πήραν μέρος στην εκδήλωση: Νίκος Παπάζογλου, Δημήτρης
Κοντογιάννης, Βολιώτικη Κομπανία, Γιώργος Ξηντάρης, Κώστας Καλαφάτης, τα
«Παιδιά της Τομπουρλίκας», Χρήστος Μητρέντζης. Όλοι τους, στο τέλος, έδειξαν
το θαυμασμό και το σεβασμό τους στον Τόλη Χάρμα, που έδειχνε ικανοποιημένος
για την αναγνώρισή του από τον κόσμο και κυρίως από τους νεώτερους συναδέλφους
του.

Δεν βλέπω το λόγο να κρύψω την ηλικία μου και να μην πω ότι είμαι… νέος 87
ετών, είπε χαριτολογώντας στα «NEA»: «Γράφω ακόμη και σήμερα λαϊκά τραγούδια,
τα παίζω με το μπουζούκι μου και τα τραγουδώ τα βράδια, στη λαϊκή ταβέρνα
“Κυρα-Ντίνα” του Κολωνού. Δεν δέχομαι την άποψη που συχνά επαναλαμβάνεται, ότι
δεν γράφονται σήμερα λαϊκά τραγούδια. Εγώ πιστεύω ότι υπάρχουν θέματα και
ερεθίσματα. Για να γράψει κανείς στην εποχή μας λαϊκό τραγούδι, χρειάζεται
πάνω από όλα, πάθος, ψυχή, γνώση και σοβαρότητα. Έχω γράψει “Το σφάλμα” και
“Αλήτης εγεννήθηκα”. Τα βράδια που τα τραγουδώ στην ταβέρνα, πολλοί με ρωτούν
αν τα τραγούδια αυτά τα έγραψα πριν από 30 ή 40 χρόνια. Εγώ χαμογελώ και τους
απαντώ ότι είναι σημερινά και τα ‘χω γράψει πριν από τρία χρόνια. Και τότε
εκφράζουν έκπληξη και θαυμασμό. Πάντως, θεωρώ καθήκον μου να γράφω τραγούδια
και σ’ αυτή την ηλικία. Έχει ξεκινήσει μέσα μου ο… έφηβος μουσικός. Δεν
πρόκειται να ησυχάσω ώς την τελευταία μου στιγμή. Αυτό που με κρατάει πάντα
ζωντανό και με τονώνει ηθικά και ψυχολογικά είναι το λαϊκό τραγούδι. Γιατί το
λαϊκό έχει νόημα».

«Πατέρας» 180 τραγουδιών

Με μουσικές αποσκευές 68 χρόνων και με βαρύ φορτίο από 180 τραγούδια ώς
δημιουργός και άλλα 200 ως ερμηνευτής («Ντούο Χάρμα» – με τη σύζυγό του Λίτσα)
ο Τόλης Χάρμας συνεχίζει τη μεγάλη πορεία του στο λαϊκό τραγούδι. Από τη φωνή
του γνώρισε το κοινό σε πρώτες αυθεντικές εκτελέσεις τις μεγαλύτερες
επιτυχίες: «Πάλι στις τρεις ήρθες εχθές να κοιμηθείς» (Μανώλη Χιώτη), «Κάποια
μάνα αναστενάζει» (Βασίλη Τσιτσάνη – Μπάμπη Μπακάλη), «Ένα τραγούδι από τ’
Αλγέρι» (Απόστολου Καλδάρα), «Ο ναύτης – ένα καράβι απ’ τον Περαία» (Γιώργου
Μητσάκη), «Μαρινέλλα» και «Παντελής» (δικές του συνθέσεις), «Μπλε και άσπρο»,
«Ψεύτικες πληροφορίες» (Σωτηρία Μπέλλου).