Δρόμοι

Ο Γάιος Μαικήνας…

… έζησε τον πρώτο αιώνα προ Χριστού. Υπήρξε έμπιστος σύμβουλος του καίσαρα
Οκταβιανού, που τον χρησιμοποίησε σε πολλές πολιτικές αποστολές. Αργότερα, ο
Μαικήνας αποσύρθηκε και αφιερώθηκε στον αγαπημένο του φιλολογικό κύκλο, που
περιελάμβανε τον Οράτιο και τον Βιργίλιο. Στους μεγάλους ποιητές του καιρού
του αποδείχτηκε πιστός φίλος και σταθερός συμπαραστάτης, συχνά αναλαμβάνοντας
την οικονομική τους συντήρηση. Το όνομά του έγινε συνώνυμο με τη γενναιόδωρη
προστασία των τεχνών.

Ένας πολυνόμος…

… που επηρεάζει κάθε όψη της ιταλικής καλλιτεχνικής και πολιτιστικής
κληρονομιάς άρχισε να ισχύει τον περασμένο μήνα. Καμία πολιτική παράταξη δεν
μπορεί να ρίξει το φταίξιμο στην άλλη γι’ αυτόν τον νόμο: είναι διακομματικό
προϊόν. Στα 1990, η κεντροαριστερή κυβέρνηση θέλησε να βάλει την ιδιωτική
πρωτοβουλία σε τομείς της ιταλικής ζωής όπου για 50 χρόνια κυριαρχούσε το
κράτος. Και το 2001, η κεντροδεξιά κυβέρνηση της χώρας θέλησε να εισπράξει
χρήμα με την πώληση δημόσιας περιουσίας, ακόμη και ιστορικών κτιρίων. Ο
Κώδικας, όπως καλείται ο νέος νόμος, συναντάει ζωηρές αντιδράσεις. Με επιστολή
τους στην «Εφημερίδα της Τέχνης», 37 διευθυντές μεγάλων μουσείων του κόσμου
καλούν τον Ιταλό υπουργό Πολιτισμού Τζουλιάνο Ουρμπάνι να πάρει πίσω τον νόμο,
που επιτρέπει στον ιδιωτικό τομέα να πάρει στα χέρια του ολόκληρη τη
διαχείριση και εκμετάλλευση των ιταλικών μουσείων με σκοπό το κέρδος. Όμως, σε
συνέντευξή του στην εφημερίδα «Ρεπούμπλικα», ο υπουργός λέει ότι μόνο έτσι τα
μουσεία θα μπορέσουν να τα φέρουν βόλτα και να καλύψουν τις οικονομικές ζημίες
τους – κάτι που δεν έχει καταφέρει μέχρι τώρα κανένα μουσείο, ούτε στην
Αμερική ούτε στη Βρετανία.

H πρόταση…

… να πουληθούν ιστορικά κρατικά κτίρια της Ιταλίας έχει προκαλέσει διαμάχες,
κυρίως επειδή το ιταλικό κράτος δεν γνωρίζει τι ακριβώς του ανήκει και οι
οργανώσεις προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς φοβούνται μήπως έτσι
πουληθούν αριστουργήματα σε ακατάλληλους ανθρώπους. Ο Κώδικας δίνει στους
κρατικούς εμπειρογνώμονες προθεσμία 120 ημερών εντός των οποίων θα πρέπει να
εκφράσουν τις αντιρρήσεις τους για μια πώληση. Μετά την παρέλευση αυτής της
προθεσμίας, «η σιωπή θα σημαίνει συναίνεση». Μέχρι τώρα δεν υπάρχουν σημαντικά
κτίρια που να προορίζονται για πώληση. Και μια που όλα τα ιστορικά κτίρια της
χώρας είναι καταγραμμένα, μάλλον ο ιδιώτης που θα επιχειρήσει να τα αγοράσει,
θα βρεθεί μπροστά σε έναν σωρό κρατικούς ελέγχους και περιορισμούς. Οι πρώτοι
που θεωρείται βέβαιο ότι θα σπεύσουν να επενδύσουν στους ιταλικούς
πολιτιστικούς θησαυρούς είναι οι τραπεζικοί οργανισμοί, όπως η Κάσα ντι
Ρισπάρμιο της Βενετίας, που από το 1992 έχει επενδύσει 53 εκατομμύρια ευρώ σε
εκπαιδευτικά, ερευνητικά και πολιτιστικά προγράμματα, προσδοκώντας τα ανάλογα
κέρδη.

Και στον πολιτισμό…

… η ιδιωτική πρωτοβουλία νικάει το ανήμπορο κράτος, αλλά δεν έχει πολλές
ελπίδες να δει το όνομά της να γίνεται κάποτε συνώνυμο με τη γενναιόδωρη και
αφιλοκερδή προστασία των τεχνών.