Απειλούνται με εξαφάνιση

Οι ψαράδες. Οι ιχθυοκαλ-λιέργειες τόνου έχουν γίνει μια τεράστια οικονομική επιχείρηση, ειδικά στο Νότιο Ημισφαίριο

Για τους Ιάπωνες, ο τόνος είναι ο βασιλιάς των ψαριών. Ο γαλάζιος τόνος
ιδιαίτερα, ένα από τα επτά είδη αυτού του ψαριού, μπορεί να φτάσει στα 1.000
κιλά και αναπτύσσει τόσο μεγάλες ταχύτητες που τον αποκαλούν «θαλάσσια Πόρσε».
Παρ’ όλ’ αυτά, οι Ιάπωνες καταβροχθίζουν το είδος αυτό σε τεράστιες ποσότητες,
με αποτέλεσμα να κινδυνεύει να εξαφανιστεί από τη Γη.

Από την παγκόσμια παραγωγή αυτού του ευγενούς ψαριού, που ανέρχεται σε
1.200.000 τόνους, οι Ιάπωνες καταναλώνουν παραπάνω από τη μισή. Γίνεται μια
προσπάθεια να διασωθεί το είδος, όπως έγινε και με τον σολομό με την
αναπαραγωγή του σε πάρκα ιχθυοκαλλιέργειας, αλλά η ποσότητα δεν φτάνει για να
αντισταθμίσει την ολοένα αυξανόμενη ζήτηση στην ιαπωνική αγορά. Υπάρχει ένα
ακόμα πρόβλημα: το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF) προειδοποιεί πως οι
ιχθυοκαλλιέργειες τόνου μπορεί να επιτείνουν – αντί να αμβλύνουν – το πρόβλημα
επιβίωσης του είδους. Ιχθυοκαλλιέργειες τόνου υπάρχουν σήμερα σε μεγάλους
αριθμούς στις νότιες ισπανικές ακτές, στην Αυστραλία και στο Μεξικό.

Εστιατόριο σούσι στο Τόκιο. Στην ιαπωνική αγορά υπάρχει αυξανόμενη ζήτηση για τόνο

Στην Αυστραλία. H πιο γνωστή από αυτές βρίσκεται στο Πορτ Λίνκολν, σε
μια απομακρυσμένη χερσόνησο, στη Νότια Αυστραλία. Στα τέλη της δεκαετίας του
1990, το Πορτ Λίνκολν ήταν ένα μικρό ψαροχώρι που πάλευε να επιβιώσει. Σήμερα,
φημολογείται πως έχει τον υψηλότερο αριθμό εκατομμυριούχων στο νότιο
ημισφαίριο. Οι 13.000 κάτοικοί του απασχολούνται κυρίως στις ιχθυοκαλλιέργειες
τόνου. Μια τεράστια οικονομική επιχείρηση, που αποδίδει πλέον των 150
εκατομμυρίων ευρώ τον χρόνο. Ειδικά η πολυπληθής κοινότητα των Κροατών
μεταναστών έχει θησαυρίσει.

Κάθε καλοκαίρι, οι ψαράδες του Πορτ Λίνκολν βγαίνουν σε απόσταση 100 μιλίων
για να συλλάβουν κοπάδια γαλάζιου τόνου με τεράστια κυκλικά δίχτυα. Κατόπιν τα
οδηγούν ώς τον κόλπο της Βοστώνης, όπου τα εκτρέφουν σε ειδικές εγκαταστάσεις
ώσπου να πάρουν το απαραίτητο βάρος για να μεταφερθούν κατόπιν αεροπορικώς στο
Τόκιο, κι από εκεί να πωληθούν στην τεράστια ψαραγορά Τσουκίτζι και σε άλλες
περιοχές της Ιαπωνίας. Το καθένα από αυτά τα ψάρια αποφέρει έως και 1.200
ευρώ. Αλλά ώσπου να πάρει το κατάλληλο βάρος, ο σαρκοβόρος τόνος καταναλώνει
μεγάλες ποσότητες μικρών ψαριών. Τρεις φορές την ημέρα, ψαράδικα προσεγγίζουν
τα κλουβιά με τους πεινασμένους τόνους και αδειάζουν την ψαριά τους. Το
παράδοξο είναι ότι όταν ο τόνος ζει ελεύθερος, τρέφεται συνήθως μια φορά την
εβδομάδα και αυτό έπειτα από σκληρό αγώνα και κυνήγι. Όμως η ακόρεστη όρεξη
των τόνων στο κλουβί δημιουργεί τεράστιο πρόβλημα στην αλιεία, μιας και πρέπει
να θυσιάζονται ολόκληρα κοπάδια ψαριών για την εκτροφή τους. Είναι
χαρακτηριστικό πως για να καταστούν «εμπορεύσιμοι» χίλια κιλά τόνοι,
χρειάζονται είκοσι χιλιάδες κιλά μικρά ψάρια.

Νεκροταφεία. Στον ορίζοντα, ωστόσο, διαφαίνεται ακόμα ένας σοβαρός
κίνδυνος: Οι Κροάτες που κυριαρχούν στη βιομηχανία τόνου στο Πορτ Λίνκολν
αναζητούν τρόπους για να εφαρμόσουν και σε άλλα μεγάλα ψάρια τις τεχνικές
ιχθυοκαλλιέργειας που έχουν αναπτύξει. Οι «βαρόνοι του τόνου» έχουν επίσης
εξαγάγει την τεχνογνωσία τους στην Κροατία, όπου οι συγγενείς τους
δημιούργησαν εγκαταστάσεις για την καλλιέργεια του γαλάζιου τόνου. Τα νερά,
λοιπόν, στις ακτές της Κροατίας, της Ισπανίας και της Σικελίας, που θεωρούνται
ιδανικά για την εκτροφή τόνων, μπορεί να εξελιχθούν τελικά στο νεκροταφείο του
είδους.

Ιδιαίτερα επιφυλακτικοί οι οικολόγοι

Την ανάπτυξη της ιχθυοκαλλιέργειας τόνου ενίσχυσε από τις αρχές της δεκαετίας
του 1990 και η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργώντας όμως τον κίνδυνο σε λίγο καιρό να
εξαφανιστεί ο τόνος από τη Μεσόγειο, προειδοποιεί ο Σάιμον Κριπς, διευθυντής
του προγράμματος για την αλιεία, του WWF. Απαντώντας ωστόσο η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή, υποστήριξε πως οι ιχθυοκαλλιέργειες τόνου διέπονται από αυστηρούς
κανόνες και ελέγχεται ο αριθμός των εξαγωγών.

Οι οικολόγοι όμως διεκδικούν βελτίωση της πολιτικής ελέγχου των
ιχθυοκαλλιεργειών όσο και της ελεύθερης αλιείας τόνου που δεν υπόκειται σε
περιορισμούς. Υπάρχουν και άλλες επιφυλάξεις, που έχουν σχέση με τον τόνο των
ιχθυοκαλλιεργειών. Την περασμένη εβδομάδα, αμερικανικές εφημερίδες έγραψαν ότι
μερικά εστιατόρια στις Ανατολικές Ακτές των ΗΠΑ θα υποχρεωθούν να
προειδοποιούν τις εγκύους γυναίκες και τα παιδιά κάτω των 12 ετών ότι δεν
πρέπει να τρώνε τόνο, επειδή έχουν παρατηρηθεί υψηλές συγκεντρώσεις υδραργύρου
σε αυτό το ψάρι.