820 εκατ. ευρώ ο λογαριασμός της λιτότητας για το 2005

Στα 820 εκατ. ευρώ περίπου προβλέπεται να φτάσει ο λογαριασμός της λιτότητας
του 2005, δηλαδή οι περικοπές στον προϋπολογισμό προκειμένου να προσαρμοσθεί η
Ελλάδα στις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για δημοσιονομική εξυγίανση.

Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 0,5% του ΑΕΠ του 2004 (163.913 εκατ. ευρώ,
σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομίας) και είναι αυτό που κατά πάσα πιθανότητα θα
απαιτήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξοικονομήσει η κυβέρνηση από τον
προϋπολογισμό του 2005, προκειμένου να επανέλθει στον δρόμο της «ενάρετης»
δημοσιονομικής διαχείρισης. Και αυτό γιατί, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή,
το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας προβλέπεται να φτάσει το 3,5% του ΑΕΠ το
2005. Επομένως, για να βρεθεί κάτω από το όριο του 3% που θέτει το Σύμφωνο
Σταθερότητας, απαιτείται δημοσιονομική προσαρμογή της τάξης του 0,5% του ΑΕΠ.

Άλλωστε, την ίδια υπόδειξη, για δημοσιονομική προσαρμογή ίση με το 0,5% του
ΑΕΠ της το 2005, έκανε την περασμένη εβδομάδα το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας
και στην Ολλανδία, της οποίας το έλλειμμα διαμορφώθηκε στο 3,2% του ΑΕΠ της το
2003, όπως και της Ελλάδας.

Στις δαπάνες το βάρος

Το μέγεθος αυτό της προσαρμογής περιορίζει δραματικά, αν δεν εκμηδενίζει, τις
δυνατότητες της κυβέρνησης να προχωρήσει στην εφαρμογή των προεκλογικών της
εξαγγελιών για κοινωνικά μέτρα, αλλά και σε φορολογικές ελαφρύνσεις. Αντίθετα,
θα κληθεί να εξοικονομήσει το ποσό αυτό, είτε περιορίζοντας τις δαπάνες είτε
αυξάνοντας τα φορολογικά έσοδα, ή με συνδυασμό και των δύο. Οι πρώτες
ενδείξεις οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το βάρος θα πέσει στις δαπάνες και όχι
τόσο στα φορολογικά έσοδα, καθώς και σε περικοπές του προγράμματος δημοσίων
επενδύσεων.

Ας σημειωθεί ότι το κοινωνικό πακέτο που υιοθέτησε πέρυσι η προηγούμενη
κυβέρνηση είχε κόστος για τον φετινό προϋπολογισμό ύψους 2.360 εκατ. ευρώ,
σύμφωνα με τους υπολογισμούς της. Ενδεικτικά, οι αυξήσεις των συντάξεων του
ΟΓΑ κατά 30 ευρώ μηνιαίως (ποσό ανάλογο με αυτό που υπόσχεται η Νέα Δημοκρατία
για τα επόμενα χρόνια) είχε κόστος για τον προϋπολογισμό του 2004 ύψους 350
εκατ. ευρώ. Οι αυξήσεις του ΕΚΑΣ κατά 30 ευρώ τον μήνα (επίσης, όπως
υποσχέθηκε και η Νέα Δημοκρατία) είχαν κόστος 160 εκατ. ευρώ για τον
προϋπολογισμό. Από την άλλη πλευρά, οι φετινές αυξήσεις στις αμοιβές των
δημοσίων υπαλλήλων και των υπαλλήλων των ειδικών μισθολογίων κόστισαν στον
προϋπολογισμό 695 εκατ. ευρώ, ενώ το κόστος των φορολογικών μέτρων ήταν 350
εκατ. ευρώ.

Σε όλες αυτές τις πηγές θα χρειασθεί να βάλει μαχαίρι η κυβέρνηση για να βρει
το ποσό που χρειάζεται ώστε να μειωθεί το έλλειμμα του 2005 κατά 0,5% του ΑΕΠ.
H κυβέρνηση, βεβαίως, έχει προβλέψει – στην εξαμηνιαία έκθεση του υπουργείου
Οικονομίας – ότι το έλλειμμα του 2004 θα συγκρατηθεί στο 2,9% του ΑΕΠ και δεν
θα φτάσει στο 3,5% που προβλέπει η Κομισιόν. Άρα δεν θα χρειασθεί τόσο μεγάλη
δημοσιονομική προσαρμογή. Όμως, στην πραγματικότητα, αυτό το ποσοστό είναι
περισσότερο ευχή παρά πρόβλεψη, έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί τα πράγματα.

Το Ολυμπιακό κόστος

Ήδη, οι υπουργοί της μιλούν για μια υπέρβαση του κόστους των Ολυμπιακών Αγώνων
κατά 1 δισ. ευρώ, από το 1,4 δισ. ευρώ που προβλέπει ο προϋπολογισμός στα 2,4
δισ. ευρώ. Και παρ’ ότι αυτή η υπέρβαση χαρακτηρίζεται υπερβολική από κύκλους
της προηγούμενης κυβέρνησης, που γνωρίζουν την εικόνα του Ολυμπιακού κόστους,
οπωσδήποτε θα υπάρξουν κάποιες υπερβάσεις. Άλλωστε, οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα
είναι πιθανότατα το όχημα στο οποίο θα φορτωθούν κάθε είδους υπερβάσεις
δαπανών, που θα σημειωθούν σε οποιονδήποτε τομέα, ώστε να υπάρχει μια καλή
δικαιολογία για περικοπές τον επόμενο χρόνο.

Ακόμη, όμως, και οι σχεδιασμοί της κυβέρνησης, όπως αυτοί αποτυπώνονται στην
εξαμηνιαία έκθεση του υπουργείου Οικονομίας που δόθηκε πρόσφατα στη
δημοσιότητα, προβλέπουν μια προσαρμογή της τάξης των 400 εκατ. ευρώ περίπου.
Συγκεκριμένα, ο στόχος που τίθεται στην έκθεση αυτή προβλέπει περιορισμό του
ελλείμματος από το 2,9% του ΑΕΠ το 2004 (σύμφωνα με την κυβερνητική πρόβλεψη)
στο 2,5% του ΑΕΠ το 2005.

«Στην πρέσα» μισθοί και καταναλωτικές δαπάνες

Όπως προκύπτει από την έκθεση, η προσαρμογή θα βασισθεί κατά κύριο λόγο στον
τομέα των δαπανών, οι οποίες προβλέπεται να περιορισθούν δραστικά. Έτσι, η
αύξηση της δαπάνης του κράτους για αμοιβές εργαζομένων προβλέπεται να
συγκρατηθεί στο 5%, όταν το 2004 εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 7,9%, το 2003
είχε αυξηθεί κατά 6,1% και το 2002 κατά 11,6%. Είναι προφανές ότι σχεδιάζονται
αυξήσεις χαμηλότερες από αυτές που είχαν δοθεί τα προηγούμενα χρόνια. Επίσης,
περικοπές προβλέπονται στις καταναλωτικές δαπάνες του κράτους, αλλά και στις
κοινωνικές μεταβιβάσεις. Συνολικά, οι τρέχουσες δαπάνες προβλέπεται να
αυξηθούν κατά 6,1% όταν το 2004 εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 8,2% και το
2003 αυξήθηκαν κατά 8%.

Συγκράτηση, ωστόσο, προβλέπει η εξαμηνιαία έκθεση στον ρυθμό αύξησης των
εσόδων το 2005, κάτι που αποτελεί δείγμα ότι η κυβέρνηση δεν θα θελήσει να
βασιστεί τόσο σε φορολογικές επιβαρύνσεις όσο σε περικοπές δαπανών προκειμένου
να μειώσει το έλλειμμα. Συγκεκριμένα, προβλέπεται αύξηση των εσόδων κατά 7,2%
έναντι εκτίμησης για αύξηση το 2004 κατά 8,6%. Πάντως, τα προηγούμενα χρόνια η
αύξηση των εσόδων ήταν πολύ χαμηλότερη και συγκεκριμένα το 2003 ήταν μόλις
4,7% και το 2002 ήταν 5,4%.

H άλλη πηγή από την οποία θα προκύψουν περικοπές, όπως φαίνεται από την
εξαμηνιαία έκθεση, είναι το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων. Ο ρυθμός αύξησης
των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου προβλέπεται να συγκρατηθεί στο 8,2% έναντι
αύξησης 13% το 2004 και 20,4% το 2003. Προφανώς, αυτό θα είναι το αποτέλεσμα
της ολοκλήρωσης των έργων των Ολυμπιακών Αγώνων.

Περικοπές δαπανών και στις ΔΕΚΟ

Τη συγκράτηση των δαπανών των δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών αναμένεται
να ζητήσει ο υπουργός Οικονομίας κ. Γιώργος Αλογοσκούφης από τις διοικήσεις
τους, τις οποίες έχει συγκαλέσει σε σύσκεψη την ερχόμενη Τετάρτη, 16 Ιουνίου.

Θα είναι η πρώτη συνάντηση του κ. Αλογοσκούφη με τις διοικήσεις αυτές και η
ατζέντα δεν είναι συγκεκριμένη, καθώς ο υπουργός Οικονομίας σκοπεύει να
αναφερθεί γενικότερα στις κατευθύνσεις πολιτικής που θέτει η νέα κυβέρνηση για
τις δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς. Οπωσδήποτε, όμως, αναμένεται να
επισημάνει την ανάγκη να κινηθούν οι δημόσιες επιχειρήσεις στο πλαίσιο του
προϋπολογισμού τους, αποφεύγοντας υπερβάσεις τις οποίες θα κληθεί να καλύψει ο
κρατικός προϋπολογισμός σε μιά δύσκολη χρονιά. Επίσης, αναμένεται να αναφερθεί
στην τιμολογιακή τους πολιτική, με στόχο τη συγκράτηση των αυξήσεων για να μην
επιβαρυνθεί ο πληθωρισμός.

H κεντρική ιδέα

H κεντρική ιδέα, όπως έχει αποτυπωθεί και στην πρόσφατη εγκύκλιο του υπουργού
Οικονομίας προς τα υπουργεία, εν όψει της κατάρτισης του προϋπολογισμού του
2005, είναι να εξασφαλίζουν οι εποπτευόμενοι φορείς την κάλυψη των εξόδων τους
από τα δικά τους έσοδα και ο προϋπολογισμός να καλύπτει μόνο πρόσθετες δαπάνες
που είναι απολύτως δικαιολογημένες και απαραίτητες.

Στην παρούσα φάση δεν προβλέπεται να τεθεί θέμα εισοδηματικής πολιτικής, αν
και η γενική κατεύθυνση θα είναι προφανώς η ίδια με αυτή της προηγούμενης
κυβέρνησης, δηλαδή η συγκράτηση των σχετικών δαπανών στα όρια του πληθωρισμού.