Ψήφος τιμωρίας για τον Mπλερ

Οι ευρωεκλογές της επόμενης Πέμπτης, 10 Ιουνίου, στη Μεγάλη Βρετανία
συμπυκνώνουν, με τον πληρέστερο ίσως τρόπο, τα κρίσιμα διακυβεύματα αλλά και
τις έντονες αντιφάσεις που προσδιορίζουν την ιδιαιτερότητα της ευρωπαϊκής
αυτής εκλογικής αναμέτρησης. H παγερή αδιαφορία των Βρετανών για το ευρωπαϊκό
γίγνεσθαι έχει αποτυπωθεί ήδη από την πρώτη άμεση εκλογή του Ευρωπαϊκού
Κοινοβουλίου το 1979, με τα εντυπωσιακά ποσοστά αποχής -το μέχρι σήμερα
μικρότερο είναι 63,6% (!) -τα οποία κορυφώθηκαν το 1999 ξεπερνώντας το 75%.
Για να αντιμετωπιστεί, ως έναν βαθμό, το φαινόμενο αυτό, οι ευρωεκλογές της
επόμενης Πέμπτης έχουν συνδυαστεί με την ταυτόχρονη διεξαγωγή τοπικών εκλογών,
με σημαντικότερη απ’ όλες την αναμέτρηση για τη δημαρχία του μητροπολιτικού
Λονδίνου.

H ΕΝΤΑΞΗ των ευρωεκλογών σε μια ευρύτερη εκλογική «Σούπερ – Πέμπτη» είναι
φυσικό να προσδίδει στην αναμέτρηση τον χαρακτήρα μιας κρίσιμης «δημοσκόπησης
εθνικών διαστάσεων», εν όψει των επόμενων βουλευτικών εκλογών, που
φημολογείται ότι θα πραγματοποιηθούν στις 5/5/05. Γεγονός που ενισχύει τα
κριτήρια ψήφου που αναφέρονται στην εσωτερική πολιτική -με σημαντικότερο απ’
όλα την καταδίκη της κυβέρνησης του Τόνι Μπλερ για την αγαστή συνεργασία της
με τις ΗΠΑ στον πόλεμο του Ιράκ. H εφαρμογή εξάλλου, ειδικά για τις
ευρωεκλογές, ενός αναλογικού εκλογικού συστήματος (αντί για το παραδοσιακό
μονοεδρικό πλειοψηφικό ενός γύρου που ισχύει στις βουλευτικές) ενισχύει τη
διασπορά των ψήφων, από την οποία ελπίζουν να επωφεληθούν οι Φιλελεύθεροι και
οι Πράσινοι, ως επιβράβευση της σταθερά αντιπολεμικής στάσης που τήρησαν στο
θέμα του Ιράκ.

Όμως, εκτός από τα ζητήματα εσωτερικής πολιτικής, οι ευρωεκλογές έχουν
αποκτήσει και μια σαφέστατα ευρωπαϊκή διάσταση, ίσως περισσότερο από
οποιαδήποτε άλλη χώρα, με κύριο αντικείμενο τη μελλοντική θέση της Μεγάλης
Βρετανίας σε μια E.E. η οποία φιλοδοξεί -με την προβλεπόμενη υιοθέτηση ενός
Συνταγματικού Χάρτη -να ενισχύσει την πολιτική της ενότητα. Το ζήτημα του
Ευρωπαϊκού Συντάγματος έχει έτσι αναγορευθεί σε κρίσιμο πολιτικό διακύβευμα,
ιδιαίτερα μετά τη δέσμευση της κυβέρνησης ότι η υιοθέτησή του θα αποτελέσει
αντικείμενο ειδικού δημοψηφίσματος.

EN ΟΨΕΙ της προοπτικής αυτής, μέσα από το ευρύτερο φάσμα του διάχυτου
βρετανικού ευρωσκεπτικισμού, έχει αρχίσει να αποκρυσταλλώνεται μια σαφής
αντι-ευρωπαϊκή στάση, με βασικό εκπρόσωπο το κόμμα της Ανεξαρτησίας (UKIP),
κύριο σύνθημα του οποίου είναι η πλήρης αποχώρηση από την E.E. «out or
nothing». Το UKIP ιδρύθηκε πριν από περίπου 10 χρόνια, από ακτιβιστές και
διδάσκοντες στο London School of Economics (LSE), και στην πρώτη του εκλογική
καταγραφή (τον Ιούνιο του 1999) συγκέντρωσε το 6,5% εκλέγοντας 3
ευρωβουλευτές. H σημερινή όμως παρουσία του στην προεκλογική εκστρατεία και οι
ευνοϊκές δημοσκοπήσεις (που το τοποθετούν μεταξύ 10% και 15%) το έχουν
αναδείξει στον ουσιαστικό πρωταγωνιστή των ευρωεκλογών. Μεταξύ των υποψηφίων
του, το μεγαλύτερο μερίδιο δημοσιότητας απολαμβάνει ένας πρώην παρουσιαστής
πρωινών τηλεοπτικών εκπομπών (και παλιότερα βουλευτής του Εργατικού Κόμματος),
ο Ρόμπερτ Κιλρόι-Σιλκ, ίνδαλμα της μέσης Βρετανίδας νοικοκυράς. H διαφαινόμενη
άνοδος του UKIP αναμένεται να μειώσει κυρίως την εκλογική δύναμη των
Συντηρητικών και επομένως να μειώσει, εξ αντανακλάσεως, την έκταση μιας
πιθανής ήττας των Εργατικών.

Μια ειδική, τέλος, διάσταση των ευρωεκλογών αφορά την καταγραφή των πολιτικών
δυνάμεων στη Βόρεια Ιρλανδία -στην οποία αντιστοιχούν 3 ευρωβουλευτές. Μετά
την κρίση που σημειώθηκε στο τέλος του 2002, προκαλώντας, για αρκετούς μήνες,
την αναστολή της ειρηνευτικής συμφωνίας, στις νέες εκλογές που
πραγματοποιήθηκαν, τον περασμένο Νοέμβριο στη Βόρεια Ιρλανδία, οι ψήφοι των
προτεσταντών μοιράστηκαν, σχεδόν εξίσου, μεταξύ του εξτρεμιστικού Δημοκρατικού
Ενωτικού Κόμματος (DUP – 25,7%) και του μετριοπαθούς Ενωτικού Κόμματος (UUP –
22,7%), ενώ η σημαντικότερη ανατροπή παρατηρήθηκε μεταξύ των καθολικών, όπου
το Σιν Φέιν (S.F. – 23,5%), που θεωρείται ως η πολιτική πτέρυγα του IRA,
υποσκέλισε, και μάλιστα με διαφορά, το παραδοσιακό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα
(SDLP – 17,0%). Αν το αποτέλεσμα αυτό επιβεβαιωθεί και στις ευρωεκλογές, τότε
για πρώτη φορά το Σιν Φέιν θα εκπροσωπηθεί και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το πιο πετυχημένο κεντροδεξιό μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης

Τα δύο παραδοσιακά κόμματα που προέκυψαν από τον Διχασμό του 1921 -το
συντηρητικό Φιάνα Φάιλ (F.F. – Στρατιώτες του Πεπρωμένου στην παραδοσιακή
κέλτικη γλώσσα) και το κεντρώας απόκλισης Φιν Γκάελ (F.G. – Γαελική
Οικογένεια) -εξακολουθούν ακόμη, έπειτα από οκτώ δεκαετίες, να δεσπόζουν στην
πολιτική ζωή. Όμως, η μεταξύ τους ισορροπία έχει πλέον σαφέστατα ανατραπεί τα
τελευταία χρόνια υπέρ του Φιάνα Φάιλ, το οποίο βρίσκεται συνεχώς στην
κυβέρνηση από τον Ιούνιο του 1997, σε συνεργασία με το μικρό Προοδευτικό
Δημοκρατικό Κόμμα (Ρ.D.).

H ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗ οικονομική πολιτική που εφάρμοσε αμέσως και με συνέπεια η
κυβέρνηση του F.F., με πρωθυπουργό τον Μπερτ Άχερν, μετέτρεψε την Ιρλανδία,
την «κέλτικη τίγρη» όπως χαρακτηρίζεται σήμερα, σε μία από τις πλουσιότερες
χώρες της E.E. Γι’ αυτό και πολύ συχνά το παράδειγμα της Ιρλανδίας προβάλλεται
ως υπόδειγμα για την οικονομική πολιτική που πρέπει να ακολουθήσουν τα
κεντροδεξιά (και όχι μόνο) ευρωπαϊκά κόμματα. Επιπλέον, η κυβέρνηση του Μπ.
Άχερν πέτυχε να αντιμετωπίσει το κορυφαίο εθνικό θέμα της χώρας, υπογράφοντας
με τη Μεγάλη Βρετανία την ειρηνευτική συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής
(10/4/1998) για το καθεστώς της Βόρειας Ιρλανδίας. Οι επιτυχίες αυτές οδήγησαν
σε μια πανηγυρική επανεκλογή του F.F. τον Μάιο του 2002 (με 41,5%), ενώ το
αντιπολιτευτικό F.G. γνώρισε τη χειρότερη εκλογική του ήττα από το 1948 (μόλις
22,5%). Στα δύο χρόνια που έχουν έκτοτε μεσολαβήσει, ο συσχετισμός αυτός δεν
φαίνεται να έχει ριζικά μεταβληθεί, ενώ και η συνολικότερη εικόνα του F.F.
έχει ενισχυθεί με τη σταδιακή απομάκρυνσή του από παλαιότερες ευρωσκεπτιστικές
θέσεις (πιθανολογείται μάλιστα η ένταξή του στο ΕΛΚ).

ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ TA ΔΥΟ παραδοσιακά κόμματα, σταθερή επιρροή (διαχρονικά περί
το 10%) διαθέτει επίσης το Εργατικό Κόμμα (Lab.), ενώ, ειδικά στις
ευρωεκλογές, σημαντική δύναμη παρουσιάζουν και οι Οικολόγοι (G.Ρ.), οι οποίοι
εξέλεξαν μάλιστα (τόσο το 1994 όσο και το 1999) δύο ευρωβουλευτές, λόγω της
ιδιορρυθμίας του εκλογικού συστήματος (ενιαία μεταβιβαστή ψήφος). Στις
ιδιορρυθμίες αυτές του εκλογικού συστήματος οφείλεται και η δυνατότητα εκλογής
ανεξάρτητων υποψηφίων (όπως ο πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Πατ Κοξ) και από
αυτές ελπίζει να επωφεληθεί επίσης το αριστερών τάσεων Σιν Φέιν (S.F.), ώστε
να εκπροσωπηθεί (και μέσω της Ιρλανδίας) στο Ευρωκοινοβούλιο.

Επιμέλεια: Ευτυχία Τεπέρογλου