Tο… ρεπορτάζ Aνάν για το Kυπριακό

Τα διπλωματικά κείμενα συνήθως κρύβουν περισσότερα από όσα φανερώνουν. Με
αυτήν την έννοια, η πολυσέλιδη έκθεση του Κόφι Ανάν για το Κυπριακό –
αποτελείται από 96 άρθρα – δεν είναι διπλωματικό κείμενο. H αφήγηση του γ.γ.
του ΟΗΕ δεν προσπαθεί να κρύψει την ενόχληση του κ. Ανάν για τη
διαπραγματευτική τακτική του κ. Παπαδόπουλου και είναι καταπέλτης για την
ελληνοκυπριακή ηγεσία, την οποία χωρίς περιστροφές κατηγορεί πως άλλα έλεγε
και άλλα έπραττε.

Ο κ. Ανάν φροντίζει επίσης με την έκθεσή του να καταστήσει σαφές πως ο
πρόεδρος της Κύπρου Τάσσος Παπαδόπουλος δεν ήθελε να διαπραγματευθεί για να
βελτιώσει το σχέδιο, αλλά είχε από την αρχή σκοπό να το απορρίψει και φρόντιζε
με διαρροές στον Τύπο να δημιουργήσει το κατάλληλο κλίμα για να το
καταψηφίσουν οι Κύπριοι στα δημοψηφίσματα.

H πιο περιεκτική φράση στην έκθεση του κ. Ανάν πάντως είναι η εξής: «H λύση
του πολιτικού προβλήματος απαιτεί προφανώς περισσότερα από ένα ολοκληρωμένο
και προσεκτικά ισορροπημένο σχέδιο. Προϋποθέτει την παρουσία θαρραλέων και
αποφασισμένων πολιτικών ηγεσιών ταυτόχρονα και στις δύο πλευρές του νησιού,
όσο και σε Ελλάδα και Τουρκία, που θα είναι έτοιμες να διαπραγματευθούν
αποφασιστικά και να πείσουν τον λαό τους πως ο συμβιβασμός είναι αναγκαίος»
(άρθρο 76).

Με όσα γράφει στην έκθεσή του, αρχίζοντας από τις 24 Φεβρουαρίου στο Νταβός
και κλείνοντας στις 24 Απριλίου με τα δημοψηφίσματα, ο κ. Ανάν επιχειρεί να
αποδείξει πως η ηγεσία της ελληνοκυπριακής πλευράς ούτε έτοιμη να
διαπραγματευθεί, ουσιαστικά, ήταν ούτε να πείσει τον λαό της πως ο συμβιβασμός
ήταν αναγκαίος.

Άλλα μου έλεγε ο κ. Παπαδόπουλος

O κ. Ανάν λέει χωρίς περιστροφές ότι ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας
Τάσσος Παπαδόπουλος άλλα του έλεγε και άλλα τελικά αποφάσισε. Επικαλείται το
διάγγελμα του κ. Παπαδόπουλου της 7ης Απριλίου, στο οποίο ο Κύπριος Πρόεδρος
κάλεσε τον κυπριακό λαό να απορρίψει το σχέδιο με ένα βροντερό «όχι». Μεταξύ
άλλων, στο διάγγελμά του, λέει ο κ. Ανάν, ο Κύπριος Πρόεδρος αμφισβήτησε τη
σοφία της «εγκατάλειψης του διεθνώς ανεγνωρισμένου μας κράτους ακριβώς τη
στιγμή που αυτό ενισχύεται πολιτικά με την ένταξη στην E.E.».

H συνομιλία στη Γενεύη

Με κατέπληξε αυτή η αναφορά, συνεχίζει ο κ. Ανάν, δεδομένου αυτού που μου είχε
πει ο κ. Παπαδόπουλος στις Βρυξέλλες τον Ιανουάριο. Και καταγράφει μέρος
εκείνης της συνομιλίας των δύο ανδρών στην αρχή της έκθεσης (άρθρο 8): «Όταν
τον συνάντησα στις Βρυξέλλες, στις 29 Ιανουαρίου, επανέλαβε με κατηγορηματικό
τρόπο ότι επιζητεί λύση πριν από την 1η Μαΐου 2004. Μου είπε πως αν η Κύπρος
μπει διαιρεμένη στην E.E. δεν ξέρει πόσα προβλήματα θα μπορούσαν να ανακύψουν.
Με διαβεβαίωσε επίσης πως δεν επιθυμεί πολλές αλλαγές στο σχέδιο και όλες θα
είναι μέσα στις παραμέτρους του».

H διαπραγματευτική τακτική

O κ. Ανάν αμφισβητεί το επιχείρημα του κ. Παπαδόπουλου πως στο τελικό κείμενο
ικανοποιήθηκαν οι τουρκικές ανησυχίες και αγνοήθηκαν οι ελληνοκυπριακές.
Επιρρίπτει μάλιστα στον ίδιο την ευθύνη: «Θα μπορούσε να περιληφθούν και άλλες
ελληνοκυπριακές ανησυχίες εάν η ελληνοκυπριακή πλευρά είχε μεγαλύτερη διάθεση
να εμπλακεί σε ένα πάρε-δώσε στο Μπίργκενστοκ και προηγουμένως, ιεραρχώντας
τις προτεραιότητές της». (άρθρο 66)

Λέει χαρακτηριστικά ο κ. Ανάν: «H ελληνική πλευρά απέφυγε να καταθέσει ένα
ολοκληρωμένο κείμενο με όλες τις αλλαγές που επιθυμούσε έως το Μπίργκενστοκ
και απέφυγε να καθορίσει τις προτεραιότητές της, παρά το γεγονός ότι ο ειδικός
σύμβουλός μου (ο Άλβαρο ντε Σότο) είχε ζητήσει και από τις δύο πλευρές να το
κάνουν από τις 15 Μαρτίου». (άρθρο 20)

Ο κ. Ανάν υποστηρίζει επίσης πως η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν έδειξε ενδιαφέρον
για βελτιώσεις στον χάρτη, «ούτε σε ανεπίσημο επίπεδο», παρά το γεγονός ότι –
όπως αναφέρει – η τουρκοκυπριακή πλευρά και η Τουρκία είχαν ανεπίσημα
συζητήσει κάποιες ιδέες για εδαφικές διευθετήσεις.

«H ελληνοκυπριακή πλευρά έθιξε το εδαφικό μόνο στις 30 Μαρτίου (σ.σ.:
τελευταία ημέρα πριν από την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων στο
Μπίργκενστοκ), όταν για πρώτη φορά εξεδήλωσε ενδιαφέρον για συγκεκριμένα
κομμάτια εδάφους, αυτό όμως που πρότεινε ως αντάλλαγμα είχε ήδη ενταχθεί στις
προτάσεις μου». (άρθρο 59)

Ο κ. Ανάν με αυτήν την παράγραφο επιβεβαιώνει τις πληροφορίες για τη
δυνατότητα να υπάρξει διαπραγμάτευση στο Μπίργκενστοκ για τα εδάφη της
χερσονήσου της Καρπασίας.

H βούληση για λύση

Με σαφή τρόπο ο κ. Ανάν εκφράζει αμφιβολίες αν η ελληνοκυπριακή πλευρά
επιθυμεί μια λύση στη βάση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, που
αποτελεί το όραμα του ΟΗΕ από τις συμφωνίες Μακαρίου – Ντενκτάς, το 1977: «Το
μέγεθος του “όχι”», λέει, «δημιουργεί ακόμα πιο θεμελιώδη ερωτήματα. Αυτή
είναι η πρώτη φορά που οι Ελληνοκύπριοι εκλήθησαν να ψηφίσουν για μία
δικοινοτική διζωνική ομοσπονδιακή λύση στο Κυπριακό. Μία τέτοια λύση σημαίνει
όχι μόνο δύο συστατικά κράτη, αλλά και πολιτική ισοτιμία και τη βούληση για τη
μοιρασιά της εξουσίας» (άρθρο 85). Και προσθέτει (άρθρο 86): «Αν οι
Ελληνοκύπριοι εξακολουθούν να επιθυμούν να μοιραστούν την εξουσία και τον
πλούτο με τους Τουρκοκυπρίους σε μια λύση ομοσπονδιακής δομής, βασισμένη στην
πολιτική ισοτιμία, αυτό πρέπει να αποδειχθεί όχι με λόγια, αλλά με πράξεις».

LINK:

* www.un.org/documents(reportS/2004/437)