Ο θαυμαστός κόσμος του υδρογόνου είναι εδώ

H (μακρινή) Ισλανδία και η Κρήτη έχουν δύο κοινά σημεία: είναι και οι δύο
νησιά με περίπου ίδιο πληθυσμό (το καλοκαίρι) και χρειάζονται την ίδια
ποσότητα ενέργειας για να ζήσουν.

Εταιρείες αυτοκινήτων παρουσιάζουν ήδη τα πρώτα τους μοντέλα που κινούνται με υδρογόνο, ενώ κάνουν ήδη την εμφάνισή τους σε πρατήρια βενζίνης οι πρώτες αντλίες υδρογόνου

Μόνο που στη χώρα των Σκωτσέζων μεταναστών η ενέργεια ήταν φθηνή (διότι
χρησιμοποιούν το ζεστό νερό από τα γεωθερμικά πεδία), ενώ στην Κρήτη
πανάκριβη. Και, στο άμεσο μέλλον, στην Ισλανδία η ενέργεια θα είναι ακόμη
φθηνότερη, ενώ στην Κρήτη (δεδομένων των μέσων τιμών πετρελαίου) η ενέργεια θα
είναι ακόμη ακριβότερη. Από το 1999 βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ισλανδία το πιο
ελπιδοφόρο στοίχημα του πλανήτη για τη «μετά το πετρέλαιο εποχή»: την εποχή
του υδρογόνου. Το πείραμα μπορεί να εφαρμοστεί και στην Κρήτη που δεν έχει
γεωθερμία, έχει όμως ήλιο και αέρα και, πάντως, ένα τέτοιο σχέδιο προωθείται
από ελληνικούς επιστημονικούς φορείς για τον επόμενο χρόνο σε κάποιο νησί του
Αιγαίου με τον τίτλο «Νησί Υδρογόνου». Με τους ίδιους στόχους, όπως σημειώνει
η πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Υδρογόνου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Χημείας,
Χριστιάνα Μητσοπούλου.

H Shell, η Daimler-Chrysler η Norsk-Hydro και έξι μικρότερες ισλανδικές
εταιρείες συμμετέχουν σ’ ένα πρόγραμμα που έχει στόχο τα επόμενα δεκαπέντε
χρόνια να μετατρέψει τη χώρα σε Μπαχρέιν του Βορρά. Τα αυτοκίνητα στους
δρόμους θα κινούνται με υδρογόνο και στις μεγάλες αποθήκες έξω από το
Ρέικιαβικ τα πλοία θα σχηματίζουν ουρές για να φορτώνουν και να εξάγουν το
υδρογόνο στον υπόλοιπο πλανήτη.

Στο Αμβούργο, τη Βαρκελώνη, τη Μαδρίτη, το Λονδίνο, το Πόρτο, τη Στοκχόλμη, τη
Στουτγάρδη και το Άμστερνταμ κινούνται εδώ και έναν χρόνο τα πρώτα λεωφορεία
με υδρογόνο, ενώ η Toyota, η Honda, η Ford, η General Motors και άλλες
εταιρείες έχουν ήδη εξελίξει κυψέλες καυσίμων, ώστε μοντέλα τους να μπορούν να
κινηθούν με το καύσιμο της νέας εποχής…

H ιστορία με το υδρογόνο… …σαν καύσιμο είναι τουλάχιστον 200 χρόνων,
αλλά μόλις τα τελευταία πέντε με δέκα χρόνια η τεχνολογία βοήθησε τη θεωρία να
προσεγγίσει την πράξη. H πρώτη γεννήτρια υδρογόνου κατασκευάστηκε το 1794 στο
Παρίσι, αλλά η μαγική χρονιά ήταν λίγα χρόνια μετά, το 1839, όταν ο Bequerel
ανακάλυπτε το φωτοβολταϊκό φαινόμενο και ο sir William Grove κατασκεύαζε την
πρώτη κυψέλη καυσίμου. Ίσως να το είχε υπόψη του ο μεγάλος παραμυθάς Ιούλιος
Βερν, που γράφοντας το 1874 τη «Μυστηριώδη Νήσο» έβαζε τον Χάρντιγκ – τον
μηχανικό της παρέας τον Βορείων που δραπέτευσαν από το στρατόπεδο των Νοτίων –
να αναφωνεί πως αν τελειώσει το κάρβουνο θα μπορούν να παράγουν ενέργεια
καίγοντας… νερό!

H λογική της αντικατάστασης του πετρελαίου και του φυσικού αερίου – που εκτός
του ότι είναι ακριβά βρίσκονται στη φύση σε πεπερασμένες ποσότητες (μας μένουν
ακόμη 1.000 δισεκατομμύρια τόνοι και με οικονομία και αξιοποίηση νέων
κοιτασμάτων η ποσότητα αυτή μπορεί να τετραπλασιαστεί και μας φτάνουν μέχρι το
2050) – είναι τόσο απλή, ώστε να μπορεί να χαρακτηριστεί μεγαλοφυής. Το
υδρογόνο βρίσκεται άφθονο στη φύση και είναι κατ’ εξοχήν… δημοκρατικό
καύσιμο, αφού έχουν την ίδια πρόσβαση σ’ αυτό τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Γκάνα. Και
δίνει τριπλάσια ενέργεια σε σχέση με το πετρέλαιο.

Υπάρχει όμως ένα μεγάλο πρόβλημα: δεν βρίσκεται σε ελεύθερη μορφή. Επομένως,
χρειάζεται ενέργεια για να παραχθεί. Και αυτό στοιχίζει. H διαδικασία είναι,
λοιπόν, το μεγάλο ζήτημα. Έχουμε τη βρύση πρέπει και να πιούμε νερό…

Ο τρόπος παρασκευής… σήμερα είναι σχεδόν παράλογος. Γίνεται με τη
χρήση φυσικού αερίου, από το οποίο με τη βοήθεια ατμού δεσμεύονται τα άτομα
του υδρογόνου.

Αλλά τι νόημα έχει να παράγεις καύσιμο, και μάλιστα δευτερογενώς,
χρησιμοποιώντας ένα ήδη υπάρχον καύσιμο; Και το κόστος είναι μεγαλύτερο, και
οι επιπτώσεις στο περιβάλλον οδηγούν προς το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Στη Χημεία, στο σχολείο, μάθαμε πως το νερό με τη βοήθεια του ηλεκτρικού
ρεύματος διασπάται σε οξυγόνο και υδρογόνο. Αν, λοιπόν, βρούμε τρόπο παραγωγής
φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας, τότε το πρόβλημά μας έχει λυθεί. Οι επιστήμονες
υποστηρίζουν πως αυτό (και βέβαια σε περιορισμένη κλίμακα για το πρώτο στάδιο)
μπορεί να γίνει με τη χρήση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Για παράδειγμα,
από έναν συνδυασμό φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων μπορούμε να παράγουμε
(καθαρή) ηλεκτρική ενέργεια και στη συνέχεια με νερό να προκύψουν ποσότητες
υδρογόνου που θα κινήσουν τα αυτοκίνητά μας και θα ηλεκτροδοτήσουν έναν μεγάλο
οικισμό ή μια μικρή πόλη.

Το κόστος σήμερα. Στην παραγωγή του υδρογόνου, υπάρχει ένα «μικρό»
πρόβλημα: το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας από ανακυκλώσιμες πηγές είναι
ακόμη μεγάλο, τουλάχιστον για επιχειρήσεις μεσαίας και μεγάλης κλίμακας. Αλλά
πέφτει συνεχώς, διότι τόσο τα φωτοβολταϊκά όσο και τα αιολικά πάρκα συνεχώς
γίνονται αποδοτικότερα.

Για παράδειγμα, το κόστος των φωτοβολταϊκών μειώθηκε κατά 95% από το ’70 μέχρι
σήμερα, ενώ η απόδοσή τους αυξήθηκε κατά 45%. Και το 1998 οι τιμές της
«φωτοβολταϊκής» ενέργειας έπεσαν για πρώτη φορά κάτω από 3 ευρώ /βατ.
Παραμένουν ακόμη τετραπλάσιες της συμβατικής, αλλά η τάση είναι που μετράει.
Και αυτή είναι πτωτική. Άλλωστε, υπάρχει ακόμη πιο φθηνή επιλογή.

Το κόστος της κιλοβατώρας από αιολική ενέργεια έπεσε από τα 0,3 ευρώ τη
δεκαετία του ’80 στα 0,05 ευρώ σήμερα, ενώ στον παράδεισο της αιολικής, στην
Καλιφόρνια, το κόστος βρίσκεται σήμερα στα 0,03 ευρώ. Πότε θα γίνει πλήρως
ανταγωνιστική; Στα 0,015 ευρώ… Αν δούμε τις τάσεις, γιατί να μην το
πιστέψουμε; Ιδίως σε χώρες όπως οι μεσογειακές, που διαθέτουν και ήλιο και
αέρα…

Info

* Μελέτη Στέλιου Ψωμά για λογαριασμό του Ελληνικού Κέντρου
Περιβάλλοντος και Αειφορίας στο www.helapco.gr

* Τζέρεμυ Ρίφκιν: «H οικονομία του Υδρογόνου», Αθήνα 2004, Λιβάνης