2001 – 2004: Tριετία-εφιάλτης για τον καταναλωτή

Ορόσημο για την έκρηξη των τιμών στην αγορά, κατά την τριετία 2001 – 2004,
αποτέλεσε η έλευση του ευρώ, στις αρχές του 2002, η οποία έδωσε την αφορμή για
να εκδηλωθεί ένα πρωτοφανές μπαράζ στρογγυλοποιήσεων τιμών και κερδοσκοπικών
αυξήσεων, που «ροκάνισαν» το εισόδημα του καταναλωτή και έφεραν το κόστος ζωής
του Έλληνα στα επίπεδα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, στις οποίες, όμως, τα
εισοδήματα είναι υψηλότερα.

Πρόκειται για αυξήσεις έως και 30% στις τιμές των προϊόντων που πωλούνται στα
ράφια των σούπερ – μάρκετ, αλλά κυρίως για ανατιμήσεις έως και 75% στον τομέα
των υπηρεσιών, που πήραν τη μορφή χιονοστιβάδας αμέσως μετά την εισαγωγή του
ευρώ και ξεπέρασαν κατά πολύ τις αυξήσεις που σημειώθηκαν σε άλλους τομείς,
όπως στα τρόφιμα. Και όλα αυτά, την ώρα που ο μισθός ενός μέσου μισθωτού
αυξήθηκε – στο ίδιο διάστημα – μόλις κατά 13,5%.

Σε κρίσιμους τομείς

Στις ανατιμήσεις της τελευταίας τριετίας πρωταγωνίστησαν υπηρεσίες κρίσιμες
για την καθημερινή ζωή των καταναλωτών, όπως η μαζική εστίαση, η στάθμευση του
αυτοκινήτου σε πάρκινγκ, τα πακέτα διακοπών, τα εισιτήρια των πλοίων, οι
επισκέψεις σε γιατρό και η εξασφάλιση αποκλειστικής νοσοκόμας για έναν ασθενή.
Ειδικότερα, το σοκ των τιμών που υπέστησαν οι Έλληνες καταναλωτές καταγράφεται
σε μια σειρά από περιπτώσεις, όπως:

* Στα σούπερ – μάρκετ, όπου οι τιμές ορισμένων προϊόντων αυξήθηκαν στο
διάστημα 2001 – 2004 έως και 30% (κυρίως στα ελαιόλαδα), ενώ η μέση αύξηση
ενός βασικού καλαθιού προϊόντων άγγιξε το 13%. Σε αυτό συνέβαλαν οι μεγάλες
ανατιμήσεις στο φρέσκο γάλα (έως και 16%), στο αλεύρι (18%) και στα ζυμαρικά
(15%).

* Το καφεδάκι έπαψε προ πολλού να αποτελεί αμελητέο έξοδο, αφού η τιμή του
αυξήθηκε σχεδόν κατά 50% τα τρία τελευταία χρόνια. Ειδικά ο καφές εσπρέσο
έγινε ακριβότερος από ό,τι σε κάθε άλλη πρωτεύουσα της Ευρώπης. Κοστίζει 3 έως
4,5 ευρώ στο κέντρο της Αθήνας, όταν στις Βρυξέλλες δεν ξεπερνά τα 2,10 ευρώ,
στο Παρίσι το 1,90, στη Ρώμη τα 2,40 και στη Βιέννη τα 3,30 ευρώ.

* Όποιος, πάλι, προτιμήσει ένα ποτό σε μπαρ, θα τη «γλιτώσει» με αύξηση…
μόνο 25% – 33%. Από την άλλη, το ποτήρι μπίρας ακρίβυνε κατά 71% σε σχέση με
το 2001 και στοιχίζει 4 – 6 ευρώ, από 2,5 – 3,5 ευρώ τότε. Όπως και ο καφές,
κοστίζει ακριβότερα από ό,τι σε πολλές ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις. H τιμή της
μπίρας στη Βιέννη είναι 4,1 ευρώ, στις Βρυξέλλες 3 – 5 ευρώ, στο Δουβλίνο 4 –
5,5 και στο Άμστερνταμ 2,5 – 4,5 ευρώ.

* Επίσης, οι διακοπές έγιναν πανάκριβες. Από στοιχεία της ΕΣΥΕ προκύπτει πως
τα «πακέτα» διακοπών ακρίβυναν περίπου κατά 20%. Λογικό, αφού τα ξενοδοχεία
μόνο ζητούν περίπου 22% υψηλότερες τιμές, ενώ τα εισιτήρια των πλοίων
ανατιμήθηκαν περίπου κατά 24%.

* Η επίσκεψη στον γιατρό ακρίβυνε περίπου κατά 40% και στον οδοντίατρο κατά
55%. H αμοιβή ενός παιδιάτρου ήταν τότε περίπου 35 ευρώ, ενώ σήμερα φτάνει τα
50. Στον οδοντίατρο, η επίσκεψη για έναν απλό καθαρισμό κοστίζει πλέον γύρω
στα 70 ευρώ, από 45 πριν από τρία χρόνια.

* Αλλά και η στάθμευση, για μία ώρα, σε πάρκινγκ στο κέντρο των Αθηνών, από τα
5,5 ευρώ έχει «εκτιναχθεί» στα 9 ευρώ σήμερα, ή και ακόμα υψηλότερα. Ακρίβυνε,
δηλαδή, κατά 64%. Μάλιστα, οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν από τότε που
εφαρμόστηκε η χρονοχρέωση. Ένας πελάτης υπόγειου πάρκινγκ στο κέντρο των
Αθηνών πλήρωνε – προ χρονοχρέωσης – για μία θέση στάθμευσης από τις τρεις το
μεσημέρι έως τις δέκα το βράδυ 7 ευρώ, και τώρα χρειάζεται 10,90 (δηλαδή
αύξηση πάνω από 55%). Μόλις τρία χρόνια πριν, το ενιαίο απογευματινό τιμολόγιο
ήταν 1.360 δραχμές (δηλαδή μόλις 4 ευρώ).

* Τα ασφάλιστρα αυτοκινήτων και δικύκλων έχουν γίνει επίσης δυσπρόσιτα, αφού
οι αυξήσεις τους έφτασαν, κατά μέσον όρο, το 18%. Τα τελευταία χρόνια,
μάλιστα, ορισμένοι από τους ισχυρούς παίκτες του κλάδου τροποποίησαν το
σύστημα μπόνους – μάλους, μέσω του οποίου «πέρασαν» και άλλες αυξήσεις, με
αποτέλεσμα στην τριετία να προκύπτουν σωρευτικά ακόμη μεγαλύτερες ανατιμήσεις.

Ακριβή η Αθήνα

H ακρίβεια στα εστιατόρια είναι… καθημερινότητα στην Ελλάδα, όπως προκύπτει
τόσο από διεθνείς έρευνες (Price WaterHouse Coopers, 2003) αλλά και από τους
ταξιδιωτικούς οδηγούς που εμπεριέχουν ενδεικτικές τιμές εστιατορίων. Σύμφωνα
με αυτούς, στη Μαδρίτη οι τιμές στα εστιατόρια ξεκινούν στα φθηνά από τα 8 έως
10 ευρώ το άτομο, στα μεσαίου κόστους κυμαίνονται μεταξύ 12 και 15 ευρώ και
στα ακριβά ξεκινούν από τα 20 ευρώ και ανεβαίνουν. H Αθήνα εμφανίζεται να έχει
ακριβότερες τιμές. Σύμφωνα με τους ίδιους καταλόγους, οι τιμές στα φθηνά
ρεστοράν των Αθηνών ξεκινούν από τα 15 έως 18 ευρώ το άτομο, ενώ στα μεσαία
κυμαίνονται μεταξύ 20 και 25 ευρώ.

Οι αυξήσεις των μισθών δεν… προλαβαίνουν τις ανατιμήσεις

H όποια αύξηση είχε στο εισόδημά του ένας μισθωτός, από την εισαγωγή του ευρώ
μέχρι σήμερα, έχει εξανεμιστεί. Αποτέλεσμα, χιλιάδες νοικοκυριά να
αναγκάζονται πλέον να «κόβουν» από τις βασικές τους ανάγκες, προκειμένου να τα
βγάλουν πέρα. Τον εφιάλτη της ακρίβειας ζουν χιλιάδες καταναλωτές, που
αμείβονται με τον μέσο μισθό του ιδιωτικού τομέα, ο οποίος την τελευταία
τριετία έχει αυξηθεί μόλις κατά 143 ευρώ. Από 1.053 ευρώ το 2001, ανέρχεται
σήμερα σε 1.196 ευρώ.

Χαρακτηριστικό της κατάστασης που βιώνουν χιλιάδες νοικοκυριά, είναι το
ακόλουθο παράδειγμα: Αρκούν τέσσερις επισκέψεις το μήνα σε σούπερ – μάρκετ και
τρία γεύματα εκτός σπιτιού, για να εξανεμιστεί η αύξηση του εισοδήματος ενός
μισθωτού. Συγκεκριμένα, αν μια τετραμελής οικογένεια γευματίσει τρεις φορές σε
ένα εστιατόριο, θα χρειαστεί να δαπανήσει τουλάχιστον 210 ευρώ, από 150 ευρώ
το 2001. Δηλαδή, 40% περισσότερα. Επίσης, αν επισκεφτεί τέσσερις φορές το
σούπερ – μάρκετ, αγοράζοντας μόνο τα προϊόντα που αναφέρονται στον πίνακα
(χωρίς, δηλαδή, να συμπεριλαμβάνονται ακριβά είδη όπως το κρέας), θα ξοδέψει
γύρω στα 280 ευρώ, από 240 ευρώ που θα ξόδευε στην εποχή της δραχμής. Δηλαδή,
16% περισσότερα. Το σύνολο μάς κάνει 100 ευρώ, που αντιστοιχούν στο 70% της
αύξησης που πήρε την τελευταία τριετία ένας μέσος μισθωτός.

Νέα άνοδος του πληθωρισμού τον Μάιο

Νέα άνοδο παρουσίασε ο πληθωρισμός τον Μάιο, λόγω της κούρσας των τιμών των
καυσίμων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης
και της Τραπέζης της Ελλάδος, ο πληθωρισμός τον Μάιο αναμένεται να ανέλθει στα
επίπεδα του 3-3,1%, από 2,9% τον Απρίλιο. Μάλιστα, προβλέπεται ότι τους
επόμενους μήνες θα συνεχιστεί η ανοδική πορεία του και δεν αποκλείεται να
προσεγγίσει τα επίπεδα του 4%.

Τα καύσιμα

H νέα αύξηση του τιμάριθμου τον Μάιο οφείλεται στην έκρηξη των διεθνών τιμών
του πετρελαίου, που έχουν πυροδοτήσει και τις εγχώριες λιανικές τιμές πώλησης
της βενζίνης. Ενδεικτικό είναι ότι καθ’ όλη τη διάρκεια του μήνα οι διεθνείς
τιμές πώλησης του πετρελαίου κυμαίνονταν σταθερά κοντά στα επίπεδα-ρεκόρ των
35 δολαρίων το βαρέλι.

0,3 της μονάδας

H επίπτωση που είχαν οι τιμές των καυσίμων στον τιμάριθμο εκτιμάται ότι ήταν
0,3 της μονάδας. Ωστόσο, η αύξηση του πληθωρισμού θα είναι μικρότερη, καθώς η
επίπτωση από τις τιμές των καυσίμων περιορίστηκε από τη θετική επίδραση των
τιμών των οπωροκηπευτικών, οι οποίες κυμάνθηκαν σε χαμηλότερα επίπεδα
συγκριτικά με τον αντίστοιχο μήνα πέρυσι.

Απειλή

Σοβαρή απειλή για τον πληθωρισμό είναι και οι ανατιμήσεις που αναμένεται να
εκδηλωθούν στην αγορά με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες, οι οποίες αποτελούν
αυτή την περίοδο τον μεγάλο πονοκέφαλο της κυβέρνησης.

H… περιπέτεια της ψαροταβέρνας

Στα εστιατόρια, ένα γεύμα για τέσσερα άτομα, που στην εποχή της δραχμής
κόστιζε 40 – 50 ευρώ, σήμερα είναι ακριβότερο κατά 40% – 50%. Στοιχίζει το
λιγότερο 60 – 70 ευρώ. Πανάκριβο έγινε και το γεύμα σε ψαροταβέρνα. Μια παρέα
τεσσάρων ατόμων θα πληρώσει κατά μέσο όρο 140 – 160 ευρώ, από 90 έως 100 ευρώ
πριν από τρία χρόνια. Δηλαδή, 55% – 60% ακριβότερα. Ενδεικτικό είναι, πως ένα
κιλό μπαρμπούνια τιμολογείται σήμερα, σε ψαροταβέρνα μεσαίου κόστους,
τουλάχιστον 60 – 70 ευρώ, από 40 – 50 ευρώ τον καιρό της δραχμής.