Yποκριτικός αιφνιδιασμός

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μη διάβασε στις εφημερίδες ή να μην είδε
στην τηλεόραση τη Λίντι Ίνγκλαντ. «Όσοι τη γνωρίζουν δεν πιστεύουν στα μάτια
τους καθώς τη βλέπουν να βασανίζει και να εξευτελίζει σεξουαλικά Ιρακινούς
στρατιώτες», έγραψαν οι περισσότερες εφημερίδες. Το θέμα μας, ωστόσο, δεν
είναι η Λίντι Ίνγκλαντ. Αν οι άνθρωποι, διαβάζοντας ή βλέποντας τα
τερατουργήματά της, είχαν πειστεί πως επρόκειτο για ένα μεμονωμένο φαινόμενο
μέσα στον κόσμο δεν θα ενδιαφέρονταν να πληροφορούνται με τόσο μένος οτιδήποτε
την αφορά. Θα ξεμπέρδευαν, όπως με όλα τα πράγματα που δεν μας νοιάζουν γιατί
δεν πρόκειται να επαναληφθούν.

Επειδή όμως όλοι μας «φοβούμαστε» ότι η διπλανή μας πόρτα μπορεί να κρύβει
μιαν αντίστοιχη περίπτωση, προετοιμαζόμαστε, συνειδητότατα, για την ώρα που η
πόρτα αυτή θα ανοίξει. Γι’ αυτό είναι υποκριτικός ο αιφνιδιασμός που
εκδηλώνουμε ενώ πληροφορούμαστε σχετικά περιστατικά. «Με συντρίβει», «Με
ξεπερνά», «Δεν μπορώ να το δεχθώ», θ’ ακούσει κανείς τους περισσότερους να
λένε. Και εννοούν πως και άλλα τόσα να πληροφορηθώ, από τη στιγμή που
προσωπικά δεν ξεβολεύομαι, διατηρώ το επιχείρημα του αιφνιδιασμού, για να τα
έχω καλά με τους άλλους και με τον εαυτό μου.

Γνωρίζουμε όλοι μας πολύ καλά την ώρα που συμβαίνει το καθετί, αλλά και τον
τρόπο με τον οποίο συμβαίνει – δεν υπάρχουν, σε παγκόσμια κλίμακα, ούτε
ανυποψίαστοι ούτε αθώοι. Την ίδια ώρα που δουλεύουμε, μιλάμε, διασκεδάζουμε,
γνωρίζουμε πολύ καλά πως σε κάποιο σημείο του κόσμου διαπράττονται ακόμη
χειρότερα βασανιστήρια από ‘κείνα για τα οποία ευθύνεται η Λίντι Ίνγκλαντ. Κι
αν είμαστε υπόλογοι κι αν, επιπλέον, τα βασανιστήρια διαιωνίζονται είναι γιατί
θα ενδιαφερθούμε γι’ αυτά μόλις γίνουν γνωστά. Σ’ αυτό το γενικευμένο,
άλλωστε, φαινόμενο, του να ενδιαφέρονται οι άνθρωποι για κάτι αφού το
«πληροφορηθούν», αποβλέπει, ασύνειδα, η κάθε Λίντι Ίνγκλαντ, μήπως δηλαδή δεν
αποτελέσει την εξαίρεση του να τη μάθουν.

Αποδείχνεται πως από τη στιγμή που η οργάνωση της προσωπικής μας ζωής φαίνεται
να θίγεται με μια διαρκώς ακραία συνείδηση των βασανιστηρίων που υφίστανται οι
άλλοι, ελπίζουμε να γλιτώσουμε, για όσο μας παίρνει, τις συνέπειες με το να
υποδυόμαστε τους ανήξερους. Δεν γίνεται να ισχύει κάτι ανάλογο για τον απείρως
λιγότερο βασανιζόμενο (έστω και μόνο ψυχικά) άνθρωπο του ίδιου μας του σπιτιού
και, αιφνιδίως, να μεταβάλλεται σε αγγελική η υπόστασή μας για τον άγνωστο και
απομακρυσμένο συνάνθρωπό μας, με όση «άγνοια» κι αν πιστωθούμε. Το πρόβλημα
μοιάζει να είναι, από τη στιγμή που αναγνωρίζουμε το περιβάλλον μας τόσο
αναίσθητο όσο τον εαυτό μας, για να αδιαφορούμε με τα δραματικώς συντελούμενα
στον κόσμο, γιατί χρειάζεται να έχουμε ως μόνιμη επωδό στα χείλη μας τα «Δεν
μπορώ να το δεχθώ» ή «Με συντρίβει».

A! παμπόνηρη διάνοια του ανθρώπου που, με το να εκτονώνεσαι με τα κούφια και
ψεύτικα λόγια, αντί να οργανώνεσαι εσωτερικά μέσα στην πνιγμονή και το
αδιέξοδο της σιωπής, προετοιμάζεις τα τέρατα ώστε να διατηρείς το άλλοθι της
αιφνιδιασμένης «ανθρωπιάς» σου.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Λέξη».