TPITH AΠOΨH Διλήμματα των ευρωεκλογών

Οι ευρωεκλογές πλησιάζουν, αλλά κάποιοι φροντίζουν επιμελώς (και ύποπτα) να μη
συζητάμε για τα δομικά προβλήματα που συσχετίζονται με την Ευρώπη. Δυστυχώς,
σήμερα τα media και οι δημοσιογράφοι βομβαρδίζουν τη δημόσια σφαίρα με τα
βαρετά ζητήματα που αγγίζουν παθιασμένα μόνο την κάστα των επαγγελματιών της
πολιτικής, οι οποίοι δεν κατανοούν αυτό που λέει ο E. Μορέν.
Ότι, δηλαδή, η δεύτερη αρχή της θερμοδυναμικής καταλαμβάνει – δυστυχώς – και
αυτούς. Επομένως, στην πολιτική δεν μπορούν να υπάρχουν αιωνόβιοι
κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι (ή μαθουσάλες ευρωβουλευτές).

Πάντως, οι απίθανες (και αρρωστημένες) αντιδράσεις που προκλήθηκαν από την
ολοκληρωτική ανανέωση της ευρωλίστας του ΠΑΣΟΚ αποκαλύπτουν αναμφίβολα και
κάποιες άλλες συναφείς παραμέτρους.

Κατ’ αρχήν, μερικοί ξεχνούν πολύ γρήγορα τη γνωστή αρχή της μαρξιστικής
κουλτούρας για την «ιστορικότητα» των διαφόρων πολιτικών φαινομένων. Τι εννοώ;
Οι πολλαπλές ιδεολογικές τάσεις ενός πολυσυλλεκτικού κόμματος δεν εκφράζονται
ποτέ με πλήρη ισορροπία (ή μαθηματική αρμονία). Έτσι, ο A. Παπανδρέου ανέδειξε
παλιότερα μια συγκεκριμένη στελεχική γενιά, που επωμίσθηκε μονοσήμαντα (και
αυταρχικά) την «ηγεμονία» του αντίστοιχου συνολικού χώρου. Το ίδιο έγινε
αργότερα και με τον K. Σημίτη. Επομένως, «το όλο ΠΑΣΟΚ» για το οποίο ομιλούν
μερικοί σήμερα, λαμβάνει εντελώς διαφορετικές εκφάνσεις στις διάφορες
ιστορικές συγκυρίες.

Υπό αυτήν την έννοια δεν κατανοώ καθόλου την οργίλη αντίδραση κάποιων επώνυμων
στελεχών για την ευρωλίστα, που απέκτησαν πολιτική και «μιντιακή»
αναγνωρισιμότητα μέσα στη μακρά πορεία του περίφημου μεταπολιτευτικού χρόνου.
Μήπως πιστεύουν οι τελευταίοι ότι είναι αναντικατάστατοι, επειδή ζουν
απομονωμένοι μέσα στα φρούρια της κομματικής (ή κρατικής) ιεραρχίας, όπως λέει
χαρακτηριστικά ο Γερμανός φιλόσοφος Η. Μ. Enzensberger;

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο είναι εντελώς απαράδεκτη και η αντίστοιχη λογική για
τη «γυναίκα της διπλανής πόρτας», που υιοθετήθηκε είτε άμεσα είτε έμμεσα από
τους παραπάνω κύκλους (και αφορούσε την πρώτη υποψήφια του ευρωψηφοδελτίου του
ΠΑΣΟΚ). Γιατί;

Γιατί η προκείμενη έννοια της femme d’ a cote δεν έχει προφανώς εδώ τη
νοηματική απόχρωση που της είχε προσδώσει ο μεγάλος σκηνοθέτης F.
Truffaut στο αντίστοιχο έργο του. Αντίθετα μια τέτοια περιφρονητική
περιγραφή υποδηλώνει σε αυτό το επίπεδο τη βιωμένη συνείδηση μιας κομματικής
ελίτ, που δεν ανέχεται ότι σε κάποιες φάσεις μπορούν να μπαίνουν στην
εμπροσθοφυλακή ενός ανανεωτικού εγχειρήματος και τα απλά μέλη της κοινωνίας
των πολιτών.

Βεβαίως, είναι αναγκαίο ο Γ. Παπανδρέου να προχωρήσει ταχύτατα και μεθοδευμένα
στον σχεδιασμό του «ανοικτού κόμματος», που θα διακρίνεται από την ύπαρξη
χαλαρών κεντρικών μηχανισμών και θα επιτρέπει τη συμμετοχή των απλών ψηφοφόρων
στις κομματικές διεργασίες (U. Beck, H επινόηση του πολιτικού).
Όλοι πρέπει να κατανοήσουμε ότι η εποχή τών «σοβιετικού τύπου» κομμάτων έχει
παρέλθει ανεπιστρεπτί.

Επομένως, ο σημερινός πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν θα ήταν ορθό να αξιολογηθεί
συνολικά από το οποιοδήποτε αποτέλεσμα των ευρωεκλογών (όπως διαδίδουν μερικοί
τώρα τελευταία). Ο Γ. Παπανδρέου είναι απαραίτητο να αξιολογηθεί έπειτα από
καιρό. Όταν, δηλαδή, θα έχουμε κάποια απτά δείγματα για το εάν πέτυχε την
ιδεολογική προσαρμογή του κομματικού του οργανισμού στις σύγχρονες ιστορικές
συνθήκες.

Όμως αυτές οι συζητήσεις πρέπει επιτέλους να τελειώνουν, γιατί έτσι δεν θα
ανιχνεύσουμε ποτέ τα μεγάλα προβλήματα της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ποια είναι
αυτά; Θα είναι η ήπειρός μας στο μέλλον η Ευρώπη των οικονομικών (και
πολιτικών) ελίτ; Ή θα είναι η Ευρώπη των πολιτών; Θα αλλάξει στοιχειωδώς η
αρχιτεκτονική των κορυφαίων ευρωπαϊκών θεσμών, ώστε να μειωθεί το τεράστιο
δημοκρατικό έλλειμμα των τελευταίων; Θα υπάρχει διακριτή αυτονομία απέναντι
στα συμφέροντα των ΗΠΑ;

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Κάποιοι πρέπει να κατανοήσουν ότι οι
εκλογές της 13ης Ιουνίου δεν συσχετίζονται με τις προσωπικές τους στρατηγικές.
Σε αυτές τις εκλογές είναι αναγκαίο να επιλέξουμε τους υποψηφίους εκείνους που
λένε όχι στους γραφειοκράτες των Βρυξελλών, οι οποίοι δεν κατανοούν «πως το
γλυκό εμπόριο δεν υπήρξε ποτέ αρκετό για να ειρηνεύσει τις κοινωνικές σχέσεις»
(Z. Π. Φιτουσί).

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.