Bγείτε από την… πρίζα και κερδίστε

Καταναλώσαμε ηλεκτρισμό (λιγνίτη και πετρέλαιο δηλαδή) που αντιστοιχεί σε
48,8 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες, το 2001. Περίπου 4 δισ. κιλοβατώρες από αυτές
θα τις είχαμε γλιτώσει με δύο απλές κινήσεις: αν κάναμε ανακύκλωση και αν…
κλείναμε την τηλεόραση από τον διακόπτη και όχι από το τηλεκοντρόλ. Μπορούμε
να εξοικονομήσουμε πολύ περισσότερη ενέργεια με «10 εύκολα βήματα», τα οποία
παρουσιάζουν σήμερα «TA NEA», σε συνεργασία με την περιβαλλοντική οργάνωση
Greenpeace και με βάση τα στοιχεία που δίνει η Διεθνής Επιτροπή Ενέργειας.

Πρόκειται για μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας που μπορεί εύκολα να εφαρμόσει
ο οποιοσδήποτε στην καθημερινή του ζωή. Σύμφωνα μάλιστα με το Κέντρο
Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αν ορισμένα από αυτά τα εφάρμοζε ο πιο σπάταλος
ενεργειακά τομέας στην Ελλάδα – το Δημόσιο! -, η χώρα θα εξοικονομούσε περίπου
140.000 τόνους ισοδύναμου πετρελαίου τον χρόνο (περίπου το 22% της κατανάλωσης
ενέργειας που αντιστοιχεί στις δημόσιες υπηρεσίες).

1. Αφήστε τον ήλιο να ζεστάνει το νερό

Καθώς το 90% της ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα βασίζεται στον λιγνίτη και το
πετρέλαιο, κάθε κιλοβατώρα που παράγεται από τον ήλιο είναι κέρδος. H
τοποθέτηση ενός ηλιακού θερμοσίφωνα εκτιμάται πως προσφέρει εξοικονόμηση
ενέργειας ακόμη και κατά 40%. Αν ο ηλιακός θερμοσίφωνας συνδεθεί με τα
πλυντήρια πιάτων και ρούχων, επιτυγχάνεται ακόμα μεγαλύτερο ενεργειακό όφελος.

2. Κλείστε τους διακόπτες

Το 1,5% του συνόλου ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται στην Ελλάδα το
«καίνε» συσκευές που βρίσκονται σε κατάσταση αναμονής (stand by), σύμφωνα με
στοιχεία της Διεθνούς Επιτροπής Ενέργειας. Μόνο στα ελληνικά νοικοκυριά
χάνονται με τον τρόπο αυτό περίπου 600 εκατ. κιλοβατώρες κάθε χρόνο. H χαμένη
αυτή ενέργεια ανακτάται αν απλώς κλείνουμε τις συσκευές από τον κεντρικό
διακόπτη ή τις βγάζουμε από την πρίζα όταν δεν τις χρησιμοποιούμε. Σύμφωνα με
την Greenpeace, αν σε όλα τα νοικοκυριά της Ελλάδας η τηλεόραση έκλεινε από
τον κεντρικό διακόπτη και όχι από το τηλεκοντρόλ θα είχαμε εξοικονόμηση
ενέργειας μέχρι και 200 εκατ. κιλοβατώρες τον χρόνο.

3. Οδηγείτε… έξυπνα

Με ορισμένες απλές κινήσεις, όπως η προθέρμανση της μηχανής ή η σταθερή
ταχύτητα, επιτυγχάνεται εξοικονόμηση ενέργειας στο αυτοκίνητο ακόμη και έως
70%. H «ενεργειακά έξυπνη» οδήγηση είναι κίνηση μάλλον επιβεβλημένη, καθώς ο
αριθμός των οχημάτων στην Ελλάδα αυξάνεται διαρκώς (από 1,54 εκατ. το 1988
έφθασε τα 3,66 εκατ. το 2003) και τα λιγότερο ρυπογόνα και χαμηλής κατανάλωσης
οχήματα δεν έχουν ακόμη βρει τη θέση τους στην ελληνική αγορά. Ηλεκτρικά
οχήματα έχουν κάνει την εμφάνισή τους στην Ελλάδα μόνο σε πιλοτικά προγράμματα
(Μαρούσι, Μύκονος).

4. Επενδύστε σε ένα φωτοβολταϊκό σύστημα

Τα φωτοβολταϊκά συστήματα μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια σε ηλεκτρισμό και
μπορούν ακόμη και να καλύψουν το σύνολο των ενεργειακών αναγκών ενός σπιτιού.
H αρχική εγκατάσταση κοστίζει βέβαια ακριβά (υπολογίζεται ότι ένα αυτόνομο
φωτοβολταϊκό σύστημα κοστίζει περίπου 8.000 ευρώ), όμως η εξοικονόμηση
ενέργειας μπορεί να φθάσει ακόμη και το 100% (αν πληρούνται οι προϋποθέσεις
χώρου, αναγκών, ηλιοφάνειας κ.λπ.). Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2000)
αναφέρει πως αν εγκαθίσταντο φωτοβολταϊκά συστήματα στις στέγες των κτιρίων
της Ελλάδας, θα μπορούσαν να καλύψουν το 1/3 των συνολικών αναγκών της χώρας
σε ηλεκτρισμό.

5. Ξανασκεφθείτε τα κλιματιστικά

Αν αντί για κλιματιστικά χρησιμοποιήσουμε ανεμιστήρες οροφής, επιτυγχάνουμε
εξοικονόμηση ενέργειας τους καλοκαιρινούς μήνες ακόμη και 50%. Οι ανεμιστήρες
οροφής μπορούν να δροσίσουν ένα μεσαίων διαστάσεων δωμάτιο ακόμη και κατά
τρεις βαθμούς Κελσίου, ενώ εναλλακτική λύση, για εξοικονόμηση ενέργειας, θα
μπορούσε να είναι η συνδυασμένη χρήση κλιματιστικού και ανεμιστήρων, αρκεί τα
κλιματιστικά να μην είναι ρυθμισμένα σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 26 βαθμών
Κελσίου.

6. Επενδύστε στη φυσική δροσιά

Παράλληλα με τους ανεμιστήρες οροφής, μπορούν να τοποθετηθούν εξωτερικά
σκίαστρα στα παράθυρα (οριζόντια για τα νότια ανοίγματα και κατακόρυφα για τα
ανατολικά και δυτικά). Επίσης, αν αερίζονται τα δωμάτια τη νύχτα
εξοικονομείται περίπου το 80% της ενέργειας που θα χρειαζόταν το κτίριο για
κλιματισμό. Τα φυλλοβόλλα δένδρα σε κήπους, πεζοδρόμια και ακάλυπτους χώρους
προσφέρουν επίσης φυσική δροσιά, ενώ τα ανοιχτά χρώματα σε τοίχους
απομακρύνουν τη ζέστη. Μια ακριβότερη λύση που θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε
κτίρια υπό κατασκευήν είναι η εγκατάσταση ενός συστήματος αγωγών που
αποτελείται από μεταλλικούς ή πλαστικούς σωλήνες και τοποθετείται ένα έως τρία
μέτρα κάτω από το έδαφος. Το σύστημα αυτό το καλοκαίρι αξιοποιεί τη χαμηλότερη
θερμοκρασία του εδάφους για να δροσίσει τον χώρο κατά 5-10 βαθμούς Κελσίου,
ενώ τον χειμώνα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για θέρμανση.

7. Μάθετε τι ενέργεια καταναλώνουν οι ηλεκτρικές συσκευές

Το αν μια ηλεκτρική συσκευή είναι οικονομική ή όχι δεν εξαρτάται μόνο από το
πόσο την αγοράζει κανείς, αλλά κυρίως από το πόσο κοστίζει η λειτουργία της
(με άλλα λόγια, ποια είναι η ενεργειακή της απόδοση). H διεθνής νομοθεσία
επιβάλλει σχετική σήμανση πάνω σε κάθε συσκευή (ψυγεία, λάμπες, πλυντήρια
ρούχων, πιάτων κ.λπ.). Στην ετικέτα, όπου αναγράφεται η ακριβής κατανάλωση
ενέργειας, η συσκευή «βαθμολογείται» σε μία κλίμακα από το A έως το G, όπου A
είναι η αποδοτικότερη και G η μη αποδοτική. Αυτήν τη στιγμή, πάνω από το 20%
των συσκευών που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή αγορά ανήκει στην κατηγορία A, ενώ
το 40% ανήκει στην κατηγορία B. H επιλογή ενός ψυγειοκαταψύκτη, για
παράδειγμα, που ανήκει στην κατηγορία A, αντί για κάποιον άλλον που ανήκει
στην κατηγορία C, μπορεί να σημαίνει κέρδος ακόμη και 500 κιλοβατώρες
ηλεκτρικού ρεύματος.

8. Εμπιστευθείτε τις λάμπες χαμηλής κατανάλωσης

Μόνο το 10% της ενέργειας που καταναλώνουν οι κοινές λάμπες πυρακτώσεως
χρησιμοποιείται για φωτισμό. Το υπόλοιπο 90% της ενέργειας γίνεται θερμότητα
και χάνεται. Οι συμπαγείς λαμπτήρες φθορισμού χαμηλής κατανάλωσης μπορεί να
κοστίζουν ακριβότερα, καταναλώνουν όμως 4-5 φορές λιγότερη ενέργεια και
διαρκούν 8-15 φορές περισσότερο (άρα επιτυγχάνεται σύντομα απόσβεση του
κόστους αγοράς).

9. Ανακυκλώστε

Αν ανακυκλώναμε όλα τα προϊόντα συσκευασίας και χαρτιά που χρησιμοποιούμε στην
Ελλάδα μέσα σε έναν χρόνο, θα μπορούσαμε να καλύψουμε τις ενεργειακές ανάγκες
της πόλης της Αθήνας για τέσσερις μήνες. H ανακύκλωση εξοικονομεί ενέργεια,
καθώς κάθε προϊόν που παράγεται από ανακύκλωση απαιτεί πολύ λιγότερη ενέργεια
απ’ ό,τι για να παραχθεί από πρώτες ύλες. Αν και στην Ελλάδα τα προγράμματα
ανακύκλωσης έχουν μείνει στα χαρτιά, υπάρχουν λύσεις. Μπορείτε, για
παράδειγμα, να επιλέξετε επιστρεφόμενες φιάλες και συσκευασίες, να αποφεύγετε
τις πλαστικές σακούλες αν δεν είναι απαραίτητες, να επιλέγετε γυάλινες
συσκευασίες αντί για πλαστικές ή αλουμινίου, να ασκήσετε πίεση στους δήμους
σας για να ξεκινήσουν προγράμματα ανακύκλωσης.

10. Προσοχή στη μόνωση

Πάνω από το 50% της ενέργειας που χρειάζεται ένα σπίτι καταναλώνεται για να το
κρατήσει ζεστό τούς χειμωνιάτικους μήνες. Τα ηλεκτρικά θερμαντικά σώματα και
οι θερμοσυσσωρευτές καταναλώνουν διπλάσια ενέργεια από τα καλοριφέρ. H μόνωση
είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος εξοικονόμησης ενέργειας, στην περίπτωση
αυτή – μόνωση στη σκεπή, την πιλοτή, τον λέβητα, τις εσωτερικές σωληνώσεις της
κεντρικής θέρμανσης και διπλά τζάμια στα παράθυρα, ιδίως τα βορινά. Τα βράδια
του χειμώνα, τα παντζούρια και οι κουρτίνες σε κάθε δωμάτιο (όπως και οι
εσωτερικές πόρτες) θα πρέπει να είναι κλειστά, ώστε τα δωμάτια να διατηρούνται
ζεστά. Μία σταθερή θερμοκρασία 18-19 βαθμών, επίσης, κρατά το σπίτι ζεστό και
βοηθά να εξοικονομήσουμε ακόμη και 10% ενέργειας.

Αυξήθηκε 50% η ζήτηση για ρεύμα την τελευταία δεκαετία

Το 2001 η συνολική παραγωγή της ΔΕΗ ήταν 49,8 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες (με
το 90% της ηλεκτροπαραγωγής να προέρχεται από εργοστάσια λιγνίτη και
πετρελαίου). H χώρα χρειάστηκε να εισάγει περίπου 3,5 δισεκατομμύρια
κιλοβατώρες (εξήγαγε μόλις 1 δισεκατομμύριο KWh), ενώ η συνολική κατανάλωση
την ίδια χρονιά έφτασε τις 48,8 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή Ενέργειας, μέσα στην τελευταία δεκαετία, η
ζήτηση για ηλεκτρισμό στην Ελλάδα έχει αυξηθεί κατά 50%. Ταυτόχρονα (και καθώς
οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν αξιοποιούνται) αυξάνεται η εξάρτηση από το
πετρέλαιο. Το εθνικό απόθεμα δεν ξεπερνά τα 9 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.
H Ελλάδα, σύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή Ενέργειας, παράγει 7.162 βαρέλια την
ημέρα και για να καλύψει τη ζήτηση και την ετήσια κατανάλωση (που το 2002
έφτασε τα 408.000 βαρέλια την ημέρα) εξαρτάται αποκλειστικά από τις εισαγωγές.
Την ίδια στιγμή το παγκόσμιο απόθεμα πετρελαίου μειώνεται επικίνδυνα και,
σύμφωνα με τον Βρετανό ειδικό σε θέματα ενέργειας, Paul Roberts, μέσα στα
επόμενα 30 χρόνια τα ορυκτά καύσιμα θα έχουν εκλείψει και θα είναι απαραίτητες
νέες πηγές παραγωγής ενέργειας.