TPITH AΠOΨH Zεϊμπέκικος ή χορός της κοιλιάς;

Μέχρι σήμερα έχουν διεξαχθεί πέντε εκλογικές αναμετρήσεις για το
Ευρωκοινοβούλιο, δύο «θερμές» το 1984 και το 1999 και τρεις «ψυχρές» το 1981,
το 1989 και το 1994. Οι δύο «θερμές» έγιναν σχεδόν τρία χρόνια μετά τις
εθνικές εκλογές του 1981 και του 1996. Από τις τρεις «ψυχρές», οι πρώτες δύο
έγιναν την ίδια ημέρα με τις εθνικές εκλογές του 1981 και του Ιουνίου 1989 και
η τρίτη οκτώ μήνες μετά τις εθνικές εκλογές του 1993. Στις «ψυχρές»
ευρωεκλογές η διαφορά μεταξύ των δύο κομμάτων «πάγωσε» στο επίπεδο των εθνικών
εκλογών. Στις «θερμές» ευρωεκλογές συνέβησαν εντυπωσιακές ανατροπές. Στις
ευρωεκλογές του 1984 το ΠΑΣΟΚ κέρδισε με 3,5% διαφορά (ενώ στις εθνικές
εκλογές του 1981 είχε κερδίσει με 12,2%). Το 1999 η N.Δ. κέρδισε με 3,1%
διαφορά (ενώ στις εθνικές εκλογές του 1996 είχε χάσει με 3,4%). Και στις δύο
περιπτώσεις η προεκλογική περίοδος πλησίασε το σημείο βρασμού, γιατί η N.Δ.
πίστευε πως μια δική της νίκη θα οδηγούσε σε πτώση της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ.
Το συμπέρασμα είναι πως αφενός η θερμοκρασία των ευρωεκλογών ανεβαίνει όσο
απομακρυνόμαστε από την ημέρα των εθνικών εκλογών και αφετέρου ότι ποτέ δεν
έχουμε ψηφίσει με τη σκέψη στην Ευρωβουλή. Με βάση τα παραπάνω, εάν δεν
ανατραπεί η παράδοση, τότε είναι βέβαιο πως τρεις μήνες μετά την 7η Μαρτίου οι
ευρωεκλογές της 13ης Ιουνίου θα είναι πολικά «ψυχρές» και η διαφορά ανάμεσα
στα δύο κόμματα – με δεδομένη και την παραδοσιακή «πράσινη αιμοδότηση» της
Αριστεράς – θα προκύψει «παγωμένη» στο 5-7% υπέρ της N.Δ.

Στην υπόλοιπη Ευρώπη οι λαοί, όπως ακριβώς και εμείς, αποφασίζουν και ψηφίζουν
τοπικά αδιαφορώντας επίμονα για τη σύνθεση και τις αποφάσεις του
Ευρωκοινοβουλίου. Ωστόσο, οι πολιτικές ελίτ δεν συνδέουν ποτέ το αποτέλεσμα
των ευρωεκλογών με το μέλλον της εκάστοτε κυβέρνησης. Το 1999 στη Μεγάλη
Βρετανία οι πανίσχυροι Εργατικοί έχασαν τις ευρωεκλογές με διαφορά 8%, αλλά η
βεβαιότητα για μελλοντική δεύτερη νίκη του Μπλερ σε εθνικές εκλογές παρέμεινε
ακλόνητη. Οι Συντηρητικοί κέρδισαν γιατί υποστήριξαν πως η ψήφος σ’ αυτούς
ισοδυναμούσε με ψήφο κατά της υιοθέτησης του ευρώ, την οποία οι Εργατικοί δεν
είχαν αποκλείσει. Μετέτρεψαν δηλαδή τις ευρωεκλογές από ψυχρή «δημοσκόπηση» σε
θερμό δημοψήφισμα για τη στερλίνα, η οποία αποτελεί σύμβολο εθνικής
ανεξαρτησίας για τον βρετανικό λαό. Στην Ελλάδα του 2004 οι ευρωεκλογές θα
είναι τυπική δημοσκόπηση εκτός εάν το ΠΑΣΟΚ τη μετατρέψει σε δημοψήφισμα. Σε
μια τέτοια περίπτωση ακόμα και μια μείωση της διαφοράς κάτω από το 4,8% θα
μπορούσε να κλονίσει τη φανερά ευάλωτη αυτοπεποίθηση της κυβέρνησης. Βεβαίως,
δεν υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα ζήτημα τόσο «θερμό» όσο ήταν η στερλίνα το 1999
για τους Βρετανούς. Ωστόσο, η προωθούμενη από τη N.Δ. απεμπλοκή του Κυπριακού
και των ελληνοτουρκικών σχέσεων από την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας είναι
μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη. Το «νέο δόγμα» της προσφοράς χωρίς αντάλλαγμα, μέχρι
πρόσφατα τυλιγμένο στη σιωπή, σηματοδοτεί τη διολίσθηση από τον χορό του Δία
στον χορό της κοιλιάς. H αποδοκιμασία της νέας χορογραφίας θα μπορούσε ίσως να
«ζεστάνει» την ατμόσφαιρα. Δηλαδή, «όχι» ημερομηνία για την Τουρκία αν δεν
«κλείσει» το Κυπριακό και αν δεν πάψει επίσημα η αμφισβήτηση του εναερίου
χώρου και της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο. Απέναντι σε μια τέτοια θέση η
κυβέρνηση θα βρεθεί σε δύσκολη θέση.

Το πολιτικό κλίμα θα μπορούσε επίσης να θερμάνει η παρουσίαση των ευρωεκλογών
ως μια κρίσιμη ημέρα άσκησης πίεσης στην κυβέρνηση για να υλοποιήσει τις τρεις
κορυφαίες δεσμεύσεις της (ραγδαία μείωση της ανεργίας και της ακρίβειας και
γενναία αύξηση μισθών και συντάξεων) και να εγκαταλείψει κάθε σενάριο για την
απεμπλοκή της απ’ αυτές. «Ναι» ή «όχι» στην απεμπλοκή της N.Δ. από τις
δεσμεύσεις της; Οι πολίτες μπορούν να διασφαλίσουν με την ψήφο τους στο ΠΑΣΟΚ
στις 13 Ιουνίου ότι η N.Δ. θα τηρήσει όσα υποσχέθηκε. Τέλος, η καθυστέρηση της
προβολής της ωφέλειας για τον πολίτη απ’ όσα κομίζει ο κ. Παπανδρέου πρέπει να
λήξει. Οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της συμμετοχικής
δημοκρατίας δεν έγιναν ορατές μέσα στην πυκνή μπλε ομίχλη της «πολιτικής
αλλαγής» του Μαρτίου. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν. Μια νέα
οργάνωση για τη συμμετοχή στις αποφάσεις μπορεί να διαμορφώνει αποφάσεις
ικανές να κατεδαφίζουν «νομοτέλειες», πελατειακά συστήματα και κρατικά
οδοφράγματα, τα οποία χτίζουν ισχυρές ελίτ και συντεχνίες για να οχυρώνουν τις
δικές τους «νησίδες εξουσίας» δυσχεραίνοντας την ελεύθερη και ισότιμη
συμμετοχή στην οικονομία, την εργασία, τη δημιουργία και την ευημερία. Κατά
συνέπεια, το ΠΑΣΟΚ διαθέτει ήδη νέα ενεργά υλικά για να χτίσει επάνω στον
εκσυγχρονισμό και να υλοποιήσει σε μια νέα εποχή ανασφάλειας τα σοσιαλιστικά
ιδεώδη της ισότητας ευκαιριών, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της άρσης
αποκλεισμών, της ισόρροπης ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής. H συμμετοχική
δημοκρατία είναι ένα νέο και ελπιδοφόρο πολιτικό κοίτασμα, από το οποίο το
ΠΑΣΟΚ μπορεί να αντλήσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο.

Για πρώτη φορά στην ιστορία του δυτικού πολιτισμού 450 εκατομμύρια πολίτες θα
προσέλθουν ταυτόχρονα στις κάλπες, αλλά θα το κάνουν για 25 διαφορετικούς
λόγους. Ο λόγος για τον οποίο θα προσέλθουμε εμείς, όπως θα διαμορφωθεί τις
επόμενες ημέρες, θα κρίνει εάν η 13η Ιουνίου θα είναι μια αναμενόμενη ψυχρή
και ασήμαντη δημοσκόπηση ή ένα ενδιαφέρον, θερμό και απροσδόκητο δημοψήφισμα.

Ο Παύλος Παπαδόπουλος είναι επικοινωνιολόγος