Ο ανταγωνισμός στα διυλιστήρια

Οι καταναλωτές διαμαρτύρονται για τις τιμές που πληρώνουν για τη βενζίνη στα
πρατήρια. Και κανένας δεν είναι σε θέση να τους εξηγήσει τα πώς και τα γιατί
αυτής της εξέλιξης. H κυβέρνηση, αιχμάλωτη του προεκλογικού της λαϊκισμού των
συνεχών καταγγελιών περί διοικητικής αδυναμίας να ελεγχθούν οι τιμές, στέκεται
αμήχανη μπροστά στις εξελίξεις. Και οι αυτοκινητιστές κυρίως καταλήγουν σε
απλοϊκές εξηγήσεις περί ευθυνών των πετρελαϊκών εταιρειών και σε συμπαιγνίες
δήθεν των ισχυρών της αγοράς με κυβερνητικούς κύκλους.

Τα πράγματα είναι περισσότερο σύνθετα και κινούνται κατά βάση έξω από τα όρια
των δυνατοτήτων της ελληνικής πολιτείας. H διεθνής τιμή του πετρελαίου βρέθηκε
αρκετά υψηλά τους τελευταίους μήνες λόγω κυρίως της υψηλής κατανάλωσης στις
δυτικές χώρες του Βορρά για θέρμανση και κίνηση. Συνήθως την άνοιξη η γενική
κατανάλωση μειώνεται και οι τιμές κάμπτονται. Με βάση τη λογική αυτή πριν από
λίγες ημέρες η Οργάνωση Πετρελαιοεξαγωγών Κρατών (ΟΠΕΚ) αποφάσισε τη μείωση
της παραγωγής ορυκτού πετρελαίου. Στόχος του ήταν η διατήρηση της τιμής σε
κάποια λογικά μεσαία επίπεδα ώστε να μη θιγεί και το δικό τους εισόδημα.

Απορροφητήρας η Κίνα

Δύο σημαντικά γεγονότα ανέτρεψαν το αναμενόμενο αυτό σκηνικό και οδήγησαν τις
τιμές να τιναχθούν και πάλι στα ύψη. Το ένα ήταν οι ξαφνικές καταναλωτικές
ανάγκες της Κίνας. Κινούμενη σε εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης η Κίνα έχει
αρχίσει ήδη να μπαίνει στο κύκλωμα ενός τεράστιου απορροφητήρα τελικών
προϊόντων βενζίνης. Αυτό σημαίνει πως για τις ανάγκες της Κίνας δεν είναι
απαραίτητες μόνον τεράστιες καινούργιες ποσότητες αργού πετρελαίου (δηλ.
ακατέργαστου υδατάνθρακα), αλλά και των σχετικών τελικών προϊόντων (λ.χ. για
την κίνηση των καραβιών που μεταφέρουν με ασυνήθιστη συχνότητα λογής
εμπορευμάτων προς τη μεγάλη ηπειρωτική ασιατική δύναμη).

Αυτό σημαίνει συνεχή υπεραπασχόληση και των διυλιστηρίων με αποτέλεσμα να
κρατεί ψηλά και το κόστος της διύλισης που για τους γνωρίζοντες συμβάλλει
ουσιαστικά στο τελικό κόστος της βενζίνης.

Ένας άλλος έκτακτος λόγος, και που αφορά κυρίως τις χώρες της ευρωζώνης, που
συνέβαλε στη διατήρηση των τιμών του πετρελαίου σε υψηλότερα επίπεδα από τα
αναμενόμενα, είναι και η ξαφνική άνοδος του δολαρίου σε σχέση με το ευρώ. Για
μεγάλο χρονικό διάστημα το ακριβό ευρώ προστάτευε κάπως τις οικονομίες της
Ευρώπης από τη μεγάλη ακρίβεια των καυσίμων. Τώρα όμως και οι συναλλαγματικές
ισοτιμίες λειτουργούν εις βάρος των ευρωπαϊκών κρατών, επιβαρύνοντας τις
αγορές τους και προκαλώντας πληθωριστικές τάσεις.

Το κρίσιμο θέμα έχει να κάνει με την παραγωγή των πετρελαιοφόρων χωρών. H
Σαουδική Αραβία προχώρησε ήδη μονομερώς σε αύξηση της παραγωγής της. Όμως η
κίνηση αυτή δεν είναι αρκετή. Πρώτον, διότι οι ποσότητες δεν είναι μεγάλες.
Και δεύτερον, διότι προκαλεί αντιπαλότητες με τις άλλες χώρες-μέλη του ΟΠΕΚ
που ενδεχομένως να μειώσουν τη δική τους παραγωγή. Εξάλλου, οι μόνες χώρες
στον κόσμο που τη στιγμή αυτή διαθέτουν αποθέματα, κι όχι ιδιαίτερα υψηλά, για
να στηρίξουν μια αύξηση της διεθνούς παραγωγής είναι μόνον η Σαουδική Αραβία
και το Κατάρ. Και το σχετικό πετρέλαιο που διαθέτουν δεν είναι απόλυτα καθαρό.
Έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε θειάφι.

Το πρόβλημα δεν θα αντιμετωπισθεί εύκολα. Διότι η ανάπτυξη της Κίνας αλλά και
οι παράλληλα δυναμικές οικονομικές εξελίξεις στην Ινδία θα συνεχίσουν να
πιέζουν τη διεθνή κατανάλωση. Και εφ’ όσον οι ρυθμοί της παραγωγής είναι λίγο
– πολύ δεδομένοι, η ακριβή βενζίνη θα είναι για αρκετό καιρό μαζί μας.

Κοντά σε όλα αυτά δύο ακόμη εξελίξεις έρχονται να πείσουν πως οι τιμές του
πετρελαίου δεν θα υποχωρήσουν εύκολα. H μία εξέλιξη έχει να κάνει με την
αυξανόμενη υπονόμευση των αγωγών μεταφοράς πετρελαίου στο Νότιο Ιράκ. Την
τελευταία εβδομάδα τουλάχιστον δύο φορές βόμβες εξερράγησαν σε πετρελαιαγωγούς
επιφανείας που κατευθύνονταν, λίγο έξω από τη Βασόρα, προς σημεία μεταφόρτωσης
στον Περσικό Κόλπο. Επίσης, στη Σαουδική Αραβία το τεχνικό προσωπικό μεγάλων
δυτικών εταιρειών πετρελαίου έγινε αντικείμενο επιθέσεων από ακραίους
ισλαμιστές. Πολλοί απ’ αυτούς αποχωρούν ήδη από τη Σαουδική Αραβία
δημιουργώντας τεράστια κενά στις δυνατότητες της χώρας να συνεχίσει απρόσκοπτα
την εξόρυξη και εξαγωγή αργού πετρελαίου.

Ανεδαφική αισιοδοξία

Μέσα στα πλαίσια αυτά είναι τουλάχιστον ανεδαφικοί οι αισιόδοξοι ισχυρισμοί
κυβερνητικών παραγόντων που διαβλέπουν εξομάλυνση των τιμών σε σύντομο χρονικό
διάστημα. Αν υπολογίσει κανείς πως η διεθνής κατανάλωση πετρελαίου μέσα στο
2004 είναι ήδη αυξημένη κατά 2 εκατ. βαρέλια την ημέρα σε σχέση με την
προηγούμενη χρονιά, οι πιέσεις είναι αυτονόητα μεγάλες.

Και οι τιμές έχουν ανέβει ήδη πολύ υψηλά, δίχως μάλιστα να έχει συμβεί το
παραμικρό μεγάλης κλίμακας καταστροφικό γεγονός στην παγκόσμια
πετρελαιοπαραγωγό σκηνή. Κι αυτό προσθέτει σε ανησυχίες. Διότι είναι
ευκολονόητο το τι θα μπορούσε να συμβεί αν κάποιο γεγονός προκαλούσε τη
διακοπή ή την ομαλή ροή πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές.

H μοναδική λύση που υπάρχει διαθέσιμη για την ελληνική κυβέρνηση, εκτός βέβαια
από κάποια ξαφνική οικονομική κατάρρευση της Κίνας, είναι είτε η μείωση του
φόρου των καυσίμων (το περίφημο 50άρικο, για το οποίο τόσο είχε κατηγορηθεί η
κυβέρνηση Μητσοτάκη) είτε η μείωση των τιμών διύλισης που χρεώνουν τα κρατικά
διυλιστήρια.

Έχουμε την ακριβότερη διύλιση στη Ευρώπη διευκολύνοντας έτσι, εντελώς
αδικαιολόγητα πλέον, τα κρατικά και τα ιδιωτικά διυλιστήρια να εξασφαλίζουν,
σχετικά άκοπα, μεγάλα κέρδη.

Γιατί ο ανταγωνισμός επικεντρώνεται στα βενζινάδικα και τις εταιρείες
εμπορίας; Γιατί δεν εφαρμόζεται και στα διυλιστήρια;

Αν δεν χρησιμοποιήσει αυτά τα όπλα η κυβέρνηση θα αντιμετωπίσει ισχυρότατες
πληθωριστικές πιέσεις που θα τινάξουν ενδεχομένως στον αέρα την ισορροπία της
ελληνικής οικονομίας.