Δρόμοι

Είχε φτάσει…

… στον πάτο. Τελειωμένος. Ξοφλημένος. Αποτυχημένος. Τέτοιος ήταν -με τα δικά
του λόγια, που τα γράφει το περιοδικό «Βάλρους» -πριν από τρία χρόνια, ο
οικονομολόγος Έντουαρντ Καστρονόβα. Είχε παρατήσει το καθηγητιλίκι σε ένα από
τα δεύτερα οικονομικά μαθήματα, σε ένα από τα δεύτερα αμερικανικά
Πανεπιστήμια. Ζούσε σε ένα σχεδόν άδειο προάστιο, που έμοιαζε με σεληνιακό
τοπίο. Κάποτε ονειρευόταν να γίνει ένας μεγάλος διανοητής στα οικονομικά. Τώρα
έβλεπε πως αυτό δεν θα γινόταν ποτέ. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά,
αισθανόταν και μόνος -η γυναίκα του εργαζόταν σε άλλη πόλη.

Για να γεμίζει…

… τα βράδια του, ο Καστρονόβα έκανε ό,τι έκανε πάντα: έπαιζε
βιντεοπαιχνίδια. Μια μέρα πλήρωσε συνδρομή 10 δολάρια για να παίξει ένα από το
πολλά παιχνίδια που παίζονται στο Ίντερνετ, το EverQuest -το παίζουν
εκατοντάδες χιλιάδες παίκτες. Καθένας διαλέγει κάποια μεσαιωνική φιγούρα για
τον εαυτό του -έναν πολεμιστή, έναν σιδερά, έναν αλχημιστή -και ύστερα
αναλαμβάνει αποστολές: να σκοτώνει μαγικά τέρατα ή να γδέρνει λαγούς. Ο
Καστρονόβα έπαιζε με τις ώρες και με τις νύχτες, ώσπου έκανε μια παράξενη
διαπίστωση: το EverQuest είχε τη δική του οικονομία, ένα ανθηρό εμπόριο με
εικονικά αγαθά. Οι παίκτες παρήγαν αγαθά και πλούτιζαν καθώς έπαιζαν,
σκοτώνοντας πλάσματα και πουλώντας τα καλούδια τους. Πληρώνονταν σε «πλατίνα»,
που ήταν το εικονικό νόμισμα στο παιχνίδι. Το πράγμα έγινε ακόμη πιο
ενδιαφέρον, όταν ο Καστρονόβα έμαθε για τους πλειστηριασμούς μεταξύ των
παικτών. Κάποτε, οι παίκτες βαριόνταν το παιχνίδι και πουλούσαν τις πλατίνες
τους σε πλειστηριασμό μέσα από το Ίντερνετ, σε άλλους παίκτες που ήθελαν να
γίνουν πλουσιότεροι σε πλατίνες μέσα στο παιχνίδι. Ο Καστρονόβα κατάλαβε πως
βρισκόταν μπροστά σε μια αγορά συναλλάγματος. Κάθε πράγμα είχε μια αξία σε
εικονική πλατίνα. Και όταν πουλιόταν η πλατίνα, κάποιος πλήρωνε σε δολάρια.
Δηλαδή η πλατίνα είχε γίνει πραγματικό νόμισμα.

Ο οικονομολόγος…

… πήρε την αριθμομηχανή του. Μελέτησε 616 τέτοιους πλειστηριασμούς, έκανε τη
σούμα και έβγαλε το εξής συμπέρασμα: μια πλατίνα άξιζε όσο ένα σεντ -δηλαδή
παραπάνω από το ιαπωνικό γιεν ή την ιταλική λιρέτα. Καθώς οι παίκτες σκότωναν
τέρατα ή έγδερναν λαγούς, παρήγαν πλούτο. Ο Καστρονόβα μέτρησε πως κάθε
παίκτης κέρδιζε 319 πλατίνες την ώρα, δηλαδή 3,42 δολάρια, πολύ παραπάνω από
το μέσο ωρομίσθιο. Ύστερα κάθησε και μέτρησε το κατά κεφαλήν ακαθάριστο
εγχώριο προϊόν της «χώρας» EverQuest: 2.266 δολάρια. Σύμφωνα με τα στοιχεία
της Παγκόσμιας Τράπεζας, ήταν πλουσιότερη από την Ινδία, τη Βουλγαρία και την
Κίνα. Ήταν η 77η πλουσιότερη «χώρα» του κόσμου.

Ο Καστρονόβα…

… έγειρε πίσω στην πολυθρόνα του, μπροστά στα χαρτιά με τα παράξενα ευρήματά
του. Οι περισσότεροι οικονομολόγοι κάνουν καριέρα μελετώντας μια χώρα. Εκείνος
είχε ανακαλύψει μία, που μάλιστα ήταν από τις πλουσιότερες, χωρίς να υπάρχει καθόλου.