TPITH AΠOΨH Kτήρια και Πόλη-2

Την Τετάρτη 5 Μαΐου πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία της δημάρχου κ.
Μπακογιάννη επιστημονική ημερίδα με θέμα «Το χρώμα στην Αθήνα», στην Αίθουσα
Προπυλαίων του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Οι ομιλητές στις ενδιαφέρουσες εισηγήσεις τους προσέγγισαν το θέμα με
περίσκεψη, πέρα από επιπόλαιες προτάσεις για τον πρόσκαιρο καλλωπισμό των
προσόψεων, συνδέοντας τη διαχείριση της εξωτερικής επιφάνειας των κτηρίων με
την ουσία και τη διαδρομή της χρωματικής έκφρασης της αρχιτεκτονικής, μέσα
στην ιστορική συνέχεια της πόλης.

Συναντήσεις σαν την ημερίδα αυτή, κάτω από την αφόρητη πίεση της έναρξης των
Ολυμπιακών Αγώνων, συντελούν έστω και καθυστερημένα στην αποφυγή σπασμωδικών
κινήσεων και μη αναστρέψιμων επεμβάσεων, καθώς και στην απαραίτητη στοχαστική
αντιμετώπιση των οριακών επιφανειών των κτηρίων, οι οποίες εκφράζουν σε μεγάλο
βαθμό την οργανική τους σχέση με την αρχιτεκτονική παραγωγή τής κάθε εποχής.

H πόλη και η ιστορία της, τα ίχνη του παρελθόντος, οι προτεραιότητες αυτής της
μνήμης, οι επιλογές της συντήρησης, διατήρησης, μερικής αποκατάστασης ή ολικής
αντικατάστασης, αποτελούν διλήμματα καθημερινά και πηγή για στοχαστικό
σχεδιασμό που συναιρεί το παρόν και το μέλλον χωρίς άκαμπτο συντηρητισμό,
μακριά από τις επιπολαιότητες του επιδεικτικού εντυπωσιασμού.

Οι σχέσεις με τα γειτονικά και τα απέναντι κτηρια, οι σχέσεις με τον δρόμο,
την κίνηση, τα ανεξέλεγκτα τυχαία μεγέθη των οικοπέδων που βασίζονται στην
ιδιοκτησία της γης και άλλοι αστάθμητοι παράγοντες δημιουργούν εμπόδια σε έναν
προβλεπόμενο και ενιαίου ύφους σχεδιασμό. H αστικότητα (urbanity)
επαφίεται σε μεγάλο βαθμό στην τύχη και τον πατριωτισμό των υπευθύνων
αρχιτεκτόνων, κατασκευαστών και κυρίως εμπόρων της οικοδομής.

Ίσως αυτή η ποικιλία και η τυχαία ανάπτυξη να αποτελούν σε έναν βαθμό το
«ύφος» της ελληνικής πόλης, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι θεωρητικοί και το
διαπιστώνουν οι επισκέπτες που έχουν τη δυνατότητα να δουν με μιας αυτό που
εμείς οι κάτοικοι παρακολουθήσαμε από κοντά κομμάτι – κομμάτι να χάνεται, να
ανασυντάσσεται, να αποδομείται ή να εξαφανίζεται.

Οι εισηγήσεις των ομιλητών και οι παρεμβάσεις του ακροατηρίου οδήγησαν σε μια
σειρά από ερωτήματα και θέματα ανοιχτά προς διερεύνηση σχετικά με τις
προτεραιότητες και τις ιεραρχήσεις της πολιτικής του πολιτισμού.

Από τις τεκμηριωμένες εισηγήσεις προέκυπτε η ανάγκη για αναγνώριση και
ανάδειξη όσων έργων της αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου έχουν διασωθεί.

Όλοι σχεδόν οι ομιλητές αναφέρθηκαν στην μπλε πολυκατοικία των Εξαρχείων, έργο
του αρχιτέκτονα K. Παναγιωτάκου με συνεργάτη για το χρώμα τον ζωγράφο Σ.
Παπαλουκά (1932). Ο τολμηρός χρωματισμός της σοβατισμένης οριακής επιφάνειας
των όψεων συνάδει με τον πρωτοποριακό σχεδιασμό και την ανανεωμένη τυπολογία
της αστικής πολυκατοικίας του Μεσοπολέμου.

Ενδεικτική ήταν η επιμονή των ομιλητών στη διατήρηση της φυσικής αδρότητας του
αρτιφισιέλ σε άλλες περιπτώσεις και στην αποφυγή επιχρωματισμού του. Οι
σύγχρονες τεχνικές εξασφαλίζουν με την υδροβολή την πετρώδη υφή, το
χαρακτηριστικό χρώμα και την αντοχή του υλικού στη φθορά.

Από το ταξίδι στον χρόνο και τον χώρο, από το ειδικό προς το καθολικό,
προέκυπτε το συμπέρασμα ότι χρώμα και αρχιτεκτονική ανήκουν στο αδιαίρετο
σύνολο της ύλης και του πνεύματος.

Ο Δ. Πικιώνης προσεγγίζοντας με πνευματικότητα τα υλικά της σύγχρονης και της
παραδοσιακής αρχιτεκτονικής αναφέρεται στην αναζήτηση πλαστικότητας στις
κατασκευές από μπετόν, υποστηρίζοντας ότι το επίχρισμα σαν παράσιτο
προσκολλημένο απάνω στην ύλη, αφαιρεί από την κατασκευή την αίσθηση της
δράσης της.

Στο ίδιο κείμενο εξετάζοντας το πρόβλημα της μορφής, θεωρεί ότι το χρώμα θα
ήταν ένα επίκουρο μέσο για να αναδείξει και να κάνει πολύτιμη την υφή της ύλης
στις ορατές λεπτές επιφάνειες από μπετόν.

H Σουζάνα Αντωνακάκη είναι αρχιτέκτονας.