Οι λύσεις μπορούν να… περιμένουν

Την «εμβάθυνση» των ελληνοτουρκικών σχέσεων, χωρίς να τίθεται ως προϋπόθεση
η προώθηση οριστικών λύσεων στις διαφορές Αθήνας – Άγκυρας, επιλέγει η
κυβέρνηση Καραμανλή, επιβεβαιώνοντας κατά τη χθεσινή επίσκεψη του Τούρκου
Πρωθυπουργού Ταγίπ Ερντογάν στην Αθήνα τη στροφή της εξωτερικής πολιτικής, σε
σχέση με την προηγούμενη κυβέρνηση.

Από τις συνομιλίες Ταγίπ Ερντογάν – Κώστα Καραμανλή στο Μέγαρο Μαξίμου έγινε
σαφές ότι το Κυπριακό δεν αποτελεί πλέον θέμα που μπορεί να επηρεάσει τις
σχέσεις των δύο χωρών και πως ουσιαστικά μπαίνει στο ράφι. Οι δύο ηγέτες
υποστήριξαν μάλιστα ότι το Κυπριακό αποτελεί ζήτημα των σχέσεων της Ευρωπαϊκής
Ένωσης με την Κυπριακή Δημοκρατία. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και στις
κατ’ ιδίαν συνομιλίες οι δύο ηγέτες ακροθιγώς μόνο συζήτησαν το ζήτημα. Έτσι,
παρά τις δημόσιες δηλώσεις Αθήνας και Λευκωσίας ότι υποστηρίζουν μία λύση στη
βάση του σχεδίου Ανάν, το ζήτημα έχει ουσιαστικά αφεθεί σε πρωτοβουλίες που
ενδεχομένως πάρει η Ευρωπαϊκή Ένωση ή ο ΟΗΕ και πάντως δεν θα αποτελέσει
αντικείμενο ελληνοτουρκικών συζητήσεων, πόσο μάλλον εμπόδιο για την βελτίωση
των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Στο ράφι και η υφαλοκρηπίδα. Όμως, πέραν του Κυπριακού, στο… ράφι
τοποθετείται κατά τα φαινόμενα και το ζήτημα της επίλυσης του ζητήματος της
υφαλοκρηπίδας διά της παραπομπής του – κάποια στιγμή στο μέλλον και όχι έως το
τέλος του 2004, όπως έλεγε η Συμφωνία του Ελσίνκι – στο Διεθνές Δικαστήριο της
Χάγης. Όπως είπε χαρακτηριστικά ο κ. Καραμανλής, θα συνεχισθούν οι
διερευνητικές συνομιλίες, αλλά ο ίδιος δεν εκτιμά πως πρόκειται να
ολοκληρωθούν στο άμεσο μέλλον. Κι αυτό παρ’ όλο που με ελληνική επιμονή – του
τότε πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη – η απόφαση της Συνόδου Κορυφής του Ελσίνκι του
1999 ορίζει ότι η Άγκυρα οφείλει μέχρι τον Δεκέμβριο του 2004 είτε να έχει
επιλύσει τις διαφορές της είτε να έχει προσφύγει στη Χάγη. Όπως έχουν γράψει
«TA NEA», διπλωματικές πηγές θεωρούν ότι ο σκόπελος της προδιαγραφής του
Ελσίνκι μπορεί ευκόλως να ξεπερασθεί, εάν Ελλάδα και Τουρκία κάνουν γνωστό
στους εταίρους πως «απαιτείται περισσότερος χρόνος» για τη διευθέτηση των
ζητημάτων. Κατά τον τρόπο αυτό, υποστηρίζουν, η προϋπόθεση του Ελσίνκι δεν θα
αποτελέσει και εμπόδιο στο αίτημα της Τουρκίας για χορήγηση ημερομηνίας
έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ένωση.

Ο Ταγίπ Ερντογάν επιβεβαίωσε επίσης τη βούληση των δύο πλευρών να επαναφέρουν
σε διμερές επίπεδο και διάλογο τα προβλήματα των δύο χωρών. Όπως είπε, πολλά
θέματα που αφορούν τις δύο χώρες μπορούν πλέον να συζητηθούν διμερώς και όχι
με παρεμβάσεις τρίτων – μία σαφής αναφορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τη
Χάγη.

Σύμφωνα με πληροφορίες, Αθήνα και Άγκυρα προσανατολίζονται να αναζητήσουν
διμερώς μία λύση στο πρόβλημα των παραβιάσεων και παραβάσεων στο Αιγαίο, των
αεροδιαδρόμων και το ζήτημα της δικαιοδοσίας για την έρευνα και διάσωση. Πηγές
του Μεγάρου Μαξίμου έλεγαν ότι αυτά είναι «τεχνικά ζητήματα», στα οποία με
καλή θέληση μπορούν να βρεθούν λύσεις, χωρίς να προϋπάρξει μια συνολική
ελληνοτουρκική συμφωνία.

Στήριξη της ευρωπαϊκής πορείας. Ο Κώστας Καραμανλής επιβεβαίωσε για
πολλοστή φορά την υποστήριξή του προς την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας και
τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες που προωθεί ο κ. Ερντογάν στη χώρα του,
αναφέροντας ότι τις συνομιλίες απασχόλησε η πορεία προσέγγισης της Τουρκίας
προς την Ένωση και τα στάδια προσαρμογής στο κοινοτικό κεκτημένο.

Διπλωματικές πηγές έλεγαν στα «NEA» πως από τη στιγμή που ανέλαβε η κυβέρνηση
Καραμανλή στην Ελλάδα έχει σημειωθεί ένα αυξημένο ενδιαφέρον του τουρκικού
κατεστημένου – και, κυρίως, της γραφειοκρατίας του τουρκικού υπουργείου
Εξωτερικών – να λάβει βοήθεια και υποδείξεις από την Αθήνα ως προς τα
συγκεκριμένα βήματα που πρέπει να κάνει το τουρκικό κράτος για να εκπληρώσει
τις υποχρεώσεις του προς την Ένωση. Στο ενδιαφέρον αυτό η Αθήνα ανταποκρίνεται
ενεργά και στο αμέσως προσεχές μέλλον πρόκειται να παράσχει ακόμη μεγαλύτερη
βοήθεια, ούτως ώστε η έκθεση που θα υποβάλει η Κομισιόν το φθινόπωρο για την
Τουρκία να «δείχνει» στην αποδοχή του τουρκικού αιτήματος για έναρξη
διαπραγματεύσεων.

Αισιοδοξία για τη Χάλκη. Ο Ταγίπ Ερντογάν άφησε, στη διάρκεια των
χθεσινών του δηλώσεων, ανοικτό το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας της Θεολογικής
Σχολής της Χάλκης, την οποία ζητούν τόσο η Αθήνα όσο και το Πατριαρχείο.
«Μπορεί τάχιστα να επιλυθεί», είπε χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις
κύκλων του υπουργείου Εξωτερικών, η «αισιοδοξία αυτή της τουρκικής πλευράς
εδράζεται στο γεγονός ότι πριν από δύο 24ωρα εγκρίθηκε από το τουρκικό
Κοινοβούλιο ένα νέο πακέτο μεταρρυθμίσεων, το οποίο προβλέπει μεταξύ άλλων ότι
θα μπορούν να εισέρχονται στα Πανεπιστήμια και οι μαθητές των Θρησκευτικών
Σχολών». Το μέτρο έχει προκαλέσει τη δυσφορία των στρατηγών, αλλά ελληνικές
διπλωματικές πηγές έλεγαν πως μαζί με τις «ισλαμιστικές» σχολές, μπορεί να
επιτραπεί και η λειτουργία σχολών άλλων θρησκευτικών δογμάτων, όπως είναι η
περίπτωση της Χάλκης.