Δρόμοι

Φτυσιά…

… κόπρος, σαπίλα. Αποφορά από κακοφορμισμένο αίμα. Βρώμα από σάπιο κρέας.
Τζορτζ Μπους. H αηδία είναι ένα από τα πιο ισχυρά και πιο διαπεραστικά
συναισθήματα στη ζωή μας. Ωστόσο, από όλα τα συναισθήματα που μας κάνουν
ανθρώπους, είναι σίγουρα το πιο παραμελημένο, το πιο παρεξηγημένο. Δημόσιες
τουαλέτες που δεν τραβάει ποτέ κανείς το καζανάκι. Ένας που ανακατεύει τη
σούπα του με μια μυγοσκοτώστρα. Ένας άλλος που κυνηγάει να βιάσει μια
ογδοντάρα. Αηδία. Και αηδιολόγοι πολλοί.

Ένας αηδιολόγος…

… είναι ο Ουίλιαμ Ίαν Μίλερ. «Αιρετικός» καθηγητής της Νομικής στο
Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, έγραψε το βιβλίο «H ανατομία της αηδίας».
Εξερεύνησε με πάθος το βασίλειό της και μέτρησε καταλεπτώς τις πηγές της σε
κάθε «τρύπα» του ανθρώπινου σώματος. Μα έδωσε επίσης προσοχή στη λογική της
αηδίας -και ιδιαίτερα στη σχέση ανάμεσα στη σωματική και την ηθική της μορφή.
Παραδέχεται πως μια εκλεπτυσμένη αίσθηση της αηδίας είναι απαραίτητη για τις
ηθικές μας αρχές. Πάντως, ακόμη και η αηδία δεν είναι κάτι σταθερό. Κάτι που
άλλοτε προκαλούσε αηδία, σήμερα μπορεί να γίνεται αποδεκτό. Όχι όμως και οι
ακραίες περιπτώσεις. Αιμομιξία. Ακρωτηριασμοί. Βασανισμοί. Σε αυτές τις
περιπτώσεις, η αηδία είναι η έκφραση μιας βουβής σοφίας: η φωνή της λογικής
δεν μπορεί να την αρθρώσει.

Μια μελέτη…

… της Σχολής Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου, γράφει η εφημερίδα
«Μπόστον Γκλόουμπ», κατέληξε στο συμπέρασμα πως η αηδία είναι μια βιολογική
αντίδραση του ανθρώπου μπροστά στην απειλή μιας αρρώστιας. Στο βιβλίο της «H
αηδία, η ντροπή και ο νόμος», η Μάρθα Νουσμπάουμ πηγαίνει ακόμη παραπέρα.
Καθηγήτρια στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Σικάγου, η Νουσμπάουμ λέει
πως πίσω από την αηδία βρίσκεται «ο φόβος για το ζωικό μας σώμα» και η
επίγνωση πως είμαστε ευάλωτοι, και κυρίως, θνητοί. H αηδία ανήκει στον
μηχανισμό της επιβίωσης. Παίρνουμε απόσταση από κάτι αηδιαστικό, ώστε να
μπορούμε να συνεχίσουμε τη ζωή μας χωρίς τη συνεχή υπενθύμιση της ζωικής μας
φύσης και του αναπόφευκτου θανάτου. Αυτή η απόσταση, όμως, έχει βαρύ κόστος.
Απομακρυνόμαστε από άλλους ανθρώπους που μας θυμίζουν πόσο είμαστε ευάλωτοι.
Αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας από την αηδία μας γι’ αυτούς. Βρωμάς, άρα υπάρχω.

Τι γίνεται…

… όμως, όταν αηδιάζουμε με τον εαυτό μας; Πού είναι η απόσταση; Εδώ ο Μίλερ
έρχεται να διαφωνήσει με τη Νουσμπάουμ. «H αηδία είναι επίσης μια παραδοχή πως
ούτε εμείς ξεφύγαμε από τη μόλυνση» γράφει στο βιβλίο του. Βρωμάμε και εμείς.
Ναι, ναι, η αηδία που νιώθουμε για τον εαυτό μας μπορεί να είναι παθολογική,
μα είναι επίσης υγιεινή, σωτήρια, ρεαλιστική. Ποιος δεν έζησε στιγμές που
ένιωσε την ανάγκη να φτύσει τα μούτρα του στον καθρέφτη; Ο τελευταίος ας
τραβήξει το καζανάκι.