NIKΟΣ ΓEΩPΓIAΔHΣ Ένας διεθνής «πρίγκιπας» της σκηνογραφίας

Ο σκηνογράφος Νίκος Γεωργιάδης σε μία από τις ιδιότυπες φωτογραφίες του (1968)

Μισό σχεδόν αιώνα δουλειάς – εκατοντάδες σκηνογραφίες, χιλιάδες κοστούμια -,
αφιερωμένης στο μπαλέτο, την όπερα, το θέατρο, συγκεντρώνει στις σελίδες του ο
τιμητικός τόμος για τον διεθνούς φήμης σκηνογράφο Νίκο Γεωργιάδη. Το οποίο
κυκλοφόρησε με αφορμή τη συμπλήρωση τριών χρόνων από τον θάνατο του «γίγαντα
και ποιητή», ο οποίος έδωσε κύρος στο επάγγελμα του σκηνογράφου και νέα πνοή
στις σκονισμένες χορογραφίες των παλιών κλασικών μπαλέτων 19ου και 20ού αιώνα.
Σελίδες από το ατελιέ του ζωγράφου και τη φαντασμαγορία των μεγαλύτερων σκηνών
του κόσμου φέρνουν στο προσκήνιο το έργο του ταλαντούχου Έλληνα, ο οποίος
έντυσε τα ιερά τέρατα του Χορού, και ιδιαίτερα το θρυλικό ζευγάρι: τον
αισθησιακό Τάταρο Ρούντολφ Νουρέγιεφ και την εύθραυστη Βρετανή Μαργκότ
Φοντέιν.

«Στις 18 Ιανουαρίου 1955, ένας νέος σκηνογράφος εμφανίσθηκε στο χορευτικό
στερέωμα. Για το πρώτο του επαγγελματικό μπαλέτο, ο Κένεθ ΜακΜίλαν έκανε την
εξαιρετική ανακάλυψη ενός Έλληνα σκηνογράφου και ο Νίκος Γεωργιάδης τίναξε τη
συναρπαστικά πολύχρωμη παλέτα του πάνω στο βρετανικό μπαλέτο», λέει ο σερ John
Tooley, ο τότε γενικός διευθυντής του Κόβεντ Γκάρντεν. Διθυραμβική ήταν η
πρώτη υποδοχή του -γεννημένου το 1923 στην Αθήνα- Νίκου Γεωργιάδη ο οποίος
έφθασε στο Λονδίνο, ύστερα από σπουδές στην Αθήνα και τη Νέα Υόρκη, για να
σπουδάσει σκηνογραφία στη Σχολή Χορού Τέχνης Σλεΐντ και κατέληξε να γίνει
ισόβιος δάσκαλος, αφήνοντας τη σφραγίδα του πάνω σε ολόκληρες γενιές νεώτερων
σκηνογράφων.

Ο Ρούντολφ Νουρέγιεφ (πρίγκιπας Ζίγκφριντ) και η Μαργκότ Φοντέιν (Οντίλ) σε σκηνή από το μπαλέτο του Τσαϊκόφσκι «H Λίμνη των Κύκνων», με σκηνικά κοστούμια από τον Νίκο Γεωργιάδη, στην Κρατική Όπερα της Βιέννης, το 1964

Για τη συνεργασία τού Γεωργιάδη με τη Βασιλική Όπερα Κόβεντ Γκάρντεν, ο
Άγγλος ιστορικός του θεάτρου δρ Ρόμπερτ Ορέσκο, ο οποίος μας ξεναγεί στον
κόσμο του Γεωργιάδη, σημειώνει: «H δουλειά του είχε την ιδιότητα να
αναγνωρίζεται με την πρώτη ματιά. Οι σκηνογραφίες για τα έργα “Τρώες”,
“Αΐντα”, “Ρωμαίος και Ιουλιέτα” και “Μάγιερλινγκ” ήταν αριστουργήματα».

Όπλο του, η γνώση της Ιστορίας, αλλά και η ικανότητά του να παίρνει τις
αποστάσεις του από αυτήν, ώστε να μην υποκύπτει στην απομίμηση. Μυστικό του, η
ικανότητα να δημιουργεί ατμόσφαιρα και παρά την προτίμησή του στα βαριά –
μεγαλοπρεπή υφάσματα, ο σχεδιασμός των κοστουμιών του σεβόταν τη φόρμα του
σώματος και διευκόλυνε τις κινήσεις των χορευτών.

Το βιβλίο της καλλιτεχνικής ζωής τού Γεωργιάδη (το οποίο έγραψε η
ανιψιά του) προλογίζεται από τον ακαδημαϊκό Παναγιώτη Τέτση και χωρίζεται σε
κεφάλαια στα οποία συνεξετάζεται η πορεία του ως ζωγράφου και σκηνογράφου.

Στην τολμηρή ζωγραφική του περίοδο 1955 – 1962 το άστρο του Γεωργιάδη έλαμψε
στη βρετανική σκηνή με τα λαμπερά χρώματα και τις μοντέρνες γραμμές του.
Προχωρεί στην αρχιτεκτονική περίοδο, 1962 – 1971, εισάγοντας στο μπαλέτο
ευρηματικά σκηνικά, που λειτουργούσαν χωρίς να «διακόπτουν τη ροή της στάσης
και το μεγαλοπρεπές θέαμα».

Μία τρίτη φάση, ο συμβολισμός, 1972 – 1980, συμπίπτει με μια περίοδο
κρίσης της ζωγραφικής. H μινιμαλιστική και εννοιολογική οπτική, το έτοιμο
αντικείμενο δεν ταίριαζε με τον βαρύ και χειροποίητο κόσμο του κλασικού
ανεβάσματος. Ο Γεωργιάδης αναδιπλώθηκε.

H «Ραϊμόντα» και ο «Δον Κιχώτης», που σκηνογράφησε για τον Νουρέγιεφ, του
επέτρεψαν να δείξει πόσο άριστα μπορούσε να ταιριάξει το παλιό με μια σύγχρονη
αίσθηση. H τελευταία φάση του έργου του είναι η μεταμοντέρνα 1981 – 2001. Σ’
αυτό το διάστημα ο Γεωργιάδης σκηνογράφησε για το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών την
«Τραβιάτα» του Βέρντι, το 1995.

Στη νεκρολογία του, που δημοσιεύθηκε στους «Times» (21/3/2001), αναφερόταν
χαρακτηριστικά: «Στον τόσο εφήμερο κόσμο του θεάτρου, η δουλειά τού Νίκου
Γεωργιάδη έχει μια μόνιμη και τιμητική θέση. Οι σκηνογραφίες του ανήκουν στην
κορυφή του θεατρικού διάκοσμου του 20ού αιώνα και χαρακτηρίζονται από τη
μεγαλοπρέπεια και συνάμα την ευαισθησία του».

Ελληνικότητα και κοσμοπολιτισμός

Ο ιστορικός του θεάτρου δρ Ρόμπερτ Ορέσκο θεωρεί ότι το βασικό
χαρακτηριστικό του ήταν ότι ήταν Έλληνας: «Αυτή η εντελώς αυτονόητη φράση
εξηγεί αμέσως την τόλμη της αισθητικής του, τα έντονα χρώματα των σκηνικών και
των κοστουμιών του, τα βαθιά κόκκινα, το χρυσό, το μαύρο, επίσης και τις
ιερατικές στάσεις των παραστατικών πινάκων του. H συνείδηση της ελληνικότητάς
του τον οδήγησε τελικά σ’ έναν βαθύ κοσμοπολιτισμό».

INFO

Ευγενία Γεωργιάδη, «Νίκος Γεωργιάδης, Ζωγραφική, Σκηνογραφία, 1955 – 2001».
Μτφ. Ειρήνη Μαραντέι, Εκδόσεις Ολκός, Σελ. 400, Τιμή: 70 ευρώ. H «Τραβιάτα»
από τις 10 Μαΐου στο Μέγαρο Μουσικής (Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη, τηλ. 210 7282333).